- Şirkətin adı, patenti, hətta nüfuzu da sərvət sayılacaq
Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, biznes modellərinin dəyişməsi və yeni aktiv növlərinin meydana çıxması ənənəvi iqtisadi yanaşmaların da yenilənməsini zəruri edib. Bu dəyişikliklər qiymətləndirmə fəaliyyətinin qarşısında yeni vəzifələr qoyur.
Artıq şirkətlərin nüfuzu, əqli mülkiyyət hüquqları, patentlər, brend dəyəri və digər qeyri-maddi aktivlər də ciddi iqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Belə şəraitdə qiymətləndirmə xidmətlərinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi və peşəkar standartların tətbiqi aktuallaşır.
Mövzunu Sherg.az-a şərh edən Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasının (AQP) sədr müavini Ayan Qəmbərova bildirib ki, qiymətləndirmə fəaliyyəti yalnız daşınar və daşınmaz əmlakın dəyərinin müəyyənləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır. Onun sözlərinə görə, bu sahə iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarını, biznes münasibətlərini, maliyyə aktivlərini, intellektual mülkiyyəti, təbii resursları və digər mühüm iqtisadi dəyərləri əhatə edən geniş və çoxşaxəli peşə fəaliyyətidir.
“Müasir dövrdə qiymətləndirmə xidmətlərinin əhatə dairəsinin genişlənməsi iqtisadi qərarların daha əsaslandırılmış şəkildə qəbul edilməsi, investisiya mühitinin sağlamlaşdırılması və mülkiyyət münasibətlərində şəffaflığın təmin olunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda qiymətləndirmənin doqquz əsas istiqaməti müəyyənləşdirilib. Bunlara daşınar və daşınmaz əmlakın, mədəni irs nümunələrinin və mədəni sərvətlərin, müəssisələrin, qeyri-maddi əmlak nemətlərinin, o cümlədən əqli mülkiyyət obyektlərinin, maliyyə öhdəliklərinin və digər aktivlərin, təbii sərvətlərin, dəymiş zərərin, əldən çıxmış mənfəətin və risklərin, eləcə də xidmətlərin qiymətləndirilməsi daxildir.
Bu istiqamətlərin hər biri iqtisadi və hüquqi münasibətlərin müxtəlif sahələrində mühüm funksiyanı yerinə yetirir. Məsələn, müəssisələrin qiymətləndirilməsi biznesin real dəyərinin müəyyənləşdirilməsi, investisiya qərarlarının qəbulu, birləşmə və satınalma prosesləri üçün vacibdir. Qeyri-maddi aktivlərin qiymətləndirilməsi isə əqli mülkiyyətin, patentlərin, əmtəə nişanlarının, müəlliflik hüquqlarının və digər hüquqların iqtisadi dəyərini müəyyən etməyə imkan yaradır. Bu, xüsusilə innovasiya və rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişaf etdiyi müasir şəraitdə aktuallıq kəsb edir”.
Onun sözlərinə görə, maliyyə aktivlərinin, debitor və kreditor borclarının, digər öhdəliklərin və material ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi müəssisələrin maliyyə vəziyyətinin obyektiv təhlili, hesabatlılıq və idarəetmə qərarlarının düzgün formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.
“Təbii sərvətlərin qiymətləndirilməsi ölkənin resurs potensialının iqtisadi dəyərinin müəyyənləşdirilməsinə, mədəni irs nümunələrinin qiymətləndirilməsi isə milli sərvətlərin qorunmasına və onlardan səmərəli istifadə olunmasına xidmət edir.
Dəymiş zərərin, əldən çıxmış mənfəətin və risklərin qiymətləndirilməsi məhkəmə mübahisələrinin, sığorta hadisələrinin və müxtəlif iqtisadi münaqişələrin həllində mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xidmətlərin qiymətləndirilməsi isə konkret xidmətlərin iqtisadi dəyərinin əsaslandırılmasına, bazar münasibətlərində qiymətlərin daha obyektiv müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır”.
Sədr müavini vurğulayıb ki, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan istiqamətlərlə yanaşı, digər qiymətləndirmə obyektlərinin də qiymətləndirilməsi imkanı müəyyən edilib.
“Bu müddəa sahənin gələcək inkişafı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, iqtisadiyyatın şaxələnməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi, rəqəmsal aktivlərin və yeni iqtisadi münasibətlərin meydana çıxması qiymətləndirmə xidmətlərinə tələbatın genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Nəticədə, hazırda mövcud olan istiqamətlərə gələcəkdə yeni qiymətləndirmə obyektləri və ixtisaslaşma sahələri də əlavə oluna bilər. Qiymətləndirmə fəaliyyətinin bu qədər geniş spektri əhatə etməsi peşəkar kadr hazırlığına, ixtisaslaşmaya və beynəlxalq standartların tətbiqinə xüsusi yanaşma tələb edir. Hər bir istiqamət üzrə qiymətləndirmə aparan mütəxəssis müvafiq sahənin iqtisadi, hüquqi, texniki və bazar xüsusiyyətlərini dərindən bilməlidir”.
A.Qəmbərova bildirib ki, Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasının əsas hədəflərindən biri də qiymətləndirmə institutunun bütün istiqamətlər üzrə inkişafına dəstək vermək, peşəkar fəaliyyətin keyfiyyətini yüksəltmək və cəmiyyətdə bu xidmətlərin əhəmiyyətinə dair düzgün təsəvvür formalaşdırmaqdır.
“Çünki etibarlı qiymətləndirmə yalnız əmlakın qiymətini müəyyənləşdirmək deyil, həm də iqtisadi münasibətlərdə etimadın, şəffaflığın və əsaslandırılmış qərarvermənin təmin olunmasının vacib şərtidir”.
Sensasiyalı 5 başlıq
2. Şirkətin adı, patenti, hətta nüfuzu da sərvət sayılacaq – Yeni iqtisadi reallıq
3. Əmlakdan intellektual mülkiyyətə: Qiymətləndirmə bazarında nələr dəyişir?
4. Brendin qiyməti necə müəyyənləşdirilir? Azərbaycanda yeni qiymətləndirmə istiqamətləri
5. Görünməyən sərvətlərin real dəyəri hesablanacaq – Qiymətləndirmədə yeni imkanlar
