Təxminən bir əsrdir İngiltərə təbiətində yoxa çıxmış hesab edilən *Avropa yaban pişiyi*nin geri qaytarılması üçün genişmiqyaslı layihəyə start verilib.
Sherg.az xəbər verir ki,South West Wildcat Project çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüsə əsasən, 2027-ci ilə qədər aparılacaq hazırlıq işlərindən sonra 40–50 yaban pişiyinin mərhələli şəkildə təbii mühitə buraxılması planlaşdırılır.
Bir əsrlik səssizlik sona çatır
Avropa yaban pişikləri XIX əsrin sonlarına doğru İngiltərənin cənub-qərb bölgələrindən, xüsusilə Exmoor ərazisindən tamamilə yox olmuşdu. Alimlər bu yoxluğun əsas səbəbləri kimi intensiv ovçuluq, yaşayış mühitinin məhv edilməsi və insan təzyiqini göstərirlər.
“Bu yox oluşun səbəbi insandır”
Layihənin koordinatoru Cath Jeffs bildirib ki, yaban pişiklərinin məhv olması təbii proses deyil:
“Bu heyvanlar İngiltərənin faunasının və təbii irsinin bir hissəsidir. Onların yoxa çıxması insan fəaliyyəti ilə bağlıdır. Bu növü geri qaytarmaq həm ekoloji, həm də mənəvi borcdur”.
Devon əsas mərkəz kimi seçilib
Aparılan uzunmüddətli ekoloji araşdırmalar Devon bölgəsinin yaban pişikləri üçün ən uyğun ərazilərdən biri olduğunu göstərib. Geniş meşə sahələri, nisbətən az urbanizasiya və zəngin ov ehtiyatları növün burada yaşamaq imkanlarını artırır.
İctimai dəstək yüksəkdir
University of Exeter tərəfindən aparılan sorğuya əsasən, Cənub-Qərbi İngiltərə sakinlərinin 71 faizi yaban pişiklərinin geri qaytarılmasını müsbət qarşılayır. Onlayn sorğularda isə dəstək səviyyəsi 83 faizə çatıb. Mütəxəssislər bu amilin layihənin uğuru üçün həlledici olduğunu vurğulayırlar.
Təbii tarazlığın bərpası gözlənilir
Ekoloqların fikrincə, Avropa yaban pişiklərinin geri dönüşü ekosistemdə tarazlığın bərpasına kömək edə bilər. Xüsusilə siçan, tarla siçanı və dovşan kimi növlərin həddindən artıq artan populyasiyasının təbii yolla tənzimlənməsi gözlənilir. Eyni zamanda, invaziv növ sayılan boz sincabların sayının azalmasına da töhfə verə biləcəyi bildirilir.
Ən böyük risk – melezləşmə
Layihənin qarşısında duran əsas problemlərdən biri yaban pişiklərinin ev pişikləri ilə cütləşmə ehtimalıdır. Bu risk növün genetik saflığını təhlükə altına sala bilər. Bu səbəbdən heyvan rifahı təşkilatları ilə birgə sterilizasiya və nəzarət proqramlarının həyata keçirilməsi planlaşdırılır.
Şotlandiya təcrübəsi ümid yaradır
Oxşar layihələr Scotland ərazisində də icra olunur. Burada milli parklardan birində vəhşi təbiətdə doğulan ilk yaban pişiyi balalarının qeydə alınması bu cür proqramların uğurlu ola biləcəyini göstərir. İngiltərədəki mütəxəssislər də Şotlandiya təcrübəsindən yararlanmağı planlaşdırır.
2027 üçün geri sayım
Rəsmilər bildirirlər ki, təbiətə buraxılışdan əvvəl fermerlər, yerli icmalar və digər maraqlı tərəflərlə açıq və şəffaf dialoq aparılacaq. İlk yaban pişiklərinin 2027-ci ildə təbii mühitə buraxılması nəzərdə tutulur. Beləliklə, İngiltərə təbiəti təxminən 100 ildən sonra itirdiyi səssiz ovçusu ilə yenidən qovuşmağa hazırlaşır.
