Sovet dövründən sonra Azərbaycanda avtomobil bazarında ilk illərdə ən böyük paya sahib olan nəqliyyat vasitələri Rusiya istehsalı avtomobillər idi. Xüsusilə "VAZ", "LADA", "Niva", "Volqa" və "Moskviç" modelləri ölkədə həm şəhər, həm də kənd əhalisi arasında geniş istifadə olunurdu. Bu avtomobillər sadə quruluşu, münasib qiyməti və texniki baxımdan əlçatanlığı ilə seçilirdi. Lakin texnologiyanın inkişafı və beynəlxalq bazarların Azərbaycana açılması bu mənzərəni dəyişməyə başladı.
Tarixə nəzər salsaq görərik ki, 1990-cı illərdə və 2000-ci illərin əvvəllərində "LADA 2107", "LADA Niva", "Moskviç 412" və "Volqa" modelləri nəinki şəxsi avtomobil kimi, eyni zamanda taksi və təsərrüfat işlərində də geniş istifadə olunurdu. Bu avtomobillərin sadə texniki quruluşu və ucuz ehtiyat hissələri onları əhali arasında əlverişli edirdi. Xüsusilə "LADA 2107" (xalq arasında “Jiquli” kimi tanınır) şəhərlərdə və rayon mərkəzlərində dəbdə sayılırdı. Lakin son 10-15 ildə Rusiya avtomobillərinə olan maraq hiss olunacaq dərəcədə azalıb.
Bu azalma bir neçə əsas səbəblə izah olunur:
Rusiya istehsalı avtomobillər müasir təhlükəsizlik və komfort sistemlərindən geri qalır. ABS, hava yastığı, elektronik sabitlik sistemləri və digər funksiyalar bu maşınlarda ya yoxdur, ya da keyfiyyətsizdir.
Ehtiyat hissələrinin keyfiyyətsizliyi – İkinci əl bazarda ehtiyat hissələrinin tapılması getdikcə çətinləşib. Üstəlik, mövcud hissələrin əksəriyyəti keyfiyyətsiz Çin istehsalı surətlərdir.
Yeni avtomobil seçimlərinin artması – Koreya, Yaponiya və Avropa avtomobillərinin Azərbaycanda geniş yayılması və əlçatan kreditlərlə təklif olunması əhalini daha keyfiyyətli alternativlərə yönəldib.
İctimai imic – Rusiya avtomobilləri artıq “köhnəlmiş” avtomobil imici ilə assosiasiya olunur. Bu da yeni alıcıların marağını azaldır.
2025-ci ilin statistik və bazar müşahidələrinə görə, Azərbaycanda Rusiya istehsalı avtomobillərə tələbat əsasən aşağı gəlirli bölgələrdə və kənd yerlərində qalır. Xüsusilə "Niva" modeli yolsuzluq şəraitində hələ də faydalı sayılır və müəyyən dərəcədə alıcısını tapır. Amma ümumi satışlarda payı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. 2022-ci ildə "LADA" avtomobillərinin satışında 59%-dən çox azalma qeydə alınıb.
Bazara nəzər saldıqda Azərbaycanda Rusiya istehsalı olan avtomobillərin qiymətləri 2025-ci ildə müxtəlif modellər və təchizat səviyyələrinə görə dəyişir.
Aşağıda ən populyar modellərin qiymət aralıqları və xüsusiyyətləri təqdim olunur:
LADA Niva Travel 2025 18,000 – 21,000 AZN
LADA Granta 2025 17,500 – 19,000 AZN
LADA Vesta 2024–2025 20,000 – 23,000 AZN
LADA Largus (7 yerlik) 2024–2025 illər aralığındak modellər isə 22,000 – 25,000 AZN-ə təqdim olunur.
İkinci əl Rusiya avtomobilləri Azərbaycanda daha çox rayon və kənd yerlərində alınıb-satılır.
Ən çox yayılmış modellərin təxmini qiymətləri:
VAZ 2107 (Jiquli) 1990–2006 (2,500 – 4,000 AZN )
VAZ 2106 1985–1995 (2,000 – 3,200 AZN)
VAZ 2110, 2112 2000–2007 (4,000 – 6,500 AZN)
LADA Priora 2007–2014 (5,500 – 8,000 AZN)
LADA Niva 1995–2010 (3,500 – 7,000)
LADA Granta (2-ci əl) 2015–2020 (7,000 – 10,000)
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, bəzi həvəskarlar və kolleksiyaçılar köhnə Rusiya avtomobillərinə nostalji ilə yanaşır. “VAZ 2106” və “Volqa” modelləri bəzən bərpa olunaraq nümayişlərdə, toy karvanlarında və xüsusi tədbirlərdə istifadə edilir. Bu seqmentdə isə maraq hələ də qismən davam edir.
Bir zamanlar Azərbaycanda avtomobil sektorunun təməlini təşkil edən Rusiya istehsalı nəqliyyat vasitələri artıq gündəlik istifadə üçün ilk seçim deyil. Texnoloji yenilənmələr, bazar rəqabəti və dəyişən sosial münasibətlər bu avtomobillərin populyarlığını azaldıb. Buna baxmayaraq, Rusiya avtomobilləri tarixdə öz izini qoymuş və müəyyən dairələrdə nostalji olaraq yaşamağa davam edir.
