Aparılan yeni bir araşdırma göstərir ki, ortancıl uşaqlar qardaş-bacılarına nisbətən daha dürüst, təvazökar və əməkdaşlığa açıq olurlar.
Sherg.az maraqlı təhqiqatı təqdim edir:
Doğum sırasının əsas şəxsiyyət xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmədə rolu uzun müddətdir müzakirə olunan mövzudur. “Ən böyük uşaq sindromu”ndan tutmuş “ərköyün ən kiçik uşaq” stereotiplərinə qədər, qardaş-bacıların doğum sırasının davranışlara təsir göstərə biləcəyi fikri geniş yayılıb. Bu yanaşma müxtəlif tədqiqatlarla araşdırılıb və bəzi nəticələrə görə, ilk doğulan uşaqlar adətən kiçik qardaş-bacılarına nisbətən daha yüksək intellektual xüsusiyyətlərə malik olurlar.
Lakin son dövrlərdə aparılan bir araşdırma doğum sırası ilə şəxsiyyət arasında gözlənilməz bir əlaqə ortaya qoyub: müəyyən edilib ki, ortancıl uşaqlar qardaş-bacılarına nisbətən daha dürüst, daha təvazökar və daha uyğun (uyumlu) davranışlara malikdirlər.
Bəs ortancıl uşaqlar həqiqətən daha yaxşıdırmı?
Araşdırmada HEXACO Şəxsiyyət İnventarından istifadə edilərək altı əsas şəxsiyyət xüsusiyyəti müəyyənləşdirilib: dürüstlük–təvazökarlıq, duyğusallıq, xaricə yönümlülük, uyğunluq, məsuliyyətlilik və təcrübəyə açıqlıq. Nəticələrə əsasən, ortancıl uşaqlar dürüstlük/təvazökarlıq və uyğunluq sahələrində daha yüksək bal toplayıblar. Bəs bu nə deməkdir?
Şəxsiyyət testlərinə görə, uyğunluq xüsusiyyəti “onlara qarşı edilən haqsızlıqları bağışlaya bilən, başqalarını mühakimə edərkən dözümlü olan, uzlaşmaya və başqaları ilə əməkdaşlığa meyilli, qəzəblərini asanlıqla nəzarətdə saxlaya bilən” insanları xarakterizə edir. Dürüstlük/təvazökarlıq sahəsində yüksək bal isə şəxsin şəxsi maraqları naminə manipulyasiyadan qaçdığını, qaydalara əməl etdiyini və dəbdəbəyə və ya yüksək sosial statusa xüsusi maraq göstərmədiyini ifadə edə bilər.
Maraqlıdır ki, ən yüksək balları ortancıl uşaqlar əldə edib, onları ən kiçik uşaqlar və daha sonra ən böyük uşaqlar izləyib. Tək uşaqlar isə ən aşağı göstəricilərə malik olublar. Bundan əlavə, birdən çox qardaş-bacısı olan uşaqların da daha yüksək ballar topladığı müşahidə edilib. Bu isə həmin qrupun daha uyğun və təvazökar ola biləcəyini göstərir. Tədqiqatın müəllifləri Michael Ashton və Kibeom Lee bunu böyük ailələrdə böyüyən uşaqların əməkdaşlıq etmə bacarığının daha inkişaf etmiş olması ilə əlaqələndirir və bu mühitin eqoist davranış meyllərini azaltdığını irəli sürürlər.
Nəticə etibarilə, doğum sırasının şəxsiyyət üzərində qəti təsiri olub-olmadığını müəyyən etmək üçün daha geniş araşdırmalara ehtiyac duyulur. 2019 və 2020-ci illərdə aparılan ziddiyyətli tədqiqatlar bu mövzunu daha da mürəkkəbləşdirib. 2020-ci ildə aparılan bir araşdırma tək uşaqların anadangəlmə daha narsist olmadığını irəli sürərkən, 2019-cu il tədqiqatı qardaş-bacısı olan və olmayan böyüklər arasındakı şəxsiyyət fərqlərinin olduqca kiçik olduğunu ortaya qoyub.
Bir çox insan doğum sırasının bir şəxsin nə qədər mehriban, çalışqan, təşkilatçı və ya ərköyün olmasını müəyyənləşdirmədə əsas rol oynadığına inanır. Lakin mövcud elmi araşdırmalar bu inancı hələlik güclü şəkildə təsdiqləmir. Buna görə də, ən böyük və ən kiçik qardaş-bacılar, ortancıl qardaşınızın sizdən “daha yaxşı bir insan” olma ehtimalının əslində kifayət qədər aşağı olması fikri ilə rahatlaşa bilərlər.
