ABŞ Prezidenti Donald Tramp Yaxın Şərqə genişmiqyaslı hərbi qüvvə göndərilməsindən sonra İranla bağlı həlledici qərar mərhələsinə çatıb. Regiona iki aviadaşıyıcı, onlarla döyüş gəmisi və yüzlərlə hərbi təyyarə yerləşdirildiyi bildirilir.
Sherg.az xəbər verir ki, məlumatlara görə, Ağ ev rəhbərinin qarşısında iki ölkə arasındakı gərginliyin gələcəyini müəyyənləşdirəcək üç əsas ssenari var: diplomatiyaya vaxt vermək, məhdud hərbi zərbə endirmək və ya İran rejimini hədəf alan genişmiqyaslı əməliyyata başlamaq.
Tramp “Truth Social” platformasında paylaşımında İranla mümkün müharibə barədə yazılanların “yanlış və qərəzli” olduğunu bildirib. “Qərarı verəcək olan mənəm. Razılaşma əldə etməyi üstün tutaram. Amma razılaşma olmazsa, həmin ölkə və təəssüf ki, xalqı üçün çox pis gün olar”, - deyə o vurğulayıb.
Birinci seçim: Diplomatiyaya şans vermək
Ağ ev rəsmiləri bildirirlər ki, Trampın əsas prioriteti hərbi toqquşmadan yayınacaq razılaşmaya nail olmaqdır. ABŞ-nin xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff və Trampın kürəkəni Cared Kuşner son həftələr İran rəsmiləri ilə dolayı danışıqlar aparıblar. Tərəflərin İsveçrənin Cenevrə şəhərində yenidən görüşəcəyi gözlənilir.
Lakin “qırmızı xətlər” üst-üstə düşmür. Vaşinqton İranın uranı zənginləşdirməməli olduğunu bildirir, Tehran isə bunun suveren hüquq olduğunu və nüvə proqramının dinc məqsədli xarakter daşıdığını deyir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçi sıfır zənginləşdirmə variantının müzakirə mövzusu olmadığını açıqlayıb: “Bu texnologiyanı öz alimlərimiz inkişaf etdirib. Bunun üçün ağır bədəl ödəmişik. Bu, İran xalqı üçün şərəf məsələsidir”.
İkinci seçim: Məhdud zərbə ilə təzyiq
Digər ssenari İranı razılaşmaya məcbur etmək üçün müəyyən hərbi hədəflərə qarşı məhdud zərbələr endirilməsidir. Hədəflər sırasında ballistik raket obyektləri, nüvə infrastrukturu və İnqilab Keşikçiləri Korpusuna aid bazalar göstərilir.
Lakin belə addımın Tehranın mövqeyini yumşaldıb-yumşaltmayacağı sual altındadır. İran öz ərazisinə hücum olacağı təqdirdə Yaxın Şərqdəki ABŞ bazalarını hədəfə ala biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Üçüncü seçim: Rejimi hədəf alan geniş əməliyyat
Diplomatiya uğursuz olarsa, daha genişmiqyaslı hərbi əməliyyat variantı da istisna edilmir. Bu ssenari İran rəhbərliyinə, hava hücumundan müdafiə sistemlərinə, raket istehsalı obyektlərinə və nüvə infrastrukturuna qarşı eyni vaxtda zərbələri ehtiva edə bilər.
Lakin Pentaqonda bu variantla bağlı ciddi narahatlıqlar var. ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general Den Keyn və digər yüksək rütbəli hərbçilər geniş əməliyyatın uzunmüddətli münaqişəyə, itkilərə və resurs çatışmazlığına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər.
Həmçinin belə bir əməliyyatın ABŞ-nin silah ehtiyatlarına təzyiq göstərəcəyi və İsrail ilə Ukraynaya verilən hərbi dəstəyə təsir edə biləcəyi qeyd olunur.
Ən böyük qeyri-müəyyənlik isə mümkün rejim dəyişikliyindən sonra İranda hansı siyasi qüvvənin hakimiyyətə gələcəyidir. Vaşinqtonun bu suala dair aydın ssenarisinin olmadığı bildirilir.
Hazırda bütün diqqətlər Tramp administrasiyasının atacağı növbəti addıma yönəlib: Vaşinqton diplomatiyanı seçəcək, yoxsa Yaxın Şərq yeni bir müharibənin astanasına gələcək?
