Qızıl, fil sümüyü və duz ticarəti ilə sürətlə inkişaf edən bölgə bu dövrdə möhtəşəm bir şəhərə çevrilib və tezliklə Afrikanın incisi olub
İlk yaşayış yerlərinin eramızdan əvvəl V əsrə aid olduğu Timbuktu UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil olan ən xüsusi tarixi şəhərlərdən biridir.
Sherg.az xəbər verir ki, Timbuktu Səhra çölündə qurulmuş və bir vaxtlar yalnız Afrikanın deyil, bütün dünyanın ən möhtəşəm şəhərlərindən biri olaraq gözə çarpıb. Timbuktu, dünyanın ən zəngin insanı Mansa sayılır.
Timbuktu 2500 il əvvələ gedən tarixi bir şəhərdir. İlk məskunlaşma izləri eramızdan əvvəl V əsrdə tapılıb. O tədricən Afrika qitəsinin ən vacib şəhərlərindən birinə çevrilib. Geniş səhranın cənubunda yerləşən Timbuktu şəhəri bölgənin ən vacib su ehtiyatlarından biri olan Niger çayından bir neçə kilometr uzaqlıqdadır. İndiki Mali Respublikasının səkkiz inzibati bölgəsindən biri olan Timbuktu, o dövrdə imperiya olan bu ölkənin paytaxtı idi və bütün şöhrəti ilə xatırlanırdı. Təpələr arasında inşa edilmiş bu möhtəşəm şəhər olan indi tarix və macəra sevən turistlərin diqqət mərkəzindədir. Bölgəni hər il minlərlə sərgüzəştli turist ziyarət edir. YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil olan tarixi Mali şəhəri Timbuktu dünya üçün böyük mədəni əhəmiyyətə malikdir. 12-ci əsrdə qalıcı bir şəhər halına gələn Tİmbuktu tarixi ticarət yollarında qurulması sayəsində sürətlə inkişaf edib. Yeni binaların tikildiyi şəhər xaricdən də köç alıb. Qızıl, fil sümüyü və duz ticarəti ilə sürətlə inkişaf edən bölgə bu dövrdə möhtəşəm bir şəhərə çevrilib və tezliklə Afrikanın incisi olub.
18-ci əsrdə bir universiteti sahib olan Timbuktunu qonşu krallıqların daim əldə etmək istədiyi bir şəhər olub. Şəhər zənginliyi ilə hamının gözünün qamaşdırırdı. Ticarət nəticəsində fərqli mədəniyyətlərdən olan insanlar buraya gələrək Timbuktuya mədəni və akademik bir zənginlik qatıb. Müsəlman tacirlər sayəsində İslam dini ilə tanış olan Timbuktu xalqı bu inamı qısa müddətdə mənimsəyib. Bu vəziyyət daha sonra Mali üçün ümumiyyətlə doğrulanıb. Cinguereber Məscidi, Sankore Məscidi və Sidi Yahya Məscidi kimi mühüm dini binalar xüsusilə XV əsrdə burada inşa edilib və Timbuktunun vacib hissələrindən birinə çevrilib. Afrika ölkəsi Malinin tarixi mərkəzi olan Timbuktu eyni zamanda kitab və əlyazmalar baxımından dünyanın ən zəngin şəhərlərindən biridir. 700 min əlyazmanın olduğu Timbuktuda 60-dan çox kitabxana var. Bu, şəhəri tarixin yanında bir mədəniyyət mərkəzinə çevirir. Şəhər əhalisinin təxminən 55 min olduğunu nəzərə alsaq, bu rəqəm olduqca yaxşı bir rəqəmdir. Dünyanın bir çox şəhəri bu rəqəmlərə çata bilmir. 18-ci əsrdən bəri əllərini tez-tez hakimiyyət dəyişdirən şəhər 19-cu əsrdə qalıcı bir Fransız müstəmləkəsinə çevrilib. Əslində bu şəhər üçün sonun başlanğıcı idi. 16 və 17-ci əsrlər boyu qızıl çağını yaşayan
Timbuktu Fransız istilası ilə əvvəlki parlaq günlərindən uzaqlaşıb və sərvətini itirməyə başlayıb. Bu gün Songhay (Mali) İmperiyası irsini yaşadan şəhər, 1988-ci ildən bəri UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısındadır.
Dünyanın yeni yeddi möcüzəsinin səsverməsində liderliyə çıxmağı bacaran Mali şəhəri Timbuktu bu adı qazana bilmədi. Timbuktunu xüsusi edən cəhətlərdən biri də bu şəhəri bir müddət idarə edən Mansa I. Musadır. 14-cü əsrdə yaşayan Mansa I. Musa, Malinin ən əhəmiyyətli imperatoru idi. 1312-1337-ci illər arasında Mali İmperiyasını idarə edən Mansa I. Musa, dünyanın ən zəngin insanı kimi tanınır. 1324-cü il həcc ziyarəti zamanı Qahirə, Məkkə və Mədinədə kiloqram qızıl paylayan I Mansa Musanın şöhrəti bu günə qədər çatıb. I Mansa Musa həcc ziyarətində 500 qul və imperatorun qızıllarını daşımaqdan məsul idi. Mansa I Musa bu həcc ziyarətində o qədər qızıl paylamışdı ki, Orta Şərqdə qızılın dəyəri kəskin şəkildə düşmüşdü. İslam elmlərinə çox həvəs göstərən Mansa Musa, Ərəbistandan qayıdarkən Ərəbistandan bir çox alim gətirib və Timbuktunun qızıl dövrü sayılan bu dövrü avropalılar qibtə ilə izləyiblər. Dövrün xəritələrində Timbuktunun üzərində Mansa 1. Musa və bir tərəfdən qızıl külçələrin boyanması ümumi bir üsul idi. Timbuktu bu sərvətin izlərini bu gün canlı saxlayır və turistləri qəbul edir.
