İkinci Dağlıq Qarabağ müharibəsi Ermənistana yalnız canlı qüvvə və hərbi texnikanın itirilməsi ilə başa gəlmədi. Müharibə həm də işğalçı ölkənin iqtisadiyyatını çökdürüb. Bəzi mənbələr 3, bəziləri isə 3,5 milyard dollar itkisinin olduğunu iddia edir. Ermənistanın kasıb ölkə olması və beynəlxalq borcları bütün dünyaya məlumdur. Son günlər ölkədə ciddi bahalaşma müşahidə olunur. Xüsusilə gündəlik tələbat məhsullarında qiymətlər sürətlə artır. Ermənistandakı daxili vəziyyəti gərginləşdirən başqa amil isə pandemiyadır. Düşmən ölkədə koronavirusa yoluxan və ölənlərin sayında ciddi artım müşahidə olunur. Məsələ bununla da bitmiş deyil. Ermənistanı çökdürən digər fakt hərbi vəziyyətin də bərbad olmasıdır. Vətəndaşlar orduya gedib döyüşməkdən boyun qaçırırlar.
Sosial-iqtisadi və hərbi-siyasi vəziyyətin kritik olduğu bir məqamda Ermənistan cəmiyyətində nələr yaşana bilər?
Sualımızı cavablandıran Qafqaz Siyasi Analiz Mərkəzinin direktoru, beynəlxalq idarəetmə üzrə tədqiqatçı Əhməd Əlili "Sherg.az"a bildirib ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin 30 il davam etməsi Ermənistan iqtisadiyyatına çox ciddi zərbə vurub.
Ekspertin sözlərinə görə, Serj Sarkisyanın dövründə Ermənistanın əlində olan əksər iqtisadi aktivlər Rusiyanın balansına keçib:
“Rusiya demək olar ki, Ermənistanın strateji layihələrinə nəzarət edirdi. Hətta bir çox hallarda Ermənistanın İran və digər xarici ölkələrlə icra etməyə çalışdığı layihələr var idi ki, onlar məhz Moskvanın təzyiqi nəticəsində baş tutmadı. Ümumiyyətlə, Ermənistan Rusiyadan iqtisadi və digər parametrlə üzrə asılı idi. Bunlar hamısı da Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə təsir göstərirdi. Sarkisyanın hakimiyyətdə olduğu zaman insanlar iqtisadi problemlərə müəyyən qədər dözürdülər.
Çünki Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı təhlükəsizlik qarantiyası var. Lakin 2016-cı ilin Aprel hadisələri göstərdi ki, belə deyil. Beləliklə Sarkisyan hakimiyyətdən getməli oldu. Dərhal hakimiyyətə gələn Paşinyanın mesajları sosial mesajlar idi.
Ermənilər elə başa düşürdülər ki, Dağlıq Qarabağ artıq həll olunmuş bir məsələdir və Rusiyadan uzaqlaşıb müəyyən mənada Qərbə yaxınlaşmaq olar. Son proseslər onu göstərdi ki, bu, düzgün yanaşma deyildi.
Hazırda həmin yanlış yanaşma sayəsində Ermənistanda iqtisadi problemlər kəskinləşib. Həmçinin Ermənistanın iqtisadi-siyasi orientasiyasında da dəyişiklik oldu.
Ermənistan daha çox Qərb ölkələri ilə danışıqlara başladı və bu zaman daxildə sosial və mental dəyişikliklər baş verdi. Artıq ermənilər özlərini avropalı kimi görürdülər. Bütün bunlar Paşinyanın inqilabı ilə bağlı olan proseslər idi. Bu inqilab isə Ermənistan iqtisadiyyatını daha da zəiflətdi”.
Ə.Əlili qeyd edib ki, hazırda Cənubi Qafqaz ölkələrində pandemiyadan ən çox əziyyət çəkən ölkə Ermənistandır:
“İkinci Dağlıq Qarabağ müharibəsinə kimi onsuz da Ermənistan iqtisadiyyatı pis vəziyyətdə olub. Erməni xalqı sosial olaraq gərgin vəziyyətdə idi və özlərini Rusiyaya yaxın görürdülər. Paşinyan tədricən xalqa yeni sosial böhran yaratmaqla onları qərbə doğru çəkməyə çalışırdı. 27 sentybardan sonra isə Ermənistanda vəziyyət daha da gərginləşdi. Çünki müharibənin özü kifayət qədər maddi vəsait tələb edir. Məsələn, müharibənin bir günlük xərci on milyonlarla ölçülür. Hazırda ABŞ və Rusiyadakı məsələləri də nəzərə alsaq, görərik ki, düşmənin kömək dilənəcəyi bütün yollar bağlıdı. Düşünürəm ki, hazırda ən çox fikir verəcəyimiz məqam müharibədən sonrakı dövrdə proseslərin nə cür inkişaf edəcəyidir. Ermənistan cəmiyyəti indi sakit dursa da, onlar bir müddət sonra Paşinyanla mübarizə aparacaqlar. Beləliklə, Ermənistanda siyasi, iqtisadi böhranın şahidi olacağıq”.
