8 Mart sadəcə bir təqvim tarixi deyil; bu, möhkəm dayanmağın, vaz keçməməyin və birlikdə irəliləməyin simvoludur. Bugün, dünyanın dörd bir yanındakı qadınların uğurlarını qeyd edərkən, daha ədalətli bir dünya üçün qurduğumuz arzuları da xatırladırıq.
Qadın olmaq tez-tez iki fərqli reallığı eyni anda yaşamaq deməkdir. Bir tərəfdə dünyanı gözəlləşdirən, idarə edən və yeniliklər yaradan güclü qadınlar; digər tərəfdə isə hələ də aşılması lazım olan görünməz maneələr. Bu gün qadınlar “biz də buradayıq” deyir, amma hələ də doğumdan başlayan bəzi struktur çətinliklər qalmaqdadır.
Sherg.az xəbər verir ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT)2026-cı ilin rəsmi mövzusunu “Haqlar. Ədalət. Fəaliyyət. Bütün qadınlar və qızlar üçün” olaraq açıqlayıb. Bu il diqqət hələ də mövcud olan hüquqi boşluqlara yönəldilir. Qlobal statistika göstərir ki, qadınlar kişilərin hüquqlarının yalnız təxminən 64%-inə sahibdir. Məqsəd yalnız kağız üzərində deyil, gündəlik həyatda da hüquqların tətbiqini təmin etməkdir.
Hər texnologiyanın inkişafına baxmayaraq, qadınlar hələ tam bərabərliyə çatmayıb. Coğrafiyadan asılı olaraq, aşağıdakı çətinliklər üzə çıxır:
İqtisadi fərq: Dünya Bankının 2026-cı il məlumatına görə, qadınlar kişilərin qazandığı hər 1 dollara qarşı təxminən 77 sent qazanır. Çox qadın sosial təminatsız “qeyri-rəsmi” sektorda çalışır.
Təhsildən erkən ayrılma: Xüsusilə inkişaf etməkdə olan bölgələrdə qız uşaqları iqtisadi və ailə səbəblərindən məktəbi tərk edir. UN Women 2025/2026 hesabatına görə milyonlarla qız orta təhsildən məhrum qalır.
Baxım yükü: Qadınlar ev və ailə işlərinə kişilərdən təxminən 3 dəfə daha çox vaxt sərf edir. Bu, karyera və şəxsi inkişaf üçün “mənfi vəziyyət” yaradır.
Rəqəmsal uçurum: Qadınlar internetdə siber zorakılıq və texnologiya əsaslı hücumlara, məsələn “deepfake”-ə kişilərdən daha çox məruz qalır.
Bəs, niyə hələ də Qadınlar Günü var?
Qadınlar hələ tam təmsil olunmur: 2026-cı ildə parlamentlərin yalnız təxminən 27%-i qadınlardan ibarətdir.
Qadınlar hələ tam təhlükəsiz deyil: Dünyanın hər yerində hər 10 dəqiqədə bir qadın yaxınındakı kişi tərəfindən həyatını itirir.
Qazanılmış hüquqları qorumaq: Tarix göstərir ki, əldə olunan hüquqlar geri alına bilər. 8 Mart qadınların hüquqlarını qoruma və daha çox uğur üçün güc toplama günüdür.
