Axar.az xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Brüsseldə keçirilən AB-nin genişlənmə sammitində "Avronyus"a verdiyi müsahibədə deyib.

O, davamlı sülh razılaşmasının həm regional sabitlik, həm də Ermənistanın Avropa perspektivləri üçün vacib olduğunu bildirib.

Paşinyan bu prosesdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəstəyini və təşəbbüsünü qeyd edib.

"Xoş xəbər odur ki, biz Azərbaycanla sülh bərqərar etmişik. Bu, ötən il avqustun 8-də Vaşinqtonda, Ağ Evdə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəstəyi və təşəbbüsü ilə baş tutub", - baş nazir vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, bu, sadəcə niyyət bəyannaməsi deyil, çünki razılaşmalar artıq vəziyyətin real dəyişikliyinə gətirib çıxarıb.

Teleqraf "Walla" qəzetinə istinadən xəbər verir ki, nazirlik İsrail Baş nazirinin ofisindən yardımın dayandırılması ilə bağlı rəsmi sənəd almayıb.

Nazirlik nümayəndəsi bildirib: "Nazirlik yardımı dayandırmaq niyyətindən xəbərdar idi, lakin bunun dərhal edilməsinə təəccübləndi".

İsrailin "Ynet" portalı adı açıqlanmayan yüksək vəzifəli maliyyə nazirliyinin rəsmisinə istinadən, belə bir qərarın ölkə iqtisadiyyatı üçün ciddi nəticələri barədə xəbərdarlıq edib.

"İki illik yardımdan imtina etmək 8 milyard dollar deməkdir. Bu pulu haradan alacağıq? Aydındır ki, vətəndaşların vergiləri hesabına", - deyə o bildirib

APA xəbər verir ki, bu barədə səfir Nərminə Mustafayeva “X” hesabında paylaşım edib.

Məsləhətləşmələrdə Azərbaycan və Latviya xarici işlər nazirliklərinin, eləcə də müvafiq qurumların nümayəndələri iştirak ediblər.

Görüşdə konsulluq xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması, təcrübə mübadiləsi və praktiki əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanları müzakirə olunub.

Səfir latviyalı həmkarlarına səmimi qəbula və konstruktiv müzakirələrə görə təşəkkürünü bildirib.

Sherg.az xəbər verir ki, 62 yaşlı “Oskar” mükafatlı aktyor Los-Ancelesdə keçirilən “Comic Con” tədbirində çıxışı zamanı hazırkı yaşayış şəraiti barədə danışıb. Hellouin planları ilə bağlı suala cavab verən Keyc “Hazırda bir qədər evsizəm”, – deyə bildirib.

İki ay əvvəl Kaliforniyanın Malibu bölgəsindəki evinin girişində yolun çökməsi nəticəsində böyük çuxur yaranan aktyor vəziyyəti belə izah edib:

“Malibudakı evimdə problem yaranıb. Buna görə də hazırda otellərdə qalıram”.

Sentyabr ayında evin qarşısında yaranan çöküntü yolu dağıdıb və 10,5 milyon dollar dəyərindəki malikanəyə ciddi ziyan vurub. Sahil eroziyası və güclü fırtınaların təsiri nəticəsində okean sahilində yerləşən evin bəzi hissələri torpaq altında qalıb.

Hadisə yerindən çəkilən fotolarda malikanənin bağlı qarajının yaxınlığında asfaltın çatladığı, beton örtüklərin isə dağıldığı görünür.

Yaranmış təhlükəli vəziyyət səbəbindən Keycin qonşuları da ərazidən təxliyə edilib. Küçədəki yeddi ev yaşayış üçün yararsız vəziyyətə düşüb. Səlahiyyətli qurumlar avtomobillərin giriş-çıxışının təhlükəli olması səbəbindən ərazidəki daha 24 evi də qırmızı nişanla işarələyib.

Keycin 2024-cü ildə 10,5 milyon dollara aldığı malikanə artıq əvvəlki dəbdəbəli görkəmində deyil. Okean sahilində yerləşən evdə cakuzi ilə təchiz olunmuş dam terrası, hündür şüşə divarlar və çoxsaylı yataq otaqları var.

Axar.az xəbər verir ki, V.Zelenski bu barədə Almaniya kansleri Fridrix Merzlə görüşdən sonra mətbuat konfransında deyib.

"Telefonla danışsaq, Rusiya bundan üzbəüz görüşdən yayınmaq üçün bir fürsət kimi istifadə edəcək”, - deyə Zelenski bildirib.

O, telefon söhbətlərinin nəticə verməyəcəyini əlavə edib.

Bundan başqa, dövlət başçısı müzakirələr üçün Moskvaya səfər etmək təklifini də rədd edib.

Sherg.az xəbər verir ki, görüntülərin sosial şəbəkə hesablarında paylaşılmasından sonra polis araşdırmaya başlayıb.

Hadisəni törətməkdə şübhəli bilinən iki şagird saxlanılıb. Məktəb rəhbərliyi də ağacı yandırdıqları müəyyən edilən şagirdlərlə bağlı intizam araşdırması başladıb.

Araşdırma çərçivəsində şagirdlərin valideynlərinin də məktəbə çağırıldığı bildirilib.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə DPA agentliyi məlumat yayıb.

İstintaqa görə, 18-36 yaş arası 12 kişi 2022-ci ildə Almaniyanın şərqindəki Zvikau şəhərində Kollektiv Zvikau adlı bir qrup yaradıb. Hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, onun üzvləri regional və milli səviyyələrdə ifrat sağçı qüvvələrə qarşı mübarizə aparmaq niyyətində idilər.

Qrup üzvləri bir neçə ildir ki, insanlara hücumlar və əmlaka ziyan vurmaq da daxil olmaqla cinayətkar fəaliyyətlər vasitəsilə məqsədlərinə çatmaq istəyiblər.

İstintaq çərçivəsində dörd kişi haqqında həbs qərarı verilib. Medianın məlumatına görə, başqa bir şübhəli axtarış zamanı polis məmuruna qarşı fiziki güc tətbiq edib. O həbs edilib. Beş nəfər hakim qarşısına çıxarılacaq.

Teleqraf xəbər verir ki, bunu İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi bildirib.

X sosial şəbəkəsində paylaşım edən Rezai qeyd edib ki, Vaşinqton İranın yeddi şərtinin hamısına hərtərəfli və birmənalı cavab verməli və onları yerinə yetirməlidir.

"ABŞ-ın İranın hüquqları və tələbləri ilə bağlı cavabı inandırıcı deyildi", - deyə o yazıb.

Rezai vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının açılması yalnız Tehranın irəli sürdüyü tələblər tam yerinə yetirildikdən sonra mümkündür

APA-nın yerli bürosu xəbər verir ki, bunu Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze “Euronews”un Brüsseldə təşkil etdiyi “Avropanın gələcəyi” sammitində çıxışında deyib.

O qeyd edib ki, Gürcüstan və Avropa ictimaiyyəti müzakirələrin məzmununu bilməlidir.

“Bizim əsas təklifimiz hər bir ayrıca məsələ üzrə - Gürcüstanda demokratiya, qanunun aliliyi, iqtisadi tendensiyalar, şəffaflıq haqqında qanunla bağlı açıq və ictimai debatlar keçirməkdir. Biz açıq debatlara hazırıq, belə ki, haqlı olduğumuza tam əminik. Suverenliyimizi qorumaq və Gürcüstanı daha inkişaf etmiş, daha demokratik və daha şəffaf bir ölkəyə çevirmək istiqamətində addımlar atmaqda haqlıyıq”, - Kobaxidze əlavə edib.

Baş nazirin sözlərinə görə, Avropa bürokratiyası ilə mövcud bütün çətinliklərə baxmayaraq, Gürcüstan irəliləyir.

“Gürcüstan Avropa İttifaqı ilə Assosiasiya haqqında Saziş çərçivəsində öhdəliklərinin 90 faizindən çoxunu yerinə yetirib. Biz eyni zamanda demokratik sistemimizi möhkəmləndiririk və iqtisadiyyatımızın inkişafına fokuslanırıq. Belə ki, bu və ya digər ölkənin Avropa İttifaqına üzvlüyü məsələsində iqtisadiyyat əsas meyarlardan biri olacaq. Qeyd edim ki, iqtisadi artım templərinə görə biz Avropada birinci yerdəyik”, - Baş nazir əlavə edib.

Xatırladaq ki, Gürcüstan hökuməti 2024-cü ilin noyabrın 28-də Aİ-yə üzvlüklə bağlı danışıqları 2028-ci ilədək gündəmə gətirməyəcəyini elan edib. Hökumət Gürcüstanın Aİ-yə üzvlüyə 2030-cu ildə daha hazırlıqlı olacağını bildirib. Həmin vaxtdan Tbilisi-Brüssel münasibətlərində gərginlik hökm sürür.

APA xəbər verir ki, Paşinyan bunu “Euronews”un Aİ-nin genişlənməsi sammitində deyib.

“Gələn il və 2028-ci il real ola bilər. Biz Avropa İttifaqına tamhüquqlu üzvlük üçün rəsmi müraciətin təqdim edilməsinə gətirib çıxaracaq prosesə başlamışıq”, – Paşinyan bildirib.

Ermənistan hökumətinin başçısı Aİ-yə üzvlüyü demokratiyanın qorunması baxımından strateji seçim adlandırıb və ermənilərin ölkənin gələcək istiqamətini müəyyən etməli olduğunu qeyd edib.

Qeyd edək ki, İrəvan hələ Aİ-yə rəsmi üzvlük müraciəti təqdim etməyib. Ermənistan hazırda Avropa Komissiyası ilə viza liberallaşdırılması üzrə dialoq aparır və bu prosesin 2029-cu ilədək başa çatdırılması nəzərdə tutulur.

APA xəbər verir ki, bu barədə Türkiyə Prezident Administrasiyasının Dezinformasiya ilə Mübarizə Mərkəzinin “X” hesabında paylaşım edilib.

Bildirilib ki, Şişli Bələdiyyəsinin sözügedən ərazi ilə bağlı hər hansı işi yoxdur və belə bir layihə gündəmdə deyil.

Mərkəz qeyd edib ki, köhnə və əsassız iddiaların yayılması Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini hədəfə alan təxribat və dezinformasiya xarakteri daşıyır.

Paylaşımda ictimaiyyətə bu cür iddialara etibar etməməklə bağlı çağırış edilib.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə DPA agentliyi məlumat yayıb.

İstintaqa görə, 18-36 yaş arası 12 kişi 2022-ci ildə Almaniyanın şərqindəki Zvikau şəhərində Kollektiv Zvikau adlı bir qrup yaradıb. Hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, onun üzvləri regional və milli səviyyələrdə ifrat sağçı qüvvələrə qarşı mübarizə aparmaq niyyətində idilər.

Qrup üzvləri bir neçə ildir ki, insanlara hücumlar və əmlaka ziyan vurmaq da daxil olmaqla cinayətkar fəaliyyətlər vasitəsilə məqsədlərinə çatmaq istəyiblər.

İstintaq çərçivəsində dörd kişi haqqında həbs qərarı verilib. Medianın məlumatına görə, başqa bir şübhəli axtarış zamanı polis məmuruna qarşı fiziki güc tətbiq edib. O həbs edilib. Beş nəfər hakim qarşısına çıxarılacaq.

Teleqraf xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Brüsseldə keçirilən Aİ Genişlənmə Zirvə Toplantısı çərçivəsində "Euronews"a müsahibəsində bildirib.

O, Cənubi Qafqazı ölkələr arasındakı fərqlərə baxmayaraq, vahid bir bölgə adlandırıb.

“Mən Avropa İttifaqı adından danışa bilmərəm, amma mənim fikrimcə, Cənubi Qafqaz vahid bir bölgədir və burada, əlbəttə ki, fikir ayrılıqları var, eyni zamanda ortaq maraqlar da var. Burada həm ortaq baxışlar, həm də ortaq strategiyalar ola bilər”, - deyə Paşinyan bildirib.

O qeyd edib ki, Ermənistan ənənəvi olaraq Gürcüstanla yaxın və isti münasibətlər saxlayıb və hazırda Azərbaycanla da münasibətlər qurur. Baş nazirin sözlərinə görə, Ermənistan və Azərbaycan arasında ikitərəfli ticarət artıq davam edir və əməkdaşlığın növbəti istiqaməti regional infrastruktur qarşılıqlı əlaqəsinin inkişafı olmalıdır.

Paşinya regionda nəqliyyat kommunikasiyası üçün yeni imkanlar açmalı olan TRIPP layihəsinə toxunub.

"İndi biz regional infrastruktur qarşılıqlı əlaqəsi üçün imkanlar açacaq TRIPP layihəsini həyata keçirməyə hazırlaşırıq. Bütün bu proses Cənubi Qafqaza tamamilə yeni qlobal rol verə bilər", - deyə o bildirib.

Baş nazir bu perspektivləri qlobal təchizat zəncirlərinin problemləri və Mərkəzi Asiyanın artan əhəmiyyəti ilə əlaqələndirdi. Onun qiymətləndirməsində Cənubi Qafqazdan keçən nəqliyyat marşrutlarının inkişafı qlobal təchizat çətinliklərinin aradan qaldırılmasına və regionun beynəlxalq logistika üçün əhəmiyyətini artırmağa kömək edə bilər.

“Dünya qlobal təchizat zəncirlərində böhranla üzləşir. TRIPP layihəsi, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh və Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan arasında, xüsusən də logistika sahəsində əməkdaşlıq bu böhranın öhdəsindən gəlmək üçün yeni imkanlar açır”, - deyə Paşinyan bildirib.

O əlavə etdi ki, regionda dünyanın müxtəlif bölgələri üçün əhəmiyyətli ola biləcək yeni bir ticarət yolu formalaşır: "Düşünürəm ki, hazırda bir çox ölkələr, xüsusən də Avropa İttifaqı, Çin, Yaxın Şərq və Şimali Afrika üçün yeni qlobal ticarət marşrutu yaratmaq prosesindəyik".

Orta məktəblər üçün “Azərbaycan dili” dərsliklərində verilmiş mətnlərlə bağlı mübahisələr getdikcə böyüyür. Bir neçə yazıçı və şair dərsliklərdəki bəzi hekayələrin onlara məxsus olduğunu, bəzi mətnlərin isə xarici ədəbi nümunələrdən köçürüldüyünü iddia edərək dərslik müəllifi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Rafiq İsmayılovu plagiatlıqda ittiham ediblər. R. İsmayılov isə “Buyursunlar, məhkəməyə müraciət etsinlər”, deyə cavab verib.

Sosial şəbəkələrdə geniş müzakirə olunan məsələ ilə bağlı fikir bildirənlər dərsliklərin bədnam tərtibatından gileylənir, “Yazarlar iddialarında tamamilə haqlıdırlar. Azərbaycan dili dərsliklərində orijinal hekayə tapmaq müşkül məsələdir. Bir çox hekayə xarici mənbələrdən mənimsənilib”, – deyə yazırlar. Digərləri isə “Dərslik müəlliflərini övladlarımızı aldatdıqlarına, onların vaxtını keyfiyyətsiz təhsillə boş yerə aldıqlarına görə məhkəməyə verək”, – fikrini səsləndirirlər.

Qəribə olan budur ki, ittihamlar, iddialar və narazılıqlar fonunda Elm və Təhsil Nazirliyinin səsi çıxmır. Balalarımıza məktəb dərslikləri vasitəsilə nə öyrədilir, onlara hansı ideologiya aşılanır? Milli təhsilə cavabdehlik daşıyan qurum niyə bu məsələ ilə məşğul olmur, mütəxəssisləri araşdırma və tədqiqat aparmağa cəlb etmir?

Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənli Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, məktəb dərslikləri ilə bağlı son günlər ictimaiyyətdə və ədəbi mühitdə aparılan müzakirələr təhsilimizin hər bir detalının hamımız üçün nə qədər önəmli olduğunu göstərir. Onun sözlərinə görə, bu məsələyə laqeyd qalmaq olmaz:

“Dərsliklərin nəşr olunduğu nəşriyyatın rəhbərinin şagirdlərin yaş qrupu, psixologiyası, metodiki tələblər və dünya təcrübəsi ilə bağlı gətirdiyi arqumentlər başadüşüləndir. Lakin cəmiyyətin tanıdığı, dəyər verdiyi, ədəbi yaradıcılıqla məşğul olan şəxslərin, eləcə də mütəxəssislərin iradlarını, səsləndirdikləri plagiat iddialarını görməzdən gəlmək olmaz. Çünki ortada müəllif hüquqları kimi çox həssas və qanunla qorunan məsələ var.

Mən nə qeyd-şərtsiz kiminsə müdafiəçisiyəm, nə də dəyərli yazarlarımızın haqlı narazılığına kölgə salmaq niyyətindəyəm. Belə məsələlərdə birtərəfli mövqe tutmaq həm yaradıcı insanlara, həm də ümumilikdə təhsil mühitimizə qarşı haqsızlıq olar.

Əgər ortada konkret iddialar, qarşılıqlı ittihamlar və müəllif hüquqlarının pozulması kimi ciddi məsələ varsa, düşünürəm ki, bu cür həssas məsələlər sosial şəbəkələrdə status savaşına və emosional mübahisələrə çevrilməməlidir. Dərsliklərin keyfiyyəti, mətnlərin mənbəyi və intellektual mülkiyyət məsələləri peşəkar ekspertlərin iştirakı ilə araşdırılmalıdır. Haqsızlıq edən, qanunu pozan tərəf varsa, məsələ məhz hüquqi müstəvidə, məhkəmə qaydasında həllini tapmalıdır. Beləliklə, həm müəlliflərin hüquqları qorunar, həm də dərsliklərin hazırlanması prosesi gələcəkdə tam şəffaf və qüsursuz qurular”.

“Mən özüm Ombudsman Aparatına məktəblərin problemləri ilə bağlı tez-tez müraciətlər ünvanlayıram. Bu müraciətlər vasitəsilə bəzi problemlərin həllinə də nail olmuşam. Keçən həftə də müraciət etmişəm, bu gün də daha bir müraciət hazırlayacağam”.

Bu sözləri Sherg.az-a açıqlamasında “Maarif” təşkilatının direktoru, iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, Gürcüstanda azərbaycanlıların təhsil hüquqları uğrunda mübarizə aparan ictimai fəal Aygül İsayeva deyib.

A. İsayeva bildirib ki, Gürcüstanın orta məktəblərində ayrıca “Məktəb ombudsmanı” təsisatı olmasa da, məktəblilərin, müəllimlərin və ümumilikdə təhsil sahəsində hüquqların qorunması müxtəlif mexanizmlər vasitəsilə həyata keçirilir:

“Gürcüstanda ombudsman Xalq Müdafiəçisi adlanır. Hazırda Levan İoselianinin rəhbərlik etdiyi Ombudsman Aparatı ümumtəhsil müəssisələrindəki vəziyyətə birbaşa nəzarət edir. Aparatın tərkibində uşaq hüquqları, inklüziv təhsil və ayrı-seçkiliklə mübarizə üzrə ixtisaslaşmış xüsusi mərkəzlər və departamentlər fəaliyyət göstərir.

Məktəblərdə baş verən hər hansı qanun pozuntusu, bullinq və ya ayrı-seçkilik halları ilə bağlı birbaşa ümumdövlət ombudsmanına şikayət etmək mümkündür.

Universitetlərdə isə fərqli sistem mövcuddur. Orta məktəblərdən fərqli olaraq, Gürcüstanın bir çox ali təhsil müəssisəsində ayrıca “Tələbə ombudsmanı” vəzifəsi təsis edilib.

Gürcüstanda Ombudsman Aparatının Kvemo Kartli üzrə bölməsi də fəaliyyət göstərir. Lakin məktəblərin nəzdində ayrıca belə bir təsisat yoxdur. Buna ehtiyac da yoxdur. Məktəb müəllimləri və ya şagirdlər mərkəzi Ombudsman Aparatına müraciət etdikdə, onların şikayətlərinə baxılır.

Azərbaycanda da istər məktəb və təhsillə bağlı, istərsə də digər məsələlərlə əlaqədar hər kəs ölkəsinin Ombudsman Aparatına müraciət edə bilər”.

Məktubda vurğulanır:

“Hörmətli Akif müəllim!

“Şərq” qəzetinin fəaliyyətə başlamasının 30-cu ildönümü münasibətilə Sizi və rəhbərlik etdiyiniz kollektivi Universitetimizin və şəxsən öz adımdan səmimi-qəlbdən təbrik edirəm.

Rəhbərlik etdiyiniz qəzet fəaliyyətə başladığı gündən etibarən digər sahələrlə yanaşı, elm və təhsil sahəsində görülən işlərlə bağlı informasiyanın obyektiv və geniş şəkildə ictimaiyyətə çatdırılmasına xüsusi diqqət yetirmiş, nüfuzlu media qurumu kimi ölkəmizdə özünəməxsus yer tutmuşdur.

İnanıram ki, Universitetimizlə “Şərq” qəzeti arasındakı əməkdaşlıq bundan sonra da uğurla davam edəcək, elm və təhsil sahəsində həyata keçirdiyimiz layihələrin, əldə etdiyimiz nailiyyətlərin və irəli sürdüyümüz qabaqcıl təşəbbüslərin geniş şəkildə ictimaiyyətə çatdırılmasına mühüm töhfə verəcəkdir.

Bir daha Sizi və “Şərq” qəzetinin kollektivini ürəkdən təbrik edir, Sizə, eləcə də kollektivinizə möhkəm cansağlığı, gələcək fəaliyyətinizdə isə davamlı uğurlar və yeni nailiyyətlər arzulayıram”.

APA-nın əldə etdiyi məlumata görə, qeyd olunanlar nəzərə alınaraq, mediada, sosial şəbəkələrdə Azərbaycana qarşı çağırışlar səsləndirən və düşmənçiliyi təşviq edən 14 İran vətəndaşı Azərbaycan Respublikasının ərazisində “arzuolunmaz şəxs” elan edilib və onların Azərbaycan ərazisinə girişinə qadağa qoyulub.

Həmin şəxslərin siyahısını təqdim edirik:

1. Ehsan Movəhhediyan - Siyasi təhlilçi, ekspert, Tehran Əllamə Təbabtəbayi Universitetinin müəllimi

2. Əhməd Fərşbafiyan - Təbriz Universiteti nəzdində Qafqaz və Anadolu Araşdırmaları Mərkəzinin keçmiş rəhbəri

3. Kamran Qəzənfəri - İran İslam Şurası Məclisinin deputatı

4. Əlirza Beyqi - İran İslam Şurası Məclisinin keçmiş deputatı, siyasi şərhçi

5. Əbülfəzl Zöhrəvənd - İran İslam Şurası Məclisinin deputatı

6. Abbas Moqtədayi Xorasqani - İran İslam Şurası Məclisinin deputatı

7. Əlirza Səlimi - İran İslam Şurası Məclisinin deputatı

8. Hüseyn Şəriətmədari - “Keyhan” qəzetinin baş redaktoru

9. Ayətullah Möhsün Əraki - İranda Ali Rəhbəri seçən Ekspertlər Məclisinin üzvü, Məsləhət Şurasının üzvü

10. Ayətullah Məhəmməd Cavad Fazil Lənkərani - Qum Elmi Hövzəsinin Müəllifləri və Müəllimləri Cəmiyyətinin üzvü, Qum şəhərindəki Əimmeyi-Əthar (ə) Fiqh Mərkəzinin rəhbəri

11. Əbdül Hüseyn Xosrov Pənah - İran Ali Mədəni İnqilab Şurasının katibi

12. Hüccətül-islam Qulamrza Kavaşi - Təbriz İmam-cüməsinin ofisinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə rəhbəri, İran Ali Rəhbərinin Şərqi Azərbaycan ostanındakı nümayəndəsi ofisinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri

13. Daryuş Səfərnejad - Professor, siyasi ekspert

14. Əhmədrza Musəvi - Aktyor və teleaparıcı

APA xəbər verir ki, Zelenski bu barədə bu gün Almaniya kansleri Fridrix Mertslə Berlində keçirdiyi birgə mətbuat konfransında bildirib.

Ukrayna Prezidenti telefon danışıqlarının nəticə verməyəcəyini düşündüyünü deyib.

“Telefonla danışsaq, Rusiya bundan bir daha üzbəüz görüşməmək üçün fürsət kimi istifadə edəcək”, – Zelenski qeyd edib.

O, həmçinin danışıqlar aparmaq üçün Moskvaya getmək təklifini yenidən rədd edib.

“Heç kim Moskvaya səfəri dəstəkləməyəcək”, – Ukrayna Prezidenti vurğulayıb.

Bunu ABŞ prezidenti Donald Tramp “Fox News”a müsahibəsində deyib.

O, İsraildə populyarlıq reytinqinin 99 faiz olduğunu qeyd edib.

APA xəbər verir ki, bunu Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan “Euronews”un Brüsseldə təşkil etdiyi “Avropanın gələcəyi” sammitində çıxışında deyib.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan və Azərbaycan arasında real sülh mövcuddur.

“İndi biz sülh müqaviləsini imzalamlı və onu ratifikasiya etməliyik”, - deyə Nikol Paşinyan əlavə edib.

Baş nazir qeyd edib ki, Ermənistan hazırda Azərbaycanla münasibətlər qurur:

“Bizim Gürcüstanla ənənəvi yaxşı əməkdaşlığımız və yaxın müasibətlərimiz var. Hazırda biz Azərbaycanla münasibətlər yaradırıq. Bizim aramızda ikitərəfli ticarət var və regional infrastruktur əlaqələrini işə salacaq üçtərəfli bir layihəni həyata keçirməyə hazırlaşırıq. Bütün bu proseslər Cənubi Qafqaza tamamilə yeni qlobal rol qazandıracaq”.

Azərbaycan hökuməti turizmi ölkə üçün yenə də prioritet sahələrdən biri elan edib və bununla bağlı yeni proqram qəbul olunub. Mütəxəssislər isə hesab edirlər ki, quru sərhədlər açılmayınca turizm sahəsində inkişaf gözləmək absurddur. Quru sərhədlər bağlı qaldıqca turizm nəinki inkişaf etməyəcək, əksinə, getdikcə zəifləyəcək. Mövcud statistik rəqəmlər də bunu təsdiqləyir.

İqtisadçı Natiq Cəfərli hesab edir ki, regionda turizm sahəsində əsas rəqiblərimiz Gürcüstan və Ermənistandır. Buna görə də turizmi inkişaf etdirmək istəyiriksə, həmin ölkələrin atdığı addımları da nəzərə almalıyıq.

N.Cəfərli Sherg.az-a açıqlamasında ölkəmizə gələn turistlərin sayı ilə bağlı açıqlanan statistik rəqəmlərin vəziyyətin heç də ürəkaçan olmadığını göstərdiyini bildirib:

“2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Gürcüstana gələn turistlərin, yaxud xarici vətəndaşların sayı 3 faizə yaxın artıb. Bu dövrdə Gürcüstana 6 milyon 112 min 78 beynəlxalq ziyarətçi gəlib. Qonşu ölkənin turizmdən gəlirləri 4,4 faiz artaraq 3,8 milyard dollara yaxınlaşıb. Otellərin doluluq səviyyəsi Batumidə 84, Tbilisidə isə 79 faiz olub. Ölkə üzrə bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3 faiz artaraq 67 faizə çatıb.

Azərbaycana isə 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında 1 milyon 831,8 min əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxs gəlib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6 faiz azalıb.

Sentyabr ayı üzrə rəsmi məlumat olmadığından, yanvar-avqust aylarının göstəricilərinə nəzər salsaq, ölkəyə gələn əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər ümumilikdə 1 milyard 873 milyon 318,2 min manat vəsait xərcləyiblər. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 15,9 faiz azdır. Yəni, ilk səkkiz ayda turizm gəlirləri cəmi 1,1 milyard dollar təşkil edib. Ölkə üzrə otellərin doluluq səviyyəsi isə cəmi 23 faiz olub”.

İqtisadçı qeyd edib ki, Azərbaycanda hər il turistlərin sayı və onların xərclədiyi vəsait azalır, artım müşahidə olunmur. Hökumət isə bütün bunları görməzdən gələrək problemləri həll etmək əvəzinə, növbəti dəfə kağız üzərində qalacaq yeni sənədlər qəbul edir:

“Halbuki, məsələ sadədir: quru sərhədlər açılmalı, Gürcüstana səfər edən xarici vətəndaşların Azərbaycana da gəlməsi üçün qonşu ölkə ilə birgə cəlbedici təkliflər hazırlanmalıdır.

Yeri gəlmişkən, Ermənistan artıq bunu edir. Son üç ildə Ermənistana gələn turistlərin sayının kəskin artması, həm də Gürcüstanla bağlıdır. Həmin ölkəyə gələnlər quru yolla, daha ucuz qiymətə Ermənistana da keçirlər.

Gürcüstan turizmdən ildə 6-7 milyard dollar gəlir əldə edir. Hər il turistlərin sayı və turizm gəlirləri artır. Biz isə yerimizdə sayırıq, hətta geriləyirik. Özü də Gürcüstan artıq ucuz ölkə deyil, orada qiymətlər artıb. Deməli, əhalinin gəlirləri də yüksəlib”.

Sherg.az xəbər verir ki, təbrik məktubunda deyilir:

"Hörmətli xanım Prezident,

Bolqarıstan Respublikasının Prezidenti vəzifəsinə seçilməyiniz münasibətilə Sizə ən səmimi təbriklərimi çatdırıram.

Xoş ənənələrə əsaslanan, qarşılıqlı hörmət və etimad ruhunda inkişaf edən Azərbaycan-Bolqarıstan dövlətlərarası münasibətlərinin hazırkı səviyyəsi məmnunluq doğurur.

Əminəm ki, ölkələrimiz arasında dostluq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığımızın və strateji tərəfdaşlığımızın müvəffəqiyyətlə davam etdirilməsi yolunda bundan sonra da birgə səylər göstərəcəyik.

Sizə möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, dost Bolqarıstan xalqının rifahı naminə ali dövləti fəaliyyətinizdə uğurlar arzulayıram".

Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Rusiyanı Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) dəvət etmək təklifi beynəlxalq siyasi gündəmdə diqqət çəkən hadisələrdən birinə çevrilib. Prezident bu təşəbbüslə Ankarada keçirilən TDT-nin XIII Zirvə Görüşündə çıxış edib. O, Rusiyanın təşkilatın “TDT+” formatına qoşulmasını və ya müşahidəçi statusu almasını təklif edib. Qazaxıstan liderinin fikrincə, Moskvanın təşkilatın fəaliyyətinə cəlb olunması TDT-nin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə xidmət edə bilər.

Kreml Rusiyanın Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) fəaliyyətində iştirakını təbii hesab etsə də, Moskvaya bununla bağlı hələlik rəsmi dəvət göndərilmədiyini açıqlayıb. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bu barədə Rusiya mediasına açıqlamasında bildirib. Moskva öz mövqeyini Rusiyada yaşayan türk xalqlarının tarixi və etnik bağları ilə əsaslandırıb. Peskovun sözlərinə görə, Rusiyanın türk dünyası ilə tarixi və mədəni əlaqələri nəzərə alındıqda, ölkənin TDT-nin fəaliyyətində iştirakı təbii olardı.

Politoloq Oqtay Qasımov Sherg.az-a açıqlamasında bir neçə ay əvvəl Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun da bu məsələyə bənzər mövqe sərgilədiyini xatırladıb. Onun sözlərinə görə, Lavrov Rusiyanın Türk Dövlətləri Təşkilatının fəaliyyətini diqqətlə izlədiyini və gələcəkdə hansısa formada bu qurumla əməkdaşlıq edə biləcəyini istisna etməyib:

“Həmin açıqlamadan belə qənaətə gəlmək olardı ki, Moskva təşkilatın fəaliyyətinə maraq göstərir və onunla münasibətlərin inkişaf etdirilməsi imkanlarını nəzərdən keçirir. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskovun son açıqlamasına gəlincə, burada bir neçə gün əvvəl Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin Ankarada keçirilən TDT-nin Zirvə Görüşündə səsləndirdiyi təklifi də nəzərə almaq lazımdır.

Tokayevin təşəbbüsündə iki mühüm məqam diqqət çəkirdi: ilk növbədə, Türk Dövlətləri Təşkilatının hərbi bloka çevrilməməsi, digər tərəfdən isə Rusiyanın bu qurumda müəyyən statusla təmsil olunması. Təbii ki, bu, hələlik bir təklifdir və Qazaxıstan Prezidentinin mövqeyini müəyyən mənada anlamaq mümkündür.

Belə ki, Qazaxıstan Rusiya ilə kifayət qədər uzun sərhədə malikdir. Bu, iki ölkə arasında dünyanın ən uzun quru sərhədlərindən biridir və təxminən 7 min kilometrə yaxındır. Eyni zamanda, Qazaxıstanla Rusiya arasında geniş iqtisadi və ticarət əlaqələri mövcuddur. Qazaxıstanda kifayət qədər böyük rusdilli əhali yaşayır. Bundan əlavə, Astana Moskva ilə müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq edir. Bütün bu amillər Qazaxıstanın Rusiya ilə münasibətlərdə ehtiyatlı və balanslı mövqe tutmasını şərtləndirən əsas məqamlardandır”.

Politoloq hesab edir ki, son illərdə Mərkəzi Asiyaya, o cümlədən Qazaxıstana dünya güclərinin marağı əhəmiyyətli dərəcədə artıb:

“Ənənəvi olaraq, son 150 il ərzində bu regionda dominant mövqeyi Rusiya tutub. Son 35 ildə isə bu prosesə Çin də qoşulub. Pekin həm Mərkəzi Asiya ölkələrində, həm də bilavasitə Qazaxıstanda böyük həcmli investisiya layihələri həyata keçirir. Bununla yanaşı, son illərdə Avropa İttifaqının və ABŞ-ın da regiona marağı xeyli güclənib. G5 formatında keçirilən görüşlər də bu marağın göstəricilərindən biridir. Yaponiya və Cənubi Koreya da Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrini genişləndirməyə çalışır.

Beləliklə, hazırda regionda böyük güclər arasında rəqabət müşahidə olunur. Bu şəraitdə Mərkəzi Asiya ölkələri elə siyasət yürütməlidirlər ki, həmin rəqabətin mənfi təsirlərini minimuma endirsin, eyni zamanda, yaranmış imkanlardan maksimum faydalansınlar. Əsas məqsəd regionun böyük güclərin geosiyasi qarşıdurma və rəqabət meydanına çevrilməsinin qarşısını almaq olmalıdır.

Bununla yanaşı, Türk Dövlətləri Təşkilatının mahiyyətini də nəzərə almaq lazımdır. Bu qurum tamamilə fərqli siyasi və mədəni əsaslar üzərində formalaşıb. Burada söhbət sadəcə türkdilli xalqların deyil, məhz türk dövlətlərinin birliyindən gedir. Əvvəllər bu fərqə bəlkə də o qədər diqqət yetirilmirdi. Lakin bu gün təşkilatın əsasını qoyan və onun üzvü olan dövlətlərin hər birində dövlət quruculuğunda aparıcı rola malik əsas etnos türk xalqıdır.

Bu baxımdan, təşkilatda üzvlük və müşahidəçi statusu ilə bağlı müəyyən meyarlar mövcuddur. Hazırda müşahidəçi statusunda Türkmənistan, Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti və Macarıstan təmsil olunur. Bu ölkələrin hər birində türk kimliyi və ya türk etnosu dövlətçilik və ictimai-siyasi həyat baxımından mühüm yer tutur.

Rusiyaya gəldikdə isə, ölkənin təxminən 150 milyon əhalisinin 10 faizini türk xalqlarının nümayəndələri təşkil edir. Lakin məsələyə yalnız bu meyar əsasında yanaşsaq, o zaman başqa ölkələrin də təşkilata cəlb olunması məsələsi gündəmə gələ bilər. Məsələn, İranda da çoxsaylı türk əhali yaşayır və zaman-zaman bu ölkənin TDT-də iştirakı ilə bağlı fikirlər səsləndirilir. Eyni zamanda, Çində milyonlarla uyğur yaşayır. Bu məntiqlə yanaşsaq, Çinlə bağlı da analoji sual ortaya çıxar: onda Çin də təşkilata üzv olmalıdırmı? Deməli, TDT-yə üzvlük məsələsini yalnız hər hansı ölkədə türk xalqlarının yaşaması ilə əsaslandırmaq düzgün yanaşma olmaz”.

O. Qasımov qeyd edib ki, bu cür yanaşma Türk Dövlətləri Təşkilatının mahiyyətinin ciddi şəkildə dəyişməsinə gətirib çıxara bilər. O, Rusiyanın bu platformada təmsil olunmaqda maraqlı olduğunu bildirib:

“Moskva Türk dünyası ölkələri arasında inteqrasiyanın gücləndiyini, Türk Dövlətləri Təşkilatının isə regional və qlobal proseslərdə getdikcə daha fəal rol oynadığını müşahidə edir. Bu baxımdan, Rusiya indidən həmin inteqrasiya prosesinə müəyyən formada təsir göstərmək və onu öz maraqları çərçivəsində yönləndirmək niyyətində ola bilər. Eyni yanaşmanı Çin və digər böyük güclərin mövqeyinə münasibətdə də nəzərə almaq mümkündür.

Digər tərəfdən, Rusiya ilə türk dövlətləri arasında ikitərəfli münasibətlər kifayət qədər geniş və normal səviyyədədir. Qazaxıstan və Qırğızıstan kimi ölkələr Rusiya ilə həm Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı, həm də Avrasiya İqtisadi İttifaqı çərçivəsində əməkdaşlıq edirlər. Azərbaycan da daxil olmaqla, digər türk respublikaları isə MDB platforması vasitəsilə Moskva ilə əlaqələrini davam etdirirlər.

Rusiya ilə əməkdaşlıq üçün artıq kifayət qədər institusional platformalar mövcuddur. Bundan əlavə, BRICS və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi beynəlxalq formatlar da var. Həmin qurumlarda Rusiya və türk dövlətləri müxtəlif statuslarda təmsil olunur, bir sıra istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq edirlər.

Bu baxımdan, Rusiyanın və ya başqa bir böyük dövlətin Türk Dövlətləri Təşkilatında üzv statusunda təmsil olunmasını türk dövlətlərinin maraqları baxımından məqsədəuyğun hesab etmirəm. Çünki Rusiya təşkilata üzv olacağı və qərarların qəbulunda səsvermə hüququ əldə edəcəyi təqdirdə, onun mahiyyətinə təsir göstərməyə, fəaliyyət istiqamətlərini dəyişdirməyə və qurumu öz maraqlarına uyğun formata yönəltməyə çalışa bilər. Təşkilatın qərarlarına təsir göstərmək və onun fəaliyyətini müəyyən mənada nəzarətdə saxlamaq cəhdləri də istisna deyil.

Ona görə də hesab edirəm ki, Tokayevin təklifi müzakirə oluna bilər, lakin onun yaxın perspektivdə reallaşması real görünmür. Doğrudur, zaman-zaman bu istiqamətdə müxtəlif fikirlər səsləndirilir. Ancaq Rusiyanın hazırkı vəziyyəti, ölkədəki ictimai-siyasi mühit və mövcud ideoloji yanaşmalar Moskvanın Türk Dövlətləri Təşkilatında bərabərhüquqlu və konstruktiv tərəfdaş kimi fəaliyyət göstərə biləcəyi ilə bağlı müəyyən suallar doğurur.

Bu səbəbdən Rusiyanın yaxın perspektivdə TDT-yə üzv olması və ya xüsusi statusla təşkilatda təmsil olunması ehtimalını real hesab etmirəm”.

5 diqqətçəkən başlıq

1. “Rusiya TDT-yə üzv olsa, təşkilatın mahiyyətini dəyişməyə çalışacaq” – Oqtay Qasımov

2. “TDT böyük güclərin təsir platformasına çevrilməməlidir” – Politoloqdan Tokayevin təklifinə münasibət

3. “Moskva Türk dünyasının inteqrasiyasına təsir göstərmək istəyir” – Oqtay Qasımov

4. “Rusiyanın TDT-də təmsil olunması türk dövlətlərinin maraqlarına uyğun deyil”

5. “TDT-nin qərarlarına təsir göstərmək cəhdləri istisna deyil” – Oqtay Qasımov

Mənim seçimim: 1-ci başlıq. Çünki politoloqun əsas narahatlığını və müsahibənin başlıca mesajını birbaşa ifadə edir.

Bu barədə "Sputnik-Armenia" Ermənistan İstintaq Komitəsinin sədri Artur Poqosyana istinadən məlumat yayıb.

O bildirib ki, Azərbaycan hərbçisi artıq dindirilib və ifadə verib. Poqosyanın sözlərinə görə, hərbçi duman səbəbindən yolunu azıb. O, istintaq davam etdiyi üçün təqsirləndirilən şəxsin ifadəsinin digər təfərrüatlarını açıqlamaqdan imtina edib.

“Biz faktları qiymətləndirməliyik. Bu şəxs yolunu azaraq piyada buraya gəlib, hansısa ev görüb, şüşəni sındırıb, acdığı üçün içəri daxil olub, özünə yemək hazırlayıb və paltarını dəyişib. Uşaqlar içəri daxil olduqda onların telefonunu götürüb, oturmağa məcbur edib, lakin onlara xəsarət yetirməyib”, – Poqosyan jurnalistlərə deyib.

Qeyd edək ki, Baş Prokurorluğun Mətbuat xidmətinin yaydığı məlumata görə, Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu istiqamətində yerləşən hərbi hissələrdən birində müddətli həqiqi hərbi xidmət keçən Musayev Nəsimi Rasim oğlunun itkin düşməsi barədə məlumatlar yayılıb. Bildirilib ki, 26 sentyabr 2026-cı il tarixində Nəsimi Musayevin xidmət yerində olmaması və olduğu yerin müəyyən edilməməsi ilə əlaqədar onun axtarışına başlanılıb, Müdafiə Nazirliyi və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin aidiyyəti qüvvələri tərəfindən zəruri axtarış tədbirləri həyata keçirilib. Hadisənin hallarının araşdırılması məqsədilə Hərbi Prokurorluqda müvafiq araşdırma aparılıb və araşdırma nəticəsində Nəsimi Musayevin hərbi hissəni özbaşına tərk etməsinə əsaslı şübhələr müəyyən edilib. Ermənistan məhkəməsinin qərarı ilə Nəsimi Musayev həbs edilib.

Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Fox News”a açıqlamasında deyib.

Onun sözlərinə görə, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə bu barədə razılığa gəlib.

“Biz bir neçə ay əvvəl razılaşdıq və onlar (israillilər) bununla razıdırlar. Çünki İsrail uğurlu bir ölkədir. Onlara yardım lazım deyil və daha onlara kömək etməyəcəyik”, - Tramp bildirib.

O əlavə edib ki, ehtiyac yarandıqda, ABŞ İsrailə kömək edəcək.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Ağ Evin bəyanatında bildirilib.

Görüşün noyabrın 5-nə planlaşdırıldığı qeyd edilib. ABŞ-nin birinci xanımı həmçinin özünün təşəbbüsü ilə Ukraynanın Xerson vilayətinin Oleşki şəhərində atəşkəs rejimi ilə bağlı çıxış edəcək.

Bəyanatda görüşdə hansı səviyyəli nümayəndələrin iştirak edəcəyi dəqiqləşdirilməyib.

Xatırladaq ki, oktyabrın 27-dən noyabrın 1-dək Oleşki şəhərində humanitar əməliyyatın həyata keçirilməsi üçün müəyyən edilmiş ərazidə atəşkəs rejimi tətbiq olunub. Müvəqqəti atəşkəs Melaniya Trampın vasitəçiliyi ilə əldə edilib.

Teleqraf xəbər verir ki, bu barədə Yunanıstanın “Estia” qəzeti mənbələrə istinadla məlumat yayıb.

İbrahim Kalın bir neçə ay əvvəl Afinada Yunanıstan Milli Kəşfiyyat Xidmətinin (EYP) rəisi Femistoklis Demiris ilə görüşüb. Görüşdə ikitərəfli münasibətlər və regional proseslər müzakirə olunub, mövcud problemlərin həlli istiqamətində atıla biləcək addımlar dəyərləndirilib.

Nəşrin məlumatına görə, Kalın Afinaya səfəri zamanı yalnız Demiris ilə görüşməklə kifayətlənməyib, Mitsotakis ilə də gizli görüş keçirib.

Mənbə bildirib ki, MİT direktoru görüş zamanı Yunanıstan Baş nazirinə sərt xəbərdarlıq edib:

“Kalın Mitsotakisə Türkiyənin Egey dənizində ərazi sularının 12 milə qədər genişləndirilməsi, Kipr məsələsi və xüsusilə Yunanıstanın İsraillə inkişaf etdirdiyi yaxın münasibətlərlə bağlı Türkiyənin qırmızı xətlərini çatdırıb. O, bu məsələlərdə Türkiyənin həssaslığının nəzərə alınmamasının hərbi müdaxiləyə qədər uzana biləcək nəticələr doğura biləcəyi barədə sərt mesajlar verib.

Mitsotakis görüşün ictimaiyyətə açıqlanmasını istəməyib, bu səbəbdən təmasın gizli saxlanılmasına üstünlük verib. Bununla belə, görüşün mediaya sızmasının qarşısını almaq mümkün olmayıb”.

Nəşr sızmanın Türkiyədən deyil, Yunanıstan tərəfdən qaynaqlandığını da iddia edib.

Bu barədə Sherg.az-a Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Mətbuat xidmətindən bildirilib.

Məlumata görə, Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən davam etdirilən əməliyyat-axtarış tədbirləri ilə 2025-ci ildən beynəlxalq axtarışa verilmiş Fetiyev Murad Qərib oğlunun Azərbaycana gətirilərək istintaqa cəlb edilməsi təmin olunub.

Müəyyən edilib ki, Murad Fetiyev xarici ölkədən idarə olunan radikal mərkəzlərin tapşırığı ilə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün parçalanması, milli nifrət və düşmənçiliyin salınması məqsədilə sosial şəbəkələrdə müxtəlif qruplar yaradaraq xaricdə, eləcə də Azərbaycanda yaşayan azsaylı etnik qrupun ekstremist ideyalar daşıyan nümayəndələrini həmin qruplara cəlb edib.

Eyni zamanda, onların arasından radikal baxışları ilə xüsusilə fərqlənən şəxslərin seçilməsini, ölkə ərazisində mühüm strateji obyektlər barədə informasiya toplanılmasını, terrorçuluğa açıq çağırışlar edilməsini təşkil edib.

Bir müddət əvvəl həmin cinayətkar qruplaşmanın bəzi üzvləri Azərbaycan Respublikasının müdafiə qabiliyyətini və iqtisadi təhlükəsizliyini zəiflətmək məqsədilə dövlət müəssisəsinə basqın etməyə, insanların girov götürülməsinə hazırlıq hərəkətləri etdiklərinə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilərək həbs olunublar.

Murad Fetiyevin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 214-2 (Terrorçuluğa açıq çağırışlar), 283-1-ci (Milli, irqi, sosial və ya dini nifrət və düşmənçiliyin salınması) və digər maddələri ilə ittiham olunmasına dair cinayət işi üzrə məhkəmə baxışı başlayıb.

Teleqraf xəbər verir ki, Metsola görüşdə Ermənistan-Avropa İttifaqı münasibətlərinin ardıcıl inkişafı naminə ikitərəfli fəal dialoqun vacibliyini vurğulayıb.

O qeyd edib ki, Avropa Parlamenti ikitərəfli gündəliyin səmərəli şəkildə irəli aparılması məqsədilə Ermənistanla sıx əməkdaşlığı davam etdirəcək.

Paşinyan isə zəngin ikitərəfli gündəliyin və son vaxtlar keçirilmiş bir sıra yüksək səviyyəli tədbirlərin münasibətlərin möhkəmliyinin göstəricisi olduğunu bildirib.

Görüşdə Ermənistan-Avropa İttifaqı münasibətlərinin gündəliyinə dair məsələlər müzakirə olunub. Həmçinin regional proseslərə və bölgədə nəqliyyat əlaqələrinin təmin edilməsinə yönəlmiş addımlara toxunulub.

Daha sonra hədiyyə mübadiləsi mərasimi keçirilib. Mərasim çərçivəsində Paşinyan Metsolaya Avropa Parlamentinə hədiyyə edilmiş “Kök yazısı - dialoqun gücü” adlı erməni əlifbası xatirə abidəsinin kiçik maketini təqdim edib. Roberta Metsola isə Nikol Paşinyana Avropa Parlamentinin bürünc xatirə medalını hədiyyə edib.

Pediatr Vaqif Qarayev noyabr ayında müşahidə olunan qeyri-adi hava şəraiti ilə bağlı valideynlərə xəbərdarlıq edib.

Sherg.az xəbər verir ki, pediatr günəşli havaya aldanaraq uşaqları nazik və yay geyimlərində çölə çıxarmağın düzgün olmadığını bildirib. Həkim valideynləri uşaqların geyiminə xüsusi diqqət yetirməyə çağırıb.

Onun sözlərinə görə, havanın günəşli olması temperaturun yüksək olduğu anlamına gəlmir. Buna görə də uşaqların hava şəraitinə uyğun geyindirilməsi vacibdir. Havaların mövsümə uyğun soyumaması virusların yoluxma zəncirinin qırılmasına imkan vermir. Nəticədə təkrar yoluxma riski artır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, belə hava şəraitində dövri yoluxma xüsusiyyətinə malik viruslar aktivliyini itirmir, göbələk xəstəlikləri fəal qalır. Ağacların vaxtından əvvəl çiçəklənməsi nəticəsində tozlanma ilə bağlı allergik reaksiyalar artır, havanın nisbi rütubəti yüksəlir. Nisbi rütubətin artması isə həm ürək-damar sistemini, həm də qan təzyiqini gərgin vəziyyətdə saxlayır.

Professor Adil Qeybulla da Sherg.az-a açıqlamasında hava anomaliyalarının insan sağlamlığına zərərli təsir göstərdiyini bildirib:

“Yer kürəsində gedən proseslər, müxtəlif faydalı qazıntıların çıxarılması, intensiv fəaliyyət, müharibələr və digər amillər Yerin orbitinə öz təsirini göstərməkdədir. Biz tədricən müəyyən prosesləri hiss etməliyik.

Yer üzündə qlobal istiləşmə buzlaqların əriməsi ilə müşayiət olunur ki, bu da çox təhlükəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. Qlobal istiləşmənin özü ayrı-ayrı virusların və mikroorqanizmlərin fəallaşmasına səbəb olur. Təbiət hadisələri canlı aləmlə sıx bağlıdır.

Məsələn, Bakıda illər əvvəl bu aylarda qar yağardı, havalar isə çox soyuq keçərdi. Amma indi tamamilə fərqli mənzərə ilə qarşılaşırıq.

Bu proseslər insanların immun sisteminə birbaşa təsir edir. Müxtəlif virusların fəallaşması, hava anomaliyaları səbəbindən geyimlərin düzgün seçilməməsi xəstəliklərə yol açır”.

APA xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev bu barədə Fərman imzalayıb.

Fərmana əsasən, Azərbaycan Respublikası Dövlət Ehtiyatları Agentliyinin Aparatının işçilərinin say həddi 66 ştat vahidi, regional bölmələrinin işçilərinin say həddi 9 ştat vahidi müəyyən edilib.

Fərmanla Agentliyin tabeliyində “Dövlət Ehtiyatlarının Saxlanılması Mərkəzi” büdcə təşkilatı yaradılıb.

Müəyyən edilib ki, Mərkəz Agentlik tərəfindən yaradılan dövlət ehtiyatlarının saxlanılmasını həyata keçirir, mərkəzin işçilərinin say həddi 200 ştat vahididir.

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti iki ay müddətində Agentliyin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların siyahısını, Agentliyin Kollegiya üzvlərinin sayını və tərkibini, Mərkəzin işçilərinin əməkhaqlarının (vəzifə maaşları, vəzifə maaşlarına əlavələr, mükafatlar və digər ödənişlər) məbləğlərini və əməyin ödənilməsi sistemini müəyyən edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat verməli, Agentlik tərəfindən yaradılan dövlət ehtiyatlarının saxlanılması və Mərkəzin cari fəaliyyətinin təşkili üçün zəruri olan aktivlərin Agentliyin balansından Mərkəzin balansına verilməsi ilə bağlı tədbirlər görülməsini təmin etməli, bu Fərmandan irəli gələn digər məsələləri həll etməlidir.

Agentlik Mərkəzin əsasnaməsini və strukturunu bir ay müddətində təsdiq edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat verməlidir.

Sherg.az xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev bununla bağlı sərəncam imzalayıb.

“Şərq” qəzeti media sahəsində mənim üçün dost ünvanlarından biridir. Bu qəzetin məktəb illərindən oxucusu olmuşam. Hələ orta təhsil aldığım dövrdən qəzet oxumağı çox sevirdim. Qəzet köşklərindən böyük həvəslə qəzetlər alırdım. “Şərq” ən çox aldığım qəzetlərdən biri idi. Qəzetdə tarixi və siyasi mövzularda yazılmış məqalələri oxumağı xoşlayırdım.

Tale elə gətirdi ki, sonradan “Şərq” qəzetində mənim də yazılarım dərc olundu. Daha sonra ekspert kimi açıqlama və müsahibələrim qəzetin səhifələrində yer almağa başladı.

Qəzetin illərdir dəyişməyən, dövlətçilik, milli maraqlar və türklük ideyalarını əsas tutan nəşr siyasəti hər zaman xüsusi diqqətimi cəlb edib. Geosiyasi proseslər, daxili və xarici siyasət, iqtisadiyyat və mədəniyyət mövzularında məqalələrin dərc olunması qəzet komandasının peşəkar mütəxəssislərdən ibarət olduğunu göstərir.

Bir məqamı xüsusi qeyd etmək istərdim ki, internet dünyasının sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə çap mediasını qoruyub saxlamaq özü böyük fədakarlıqdır. 30 ildir ki, “Şərq” qəzetinin kollektivi bu missiyanı uğurla davam etdirir. 

Bu qəzetin kollektivi mənim üçün hər zaman doğma və əziz olacaq. “Şərq” qəzetinin baş redaktoru Akif Aşırlı başda olmaqla, bütün kollektivi təbrik edir, onlara uğurlar arzulayıram.

Elnur Eltürk,

Diaspor üzrə araşdırmaçı ekspert

APA-nın yerli bürosunun xəbərinə görə, hadisə rayonun Qulabənd kəndində baş verib. Belə ki, rayon sakini, 1988-ci il təvəllüdlü Elvin Xankişiyev qonşunun həyətində xurma yığmaq istəyərkən elektrik cərəyanı vurması nəticəsində həyatını itirib.

Fakt araşdırılır.

Cənubi Qafqazda geosiyasi proseslərin intensivləşdiyi, regional təhlükəsizlik və əməkdaşlıq məsələlərinin aktuallaşdığı bir vaxtda 3+3 formatının gələcəyi yenidən diqqət mərkəzinə gəlib. Regionun üç ölkəsini -Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstanı, eləcə də onların üç böyük qonşusunu -Rusiya, Türkiyə və İranı bir araya gətirməyi nəzərdə tutan bu platformada növbəti görüşün keçirilməsi məsələsi gündəmə gətirilib. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov yaxın vaxtlarda belə bir görüşün baş tutacağına ümid etdiklərini bildirib. Moskva 3+3 formatını Cənubi Qafqazda regional əməkdaşlığın inkişafı, ortaq maraqların uzlaşdırılması və mövcud problemlərin müzakirəsi üçün perspektivli platforma kimi təqdim edir. Lakin regionda fərqli geosiyasi maraqların toqquşması, Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərindəki proseslər, Gürcüstanın formata münasibəti və böyük dövlətlər arasında rəqabət bu təşəbbüsün gələcək perspektivlərini sual altında saxlayır. Bəs 3+3 formatında növbəti görüş hansı məsələləri əhatə edə bilər? 

Formatla bağlı danışan Politoloq Oqtay Qasımov Sherg.az-a bildirib ki, Birliyimiz kimi, “3+3” formatı fikri 2020-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri tərəfindən Zəfər paradında səsləndirilmişdi:

“ O dövr üçün bu, kifayət qədər aktual bir format idi. Bu formatın yaradılması ilə bağlı təşəbbüsün irəli sürülməsi onunla əlaqədar idi ki, regiondan kənar qüvvələr buradakı proseslərə müdaxilə edərək Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhə mane olmağa çalışırdılar. O zaman bu format kifayət qədər optimal bir format hesab oluna bilərdi. Həmin vaxt Gürcüstan istisna olmaqla, digər ölkələr bu formatda iştirak etməyə razılıq verdilər. Yəni Rusiya Azərbaycan və Türkiyənin təşəbbüsünü dəstəklədi. İran da sonradan Rusiyanın təşviqi ilə bu prosesə qoşuldu. Bir müddət xarici işlər nazirlərinin görüşləri müxtəlif paytaxtlarda keçirilsə də, sonradan bu formatda fəaliyyət dayandırıldı. İndi onun yenidən canlandırılmasına çalışılması daha çox Rusiya tərəfindən gündəmə gətirilir. Bu da, onunla bağlıdır ki, son illər Cənubi Qafqazda Rusiyanın mövqeləri açıq şəkildə zəifləyib və Moskva öz mövqeyini gücləndirmək üçün həmin formatdan istifadə etməyə çalışır. Amma düşünürəm ki, yaxın vaxtlarda bu formatın toplanması tam şəkildə mümkün olmayacaq. Çünki ən azı format yarandığı ilk vaxtlarda Gürcüstan onun işində iştirak etməkdən imtina edib və buna səbəb kimi Rusiyanın Gürcüstan ərazilərini işğal altında saxlamasını göstərib. Həmin problem hələ də qalmaqdadır. Düşünürəm ki, hətta digər ölkələr buna razılıq versələr belə, Ermənistanın da razılıq verəcəyi mübahisəlidir. Gürcüstanın bu formatda iştirakdan yenə imtina edəcəyini düşünürəm. Çünki Gürcüstanın vaxtilə önə sürdüyü problem hələ də qalmaqdadır. Yəni Gürcüstan əraziləri Rusiyanın işğalı altında qalır”.

Analitik qeyd edib ki, bu formatın toplanması çətindir:

“ Əgər toplansa, belə onun müəyyən bir fayda verəcəyini də düşünmək real deyil. Çünki tam şəkildə bu formatın toplanması mümkünsüz görünür. Hesab edirəm ki, Rusiyanın məhz bu format vasitəsilə Cənubi Qafqazda öz təsir imkanlarını artırmaq niyyəti var. Bu isə heç də bütün dövlətlərin marağında deyil. O baxımdan bu format işlək formata çevrilə bilməz. Daha önəmli olan ikitərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsidir. Yəni Cənubi Qafqazda hər kəs öz istiqamətini müəyyənləşdirməyə çalışır. Azərbaycanın Cənubi Qafqazla bağlı ən optimal təşəbbüsü 2023-cü ilin noyabrında irəli sürülüb. Üç il öncəki bu təşəbbüsün mahiyyəti ondan ibarətdir ki, üç Qafqaz ölkəsi əməkdaşlıq formatı yaratmaqla bölgədə sülh və sabitliyi təmin edə, əməkdaşlıq mühitini inkişaf etdirə bilər”.

APA xəbər verir ki, bu gün Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hakim Vüqar Quliyevin sədrliyi ilə məhkəmənin hazırlıq iclası keçirilib. Prosesdə anket məlumatları dəqiqləşdirilib.

Məhkəmə cinayət işinin baxışa verilməsi barədə qərar qəbul edib.

Məhkəmənin baxış iclası noyabrın 13-nə təyin olunub.

Qeyd edək ki, Əli Kərimli və Məmməd İbrahim ötən ilin dekabrında Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən saxlanılıb.

Onlara qarşı Cinayət Məcəlləsinin 278.1 (hakimiyyəti zorla ələ keçirməyə, dövlətin konstitusiya quruluşunu zorla dəyişdirməyə yönələn hərəkətlər) maddəsi ilə ittiham irəli sürülüb.

Avropada gənc nəslin etiraz dalğası genişlənir. Fransa, Almaniya, İtaliya, Belçika, Albaniya və digər ölkələrdə gənclərin iştirakı ilə keçirilən aksiyalar mövcud siyasi və iqtisadi sistemə qarşı narazılığın artdığını göstərir. Etirazların səbəbləri ölkələr üzrə fərqlənsə də, əsas tələblər oxşardır: korrupsiyaya qarşı mübarizə, işsizliyin azaldılması, təhsil və sosial təminatın yaxşılaşdırılması, yaşayış xərclərinin aşağı salınması və siyasi dəyişikliklər.

Bu prosesin ilkin nümunələri 2025-ci ildə Nepal və Madaqaskarda müşahidə olunub. Hər iki ölkədə gənclərin ön sıralarda olduğu etirazlar hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnib. Serbiyada isə tələbə etirazları geniş siyasi hərəkat səviyyəsinə yüksəlib və 2026-cı ildə seçki qələbəsi ilə nəticələnib.

Hazırda Avropada müşahidə olunan aksiyalar da təsadüfi xarakter daşımır. Sosial şəbəkələr vasitəsilə sürətlə təşkilatlanmaq, ənənəvi siyasi partiyalardan asılı olmadan hərəkət etmək və fərqli ölkələrdəki etirazlardan nümunə götürmək yeni nəslin əsas xüsusiyyətlərinə çevrilib.

Əsas məsələ ondan ibarətdir ki, yeni nəsil mövcud siyasi və sosial düzənlə barışmaq istəmir. İqtisadi çətinliklər, sosial bərabərsizlik, korrupsiya və siyasi elitalara etimadsızlıq bu narazılığı daha da gücləndirir. Görünən odur ki, yeni nəslin etirazları artıq ayrı-ayrı ölkələrin daxili problemi deyil, beynəlxalq miqyasda diqqət çəkən yeni siyasi tendensiyadır.

Etirazların digər diqqətçəkən tərəfi onların bəzi hallarda dağıdıcı xarakter alması, polis və nümayişçilər arasında toqquşmaların baş verməsi, iğtişaşların yaşanması və ictimai əmlaka ziyan vurulmasıdır. Bu isə proseslərin yalnız sosial narazılıq çərçivəsində deyil, həm də təhlükəsizlik və geosiyasi müstəvidə müzakirəsinə səbəb olur.

Xüsusilə, ABŞ ilə Avropa arasında son dövrlərdə dərinləşən siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik ziddiyyətləri fonunda kənar müdaxilə ehtimalı da diqqət çəkir.

Bu kontekstdə Avropadakı etirazların xarici qüvvələr tərəfindən manipulyasiya edilməsi, sosial şəbəkələr vasitəsilə narazılığın daha da qızışdırılması ehtimalı istisna edilmir. Belə ki, Fransa və İtaliya rəsmiləri xarici informasiya manipulyasiyası ilə bağlı xəbərdarlıqlar səsləndiriblər. Bununla belə, Avropa Komissiyası etirazların başlanmasının xarici müdaxilə ilə bağlı olduğunu təsdiqləyən yetərli sübutun olmadığını bildirib. Mövcud məlumatlar daha çox xarici aktorların artıq başlamış etirazlardan öz maraqları naminə istifadə etməsinə işarə edir.

Sherg.az xəbər verir ki, Milli Məclisin deputatı Tural Gəncəliyev Avropa İttifaqının üzləşdiyi problemlərin əsas səbəblərini ilk növbədə qurumun öz daxilində axtarmalı olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, İttifaqın hazırda qarşılaşdığı çətinliklərin mühüm hissəsi məhz daxili problemlərlə bağlıdır. Deputat qeyd edib ki, Avropa İttifaqında ciddi sosial çağırışlar mövcuddur. Xüsusilə, gənclərin gələcəyə inamının və perspektivlərinin azalması, məşğulluq imkanlarının məhdudluğu, sosial təminatla bağlı çətinliklər, eləcə də təhsil sistemində müşahidə olunan böhran qurumun həll etməli olduğu əsas problemlər sırasındadır:

“Avropa İttifaqının zəifləməsi böyük geosiyasi güclərin – Rusiya, ABŞ və Çinin yaranmış vəziyyətdən öz maraqları naminə istifadə etməsi üçün əlverişli zəmin yaradır. Bu dövlətlər Avropa İttifaqına təsir imkanlarını genişləndirməyə və onun siyasi kursunu öz geosiyasi maraqlarına uyğun istiqamətləndirməyə çalışa bilərlər.

Avropa İttifaqı mövcud vəziyyətin yaranmasına imkan verməməli idi. İttifaqın əsas siyasi və iqtisadi dayaqları olan Fransa və Almaniyanın rəhbərliyi, eləcə də Brüsseldəki bürokratik strukturlar böhranın ilkin əlamətlərini vaxtında görsələr də, problemlərin həllinə lazımi diqqət yetirməyiblər. Nəticədə, cəmiyyətdəki narazılıqlar getdikcə dərinləşərək gənclər, tələbələr, hətta məktəblilər arasında da özünü büruzə verməyə başlayıb”.

Tural Gəncəliyev əlavə edib ki, almaniyalı tanınmış sosioloq Günter Heinsohn da Avropanın demoqrafik gələcəyi və gənc əhalinin sosial-siyasi proseslərə təsiri ilə bağlı mübahisəli fikirlər irəli sürüb. 2023-cü ildə vəfat edən alim Bremen Universitetində fəaliyyət göstərib və Avropanın gələcəyi ilə bağlı müzakirələrdə fərqli yanaşması ilə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, Heinsohnun yanaşmasında əsas məqamlardan biri gənc əhalinin demoqrafik çəkisinin artmasının sosial-siyasi proseslərə təsiri idi. Alim yaşlı əhalinin üstünlük təşkil etdiyi cəmiyyətlərdə kütləvi etiraz və iğtişaş ehtimalının daha aşağı ola biləcəyini irəli sürürdü. Deputatın fikrincə, yaşlı insanlar iqtisadi çətinliklər qarşısında daha təmkinli davranmağa və sosial qarşıdurmalardan yayınmağa meyilli olurlar.

O, bu yanaşmanın mübahisəli olduğunu vurğulayaraq qeyd edib ki, gənc əhalinin sayının azalması da Avropa üçün ciddi problemlər yarada bilər:

“Demoqrafik geriləmə əmək bazarına, məşğulluğa və iqtisadi inkişaf perspektivlərinə mənfi təsir göstərə bilər. Gənclərin cəmiyyətdəki payının azalması uzunmüddətli inkişafın təmin olunmasını da çətinləşdirir.

Halbuki Azərbaycanda, Türkiyədə və bütövlükdə türk dövlətlərində, eləcə də Şərq cəmiyyətlərində gənclərin demoqrafik üstünlüyünə tamamilə fərqli prizmadan yanaşılır. Bu cəmiyyətlərdə gənc əhali mühüm inkişaf potensialı kimi qiymətləndirilir. Gənclərin təhsilinə investisiya qoyulması, onların hərtərəfli inkişafının dəstəklənməsi və sosial imkanlarının genişləndirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən hesab olunur. Çünki gənclər cəmiyyətin gələcəyi və inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsidir.

Demoqrafik baxımdan gənc əhalinin üstünlük təşkil etdiyi cəmiyyətlər daha geniş inkişaf imkanlarına malik olduğu halda, əhalisi sürətlə qocalan ölkələr uzunmüddətli perspektivdə ciddi sosial-iqtisadi çağırışlarla üzləşirlər.

Odur ki, Avropada baş verən proseslərin səbəblərini yalnız xarici amillərlə izah etmək düzgün deyil. Fransa və Almaniyada müşahidə olunan sosial-siyasi gərginliyi yalnız immiqrantlarla əlaqələndirmək və ya siyasi mübarizəni sağçılarla solçular arasındakı qarşıdurma çərçivəsində təqdim etmək problemin əsl mahiyyətini kölgədə qoyur.

Fransada, məsələn, Milli Birlik Partiyası, Jan-Lük Melanşonun rəhbərlik etdiyi solçu siyasi qüvvələr və Marin Le Penin təmsil olunduğu siyasi düşərgə mövcud problemlərlə bağlı fərqli mövqelər sərgiləyirlər. Sağçı qüvvələr immiqrantları günahlandırır, solçular isə məsuliyyəti başqa siyasi dairələrin üzərinə qoyurlar. Ancaq məsələnin mahiyyəti bundan daha dərindir.

Problemlərin səbəbini yalnız immiqrantlarda, yaxud ayrı-ayrı siyasi qüvvələrdə axtarmaq əvəzinə, ilk növbədə dövlət idarəçiliyində, sosial-iqtisadi siyasətdə və institusional böhranda axtarmaq lazımdır. Fransanın timsalında bunu xüsusilə aydın görmək mümkündür.

Emmanuel Makronun prezidentliyi dövründə ölkədə artıq yeddi baş nazir dəyişib. Demək olar ki, bir neçə aydan bir hökumət böhranı yaşanır, baş nazirlər istefaya göndərilir və yeni hökumət formalaşdırılır. Ancaq hökumət rəhbərlərini dəyişməklə sistemli problemləri həll etmək mümkün deyil.

Ona görə də Avropa İttifaqı və xüsusilə onun aparıcı dövlətləri ilk növbədə öz daxili problemləri ilə ciddi məşğul olmalıdırlar. Əks halda, mövcud sosial, iqtisadi və siyasi böhranlar Avropanın beynəlxalq mövqelərini daha da zəiflədəcək və böyük geosiyasi güclərin onun üzərində təsir imkanlarını genişləndirəcək”.

ABŞ və İsraillə mümkün yeni müharibə ssenarisi fonunda İranın hərbi hədəflərin coğrafiyasını genişləndirməklə bağlı açıqlaması beynəlxalq təhlükəsizlik gündəmində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Tehran mümkün qarşıdurma zamanı yalnız Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi bazalarını deyil, Avropada yerləşən ABŞ və NATO obyektlərini də hədəfə ala biləcəyinə dair mesaj verir. İran rəhbərliyinə yaxın “Keyhan” qəzetinin yaydığı məlumata görə, Müctəba Xamenei Silahlı Qüvvələrə hərbi cavabın coğrafi məhdudiyyət olmadan verilməsi barədə göstəriş verib. Nəşr Böyük Britaniya, İtaliya, Yunanıstan, Rumıniya və Kiprdəki hərbi obyektlərin də mümkün hədəflər sırasında ola biləcəyini iddia edir.

Bu açıqlama münaqişənin Yaxın Şərq hüdudlarından kənara çıxması, Avropa ölkələrinin prosesə cəlb olunması və NATO ilə İran arasında birbaşa qarşıdurma riskləri ilə bağlı suallar doğurur. Bəs İranın Avropadakı hərbi obyektləri hədəfə almaq imkanları nə dərəcədə realdır?

Politoloq Abutalıb Səmədov Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, İranın cavab zərbələrinin Yaxın Şərqdən kənara çıxaraq Avropa ölkələrinə yönəlməsi vəziyyəti həddindən artıq gərginləşdirə və nüvə silahından istifadə ilə nəticələnə bilər:

“Bu, həddindən artıq təhlükəli və sağlam düşüncədən uzaq bir yanaşmadır. İran öz gücünü və qarşı tərəfin qüvvəsini düzgün qiymətləndirməlidir. Bu günə qədər Avropa ölkələri aktiv şəkildə İrana qarşı müharibəyə qoşulmayıblar. Onların bu prosesə cəlb edilməsi İran üçün həddindən artıq ağır problemlər yarada bilər.

Onsuz da mətbuatda Prezident Trampın taktiki nüvə silahından istifadə etmək planları barədə danışılır. Belə bir addım isə taktiki nüvə silahlarının tətbiqi üçün bəhanəyə çevrilə bilər.

Üstəlik, nəzərə almaq lazımdır ki, Avropa ölkələrində hava hücumundan müdafiə sistemləri kifayət qədər etibarlıdır. Ola bilər ki, bir-iki raket Avropa ölkələrindəki hədəflərə çata bilsin. Ancaq İranın belə bir hava hücumundan müdafiə sistemi yoxdur. Ona görə də bu addımın hansı nəticələrə gətirib çıxaracağını həmin şəxslər anlamalıdırlar.

Tam köməksiz vəziyyətdə qala biləcək İran darmadağın ola, ölkə indiyədək aldığı zərbələrdən dəfələrlə ağır zərbələr ala bilər. Təbii ki, Avropa ölkələri belə hücumlardan sonra artıq açıq şəkildə münaqişəyə tərəf kimi qoşulacaqlar və indiyədək mövcud olmayan bir koalisiya yarana bilər. Bu koalisiyanın gücü, təbii ki, ABŞ-İsrail blokunun gücündən dəfələrlə artıq olacaq”.

Analitik qeyd edib ki, İran rəhbərliyi vəziyyəti düzgün qiymətləndirməli, konstruktiv yollar axtarmalı, yeni təkliflər irəli sürməli və real imkanlarına uyğun addımlar atmalıdır:

“Bu halda müharibənin baş verməsinin qarşısını almaq olar. Prezident Tramp vəziyyətdən sülh yolu ilə çıxmaq istəyir və ona verilən təklifləri, göstərilən təzyiqləri hələ ki, qəbul etmir. Çünki narahatdır, o da başa düşür ki, bu, çox dəhşətli nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Ancaq İran rəhbərliyi də bu məsələdə bütün variantları götür-qoy etməli və bu cür hərbə-zorba siyasətindən imtina etməlidir. İranın bütün dünyaya meydan oxumağa gücü çatmır. Bir az da xalq və dövlət haqqında düşünmək lazımdır. Bunun hansı nəticələrə gətirib çıxara biləcəyi nəzərə alınmalıdır.

Ümid edək ki, belə də olacaq və İran da müəyyən qədər əlavə güzəştlərə gedərək hərbi münaqişənin qarşısının alınmasına öz töhfəsini verəcək”.

Nepalın “The Tourism Times” nəşrinin məlumatına görə, “Fishtail Air” və “Air Dynasty” şirkətlərinə məxsus helikopterlər eniş zamanı əsas rotorlarının pərləri ilə bir-birinə toxunaraq qəzaya uğrayıblar.

Nepalın Mülki Aviasiya İdarəsinin məlumatına görə, hadisə nəticəsində Hindistan vətəndaşı ölüb. Yeni Zelandiya vətəndaşı və pilot yaralanıblar. Yaralılar tibbi yardım üçün Katmandudakı xəstəxanaya aparılıblar.

Məlumata əsasən, helikopterlərdən biri Everest bölgəsində xilasetmə əməliyyatı çərçivəsində təxliyə edilən şəxsləri daşıyırmış, digər helikopter isə yük aparırmış.

Hadisənin səbəbləri araşdırılır.

Türkiyə-Azərbaycan Universitetində (TAU) “Karyera planlaması” çərçivəsində növbəti dəfə keçirilən seminarın mövzusu“Potensialdan Nəticəyə: Yeni Nəsil Liderlər”olub.

Bilkentvə Harvarduniversitetlərində təhsil almış, “Popeyes Azerbaijan”ın qurucusu, təcrübəli və gənc mütəxəssis Məhəmməd Əfəndiyev TAU tələbələri ilə görüşərək liderlik, şəxsi inkişaf və karyera quruculuğu ilə bağlı təcrübələrini bölüşüb.

Seminarı giriş sözü ilə açan TAU-nun rektoru dos. Nəcibə Nəsibova tələbələrin şəxsi inkişafı, karyera planlaması və özünüreallaşdırmasına dəstək məqsədilə qlobal nüfuzlu universitetlərdən uğurla məzun olan və iş dünyasında müvəffəqiyyət qazanmış gənc mütəxəssislərlə davamlı görüşlərin təşkilinin universitetin prioritetləri sırasında olduğunu qeyd edib. Rektor dəvəti qəbul etdiyi üçün Məhəmməd Əfəndiyevə təşəkkür edib.

Daha sonra tədbirdə iştirak edən tələbələrə M.Əfəndiyevi yaxından tanıtmaq məqsədilə onun həyat və fəaliyyətini əks etdirən videoçarx nümayiş etdirilib.

Çıxışına TAU rəhbərliyinə və professor-müəllim heyətinə təşəkkür etməklə başlayan Məhəmməd Əfəndiyev Bilkent Universitetində biznes ixtisası üzrə bakalavriat, eləcə də Azərbaycan Prezidentinin “Xaricdə Təhsilə Dəstək Dövlət Proqramı” çərçivəsində Harvard Universitetində MBA təhsili aldığı dövrdə qazandığı təcrübələri tələbələrlə bölüşüb.O, yeni nəsil liderlər üçün vacib hesab etdiyi xüsusiyyətlərdən bəhs edərək maraq, davamlı öyrənmə, dəyişən şəraitə uyğunlaşma və çevikliyin müasir dövrdə uğurun əsas şərtləri sırasında olduğunu qeyd edib. 

Məhəmməd Əfəndiyev bildirib ki, uğur əldə olunan nəticələrlə gözləntilər arasındakı fərqlə ölçülür. O, uğursuzluqlar qarşısında dayanıqlı olmağın və başladığı yolda əzmlə irəliləməyin uğura aparan prosesdə mühüm rol oynadığını vurğulayıb. Həmçinin şəxsi və peşəkar inkişafı dəstəkləyən düzgün sosial çevrənin formalaşdırılmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkib.

Tələbələrin böyük marağına səbəb olan seminar Məhəmməd Əfəndiyevləkeçirilən geniş sual-cavab sessiyası ilə yekunlaşıb.

APA-nın xəbərinə görə, sabah qanun layihəsi parlamentin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində müzakirəyə çıxarılacaq.

APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, SEPAH-ın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yaydığı məlumatda bildirilib ki, bu gün səhər saatlarından indiyədək Hörmüz boğazının qanunsuz keçid marşrutunda hərəkət edən üç neft tankerində partlayış və güclü yanğın baş verib.

Məlumatda qeyd olunub ki, tankerlər naviqasiya və tanınma sistemlərini söndürərək Hörmüz boğazının qanunsuz marşrutları ilə hərəkət etdiklərinə görə dəniz minalarına düşərək partlayıblar. Hazırda həmin gəmilər boğazın cənub sahillərində tərk edilmiş vəziyyətdə yanmaqda davam edir.

Əlavə edilib ki, Hörmüz boğazında İran tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalar radiostansiyalar və hərbi dəniz qüvvələrinin bildirişləri vasitəsilə dəfələrlə bütün gəmilərə çatdırılıb.

Gəmilərin bu qaydalara əməl etməməsi, onları nəzərə almaması və Hörmüz boğazının qanunsuz marşrutlarından keçmək üçün ABŞ ordusu ilə əməkdaşlıq etməsinin bu cür hadisələrlə nəticələnəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edilib.

Okeanın o tayından gələn “Cadılar bayramı”nın paytaxtımızda qeyd edilməsi milli bayramlarımıza bir daha, daha diqqətlə və hörmətlə yanaşmağın, milli yaddaşımızı oyatmağın zəruriliyini ortaya qoyur.

Yadların “qana bulaşmış”, aqressiya və qəddarlıq məzmunu daşıyan, “ölülərə” həsr olunan əcinnə bayramına əhalimizin bir qismində bu qədər maraq yaranırsa, niyə milli köklərimizə qayıdaraq dirilik, təbiət və həyatla bağlı, mərhəmət, şəfqət, saflıq, halallıq, ruzi-bərəkət məzmunu daşıyan, sevinc və şənlik motivləri üzərində qurulan milli bayramlarımızı yada salıb qeyd etməyək?!

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Könül Aydın pedaqoq, etnoqraf-arxeoloq Zaleh Novruzovun “Kövsəc bayramı” haqqında məqaləsini paylaşıb. Bu bayram payızın ortalarında, qış ərəfəsində keçirilirmiş. Onun mahiyyəti bol məhsul yığımından sonra qışa hazırlıqla bağlıdır.

Sherg.az-a açıqlamasında Könül Aydın bildirib ki, Azərbaycan xalqı əsrlər boyunca təbiətlə həmahəng yaşamağı bacarıb, hər fəsil dəyişikliyini həyatın davamı və daha xoş günlərin müjdəçisi kimi qəbul edib, xüsusi günlərdə bayram şənlikləri keçirib. Bu bayramların hər birinin məhz milli ruhla səsləşən özünəməxsus personajları olub:– Düşünürəm ki, il ərzində əyləncəli, şən günlərimizin sayını qədim milli bayramlarımızı təqvimə daxil etməklə də artıra bilərik. Qarşıdan Zəfər bayramı ilə yanaşı, Kövsəc bayramı da gəlir. “Kövsəc” və ya klassik variantda “Kuse” adlanan bu bayram payızın ortalarında keçirilir.

“Kövsəc” və “Kovsec” fars mənşəli sözlərdir. Sözün fars dilindəki orijinalı “kuse”dir və “saqqalsız”, “seyrək saqqallı” və ya “kosa” mənasını verir. Ərəb və farsdilli mənbələrdə, eləcə də Azərbaycan folklorunda bu söz həm “kosa” personajını, həm də payızın sonunda qışı qarşılamaq üçün keçirilən qədim mərasimi ifadə edir.

Novruz bayramında da Kosa obrazı var. O, qışı təmsil edir. Bu bayramlar arasında sıx əlaqə və bağlılıq mövcuddur. Milli yaddaşımızı oyatsaq, yaxşı olar. Balqabağımız bol, narımız, heyvamız boldur. Üzüm istəyənə də nə qədər desən, müxtəlif sortlarda üzüm var. Allahın nemətlərini xatırlayıb şükür etmək yaxşıdır, yoxsa cini-şeytanı məmləkətə dəvət edib küçələrə tökmək?

K.Aydın etnoqraf-arxeoloq Zaleh Novruzova istinadən qədim Kövsəc bayramı haqqında məlumatları da təqdim edib:

– Z.Novruzov yazır ki, qədim zamanlarda payız-qış dövründə fəsillərin başlanması və yarılanması müxtəlif mərasimlərlə qeyd edilib. Mehrican – məhsul bayramı, payızın bir ayı tamam olanda; Kövsəc – payızın yarı olması; Çillə – qışın başlaması; Xıdır Nəbi və Səddə bayramları – qışın yarı olması; Novruz isə baharın gəlişi ilə bağlı olub. Belə bir ardıcıllıq mövcuddur.

Payızın başlanğıc dövründə ilk keçirilən mərasimlərdən biri “Məhsul bayramı”dır. Qədim dövrlərdə müxtəlif xalqlar arasında, eləcə də Azərbaycanda qeyd edilən bu bayram “Mehrikan” (Mehrican) adlanır. Məhsul (Mehrican) bayramı oktyabr ayının ikinci yarısında keçirilir. Müxtəlif mənbələrdə bu tarix nisbətən fərqli göstərilir.

Artıq unudulan, haqqında çox az məlumatımız olan mərasimlərdən biri də Kövsəcdir. Bu mərasimin keçirilməsi haqqında yazılı mənbələrdə çox az məlumata rast gəlinir.

Kövsəc mərasiminin keçirilmə vaxtını müəyyənləşdirmək üçün bir məsələyə də diqqət yetirək. Rumi təqvimində (Günəş təqvimi) Qasım (qış) noyabrın 8-də, Xızır (yaz) isə mayın 6-da başlayır. Məlumat üçün deyək ki, Rumi təqvimində yeni il martın 14-dən hesablanır və hazırda 1442-ci ildir. Buradan aydın olur ki, Kövsəc bayramı noyabrın 5-8-də, payızın yarılanması və qışın – Qasım ayının başlanması ərəfəsində keçirilib.

Deməli, Kövsəc bayramında gənclərdən biri əlində tükləri yonulmuş quş tutur. Bu, qarşıdan gələn qışı təcəssüm etdirir. Digər əlində isə yelpik tutur və özünü yelləyir. Bunun mənası belədir: qarşıdan soyuq, şaxtalı qış gəlsə də, biz üşümürük, çünki qışı qarşılamağa hazırıq, bol azuqə toplamışıq.

Bizim milli, el bayramlarımızın hər birinin dərin mənası, məramı, ideyası və məqsədi var.

“The Sun” xəbər verir ki, Polşa Hava Yollarına məxsus və göyərtəsində 181 nəfər olan təyyarənin enməsi planlaşdırılan hava limanı əvvəlcə Varşava Şopin Hava Limanı olub.

Lakin, göyərtədə bomba olması ilə bağlı məlumat alındıqdan sonra uçuşun istiqaməti Varşava Modlin Hava Limanına dəyişdirilib.

Təyyarə eniş edib və təhlükəsizlik mütəxəssisləri hazırda təyyarədə yoxlama aparır.

Sözügedən hava limanı növbəti xəbərdarlığa qədər fəaliyyətini dayandırıb.

Azərbaycançılıq ideologiyası müasir Azərbaycanın dövlətçilik fəlsəfəsinin, milli birliyinin və suveren inkişaf modelinin əsasını təşkil edir. Bu ideologiya yalnız tarixi keçmişimizə, milli-mənəvi dəyərlərimizə və etnik mənsubiyyətimizə bağlılıq deyil. O, hər şeydən əvvəl, Azərbaycan dövlətinə sədaqət, milli maraqların qorunması, müstəqil siyasi iradəyə hörmət və ümummilli məqsədlər ətrafında birləşmək fəlsəfəsidir.

Qloballaşmanın sürətləndiyi, informasiya texnologiyalarının siyasi təsir vasitəsinə çevrildiyi, sosial şəbəkələrin ictimai şüura müdaxilə imkanlarının genişləndiyi müasir dünyada azərbaycançılığın əhəmiyyəti daha da artır. Çünki bu gün dövlətlərin müstəqilliyi yalnız sərhədlərinin toxunulmazlığı, iqtisadi potensialı və hərbi qüdrəti ilə ölçülmür. Milli informasiya məkanının qorunması, ictimai şüurun kənar manipulyasiyalardan müdafiəsi və cəmiyyətin ideoloji bütövlüyünün təmin olunması da suverenliyin mühüm göstəriciləridir.

Məhz buna görə azərbaycançılığa yalnız milli ideologiya kimi deyil, həm də Azərbaycanın informasiya təhlükəsizliyinin, milli müqavimət qabiliyyətinin və beynəlxalq kommunikasiya strategiyasının fundamental dayağı kimi yanaşmalıyıq.

Azərbaycançılıq ideologiyasının formalaşması və sistemli dövlət siyasətinə çevrilməsi Ulu Öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Heydər Əliyev bu ideyanı Azərbaycan cəmiyyətinin etnik, dini, siyasi və sosial müxtəlifliyini vahid milli məqsəd ətrafında birləşdirən ümumxalq ideologiyası səviyyəsinə yüksəltdi. Onun konseptual yanaşmasının mahiyyəti ondan ibarət idi ki, Azərbaycanı yalnız müəyyən etnik və ya dini kimliyin daşıyıcıları deyil, bu ölkəni öz Vətəni hesab edən, onun müstəqilliyini, suverenliyini və gələcəyini öz taleyi ilə bağlayan bütün vətəndaşlar birlikdə qururlar.

Bu baxımdan azərbaycançılıq hər hansı siyasi təşkilatın və ya sosial qrupun ideoloji çərçivəsi ilə məhdudlaşmır. O, Azərbaycan dövlətinin ümumi ideoloji platformasıdır. Azərbaycan dilinə, tarixinə, mədəniyyətinə və milli-mənəvi dəyərlərinə bağlılıq, eyni zamanda müasir dünyaya açıq olmaq, digər xalqların mədəniyyətinə hörmət etmək və beynəlxalq əməkdaşlığa hazır olmaq bu ideologiyanın ayrılmaz komponentləridir. Onun əsas üstünlüklərindən biri milli birliyi fərqliliklərin inkarı üzərində deyil, ortaq dövlətçilik maraqları əsasında qurmasıdır.

Bu ideoloji xəttin müasir mərhələdə yeni məzmunla zənginləşdirilməsi Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Xüsusilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra azərbaycançılıq ideyası yeni tarixi reallıqlar kontekstində nəzərdən keçirilməlidir. Çünki qazanılmış nailiyyətlərin möhkəmləndirilməsi, milli həmrəyliyin qorunması və dövlətçilik düşüncəsinin gələcək nəsillərə ötürülməsi qarşıda duran strateji vəzifələrdəndir.

2026-cı il oktyabrın 2-də keçirilmiş Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışı yalnız partiyanın gələcək fəaliyyət istiqamətlərini müəyyənləşdirən siyasi nitq deyil, həm də Azərbaycanın yeni geosiyasi və ictimai-siyasi şəraitdə dövlətçilik strategiyasının, ideoloji təhlükəsizlik yanaşmasının və milli inkişaf prioritetlərinin təqdimatı kimi qiymətləndirilməlidir.

Dövlət başçısının çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri ideoloji təhlükəsizliyin fiziki təhlükəsizlik qədər əhəmiyyətli olduğunun vurğulanmasıdır. Prezident bu fikri belə ifadə edib: “İdeoloji təhlükəsizlik də fiziki təhlükəsizlik kimi önəmlidir. Çünki ideoloji təxribat ölkənin içinə istiqamətləndirilir”.

Bu fikir müasir dövlətçilik fəlsəfəsinin mühüm prinsipini ifadə edir. Əgər əvvəlki tarixi mərhələlərdə dövlətlərin təhlükəsizliyi əsasən sərhədlərin, hərbi infrastrukturun və iqtisadi resursların qorunması ilə əlaqələndirilirdisə, indi informasiya və ideoloji məkan da milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Müasir dövrdə fiziki müdaxilə olmadan da dövlət institutlarına etimadı zəiflətmək, milli kimliklə bağlı şübhələr yaratmaq və cəmiyyəti ideoloji qütblərə parçalamaq mümkündür. Bu məqsədlə sosial şəbəkələr, anonim hesablar, saxta xəbər resursları, manipulyativ videolar, süni intellekt vasitəsilə yaradılmış görüntülər və koordinasiyalı informasiya kampaniyalarından istifadə olunur.

Prezidentin çıxışında ideoloji müdafiənin əsas vasitələrindən biri kimi təhsil və vətənpərvərlik də xüsusi vurğulanıb: “Xalqımız nə qədər təhsilli, bilikli, savadlı olarsa, o qədər də bax, bu yalanlara, bu şayiələrə, zəhərlə dolu olan bu ideoloji təxribatlara uymayacaq”.

Burada söhbət yalnız formal təhsil səviyyəsindən getmir. Müasir insanın informasiya savadlılığı, xəbərin mənbəyini müəyyənləşdirmək, faktı şərhdən ayırmaq, emosional manipulyasiyanı tanımaq və informasiya məzmununu tənqidi qiymətləndirmək bacarığı da milli təhlükəsizliyin mühüm şərtidir.

Dövlət başçısının səsləndirdiyi digər mühüm çağırış ideoloji fəaliyyətin yeni metodlarla qurulması zərurəti ilə bağlıdır: “İdeoloji işin düzgün qurulması, şablonlardan əl çəkmək, hansısa formal xarakter daşıyan tədbirlərdən əl çəkmək vaxtı gəlib çatıb. Yəni yeni, müasir ideoloji işlər aparılmalıdır”.

Bu, ənənəvi təbliğat modelindən müasir kommunikasiya yanaşmasına keçid çağırışıdır. Çünki bugünkü informasiya istehlakçısı, xüsusilə gənc nəsil, informasiyanı əsasən sosial şəbəkələrdən, videoplatformalardan və rəqəmsal media resurslarından əldə edir. Deməli, milli ideyaların təbliği də həmin platformaların dilinə, formatına və kommunikasiya imkanlarına uyğun qurulmalıdır.

Prezidentin daha bir fikri milli medianın üzərinə düşən vəzifəni dəqiq müəyyənləşdirir: “Bizə lazımdır ki, həqiqətlər hər bir vətəndaşa çatsın – bu gün çox şaxələnmiş informasiya mənbələri olan bir zamanda, o cümlədən Azərbaycan dilində”.

Həqiqətin mövcud olması kifayət deyil. O, ictimaiyyətə vaxtında çatdırılmalı, rəqəmsal mühitdə görünən olmalı, manipulyativ məlumatlardan daha operativ və inandırıcı şəkildə təqdim edilməlidir. VIII Qurultayın bu kontekstdə əsas mesajı ondan ibarətdir ki, Azərbaycan yalnız öz həqiqətlərini müdafiə edən deyil, onları beynəlxalq informasiya məkanında təqdim etmək və izah etmək imkanlarını genişləndirən dövlət olmalıdır.

Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi siyasi, hərbi və iqtisadi nailiyyətlər, müstəqil xarici siyasət kursu və regional proseslərdə artan rolu ölkəmizin informasiya məkanına yönələn təzyiqləri də aktuallaşdırıb. Bu təzyiqləri yalnız təsadüfi informasiya insidentləri kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Onların müəyyən hissəsi daha geniş geosiyasi maraqların, regional rəqabətin və Azərbaycanın müstəqil qərarvermə imkanlarına təsir göstərmək cəhdlərinin tərkib hissəsidir.

2026-cı il fevralın 20-də Milli Məclisin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı müvəqqəti komissiyasının açıqlamasında Azərbaycana qarşı rəqəmsal platformalarda və müxtəlif media kanallarında aparılan dezinformasiya fəaliyyətlərinin əlaqələndirilmiş xarakter daşıdığı, bir ildən artıq müddətdə davam edən hibrid təzyiq strategiyasının tərkib hissəsi olduğu bildirilirdi. Məqsədlər sırasında ictimai rəyi çaşdırmaq, cəmiyyətdə qütbləşmə yaratmaq və dövlət institutlarına etimadı zəiflətmək göstərilirdi.

Bu mənzərədə Rusiya, İran və Türkiyə informasiya məkanlarında müşahidə olunan proseslərə ayrıca nəzər salmaq zəruridir. Burada söhbət həmin ölkələrin bütün mediasından, xalqlarından və ya dövlət siyasətindən deyil, konkret media resurslarının, ayrı-ayrı siyasi dairələrin və sosial şəbəkə hesablarının yaydığı manipulyativ məzmunlardan gedir.

2026-cı il ərzində Rusiyanın bəzi media resurslarında, Telegram kanallarında və sosial şəbəkə seqmentlərində Azərbaycana qarşı mənfi informasiya kampaniyalarının intensivləşməsi müşahidə olunub. Xüsusilə iyul ayında müxtəlif platformalarda oxşar məzmunlu tezislərin paralel yayılması diqqət çəkib. Avqustun 18-də Azərbaycan Mətbuat Şurası Rusiyanın bəzi media resurslarında Azərbaycan dövlətinə, xalqına, ölkə rəhbərliyinə və tanınmış şəxslərə qarşı təhqiramiz, hədələyici materialların yayımlanmasını pisləyən bəyanatla çıxış edib. Şura bu halların sivil jurnalistika prinsiplərinə, etik normalara və Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin ruhuna zidd olduğunu bildirib.

Belə informasiya davranışının təhlükəsi yalnız Azərbaycan haqqında mənfi təsəvvür yaratmaqla məhdudlaşmır. Burada iki ölkə arasındakı münasibətlərin mürəkkəb məsələlərini emosional müstəviyə keçirmək, cəmiyyətlər arasında inamsızlıq yaratmaq və Azərbaycanın regional siyasəti barədə təhrif olunmuş təsəvvürlər formalaşdırmaq cəhdləri də görünür.

İran istiqamətindən müşahidə olunan informasiya təhdidləri isə daha çox rəqəmsal manipulyasiya, saxta hesablar, Azərbaycan dilində yaradılmış resurslar və sosial şəbəkələrdə koordinasiyalı fəaliyyətlə xarakterizə olunur. Bu istiqamətdə əsas risklərdən biri Azərbaycan dilinin manipulyativ məqsədlərlə istifadə edilməsidir. Xarici mənşəli informasiya təsirinin Azərbaycan dilində təqdim olunması onun yerli ictimai rəyin məhsulu olduğu görüntüsünü yarada bilər. Nəticədə istifadəçi məlumatın mənbəyini, arxasında dayanan siyasi maraqları və yayılma məqsədini müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkir.

Belə kampaniyalarda saxta xəbər saytları, anonim Telegram kanalları, təkrar paylaşımlar və emosional məzmunlu videolar əsas vasitələr kimi çıxış edir. Məqsəd sosial və siyasi məsələləri süni şəkildə qabardaraq ictimai narazılıq yaratmaq, dini və milli həssaslıqlardan istifadə etmək, cəmiyyətdə qarşıdurma formalaşdırmaqdır. Bu, informasiya manipulyasiyasının ayrı-ayrı yanlış xəbərlərin yayılmasından daha geniş miqyas aldığını, süni ictimai rəy yaratmağa yönəldiyini göstərir.

Türkiyə istiqamətində müşahidə olunan proseslər isə xüsusi həssaslıq tələb edir. Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə, strateji müttəfiqliyə və xalqlarımızın qardaşlığına əsaslanır. Bu münasibətlərin qardaş ölkənin bəzi media quruluşları tərəfindən Türkiyə ictimaiyyətinə təhrif olunmuş şəkildə təqdim edilməsi, hətta bəzi hallarda peşə etikası ilə bir araya sığmayan böhtan və təhqirlərə belə yol verilməsi olduqca ciddi narahatlıq və narazılıq doğurur.

2026-cı il sentyabrın 26-da Azərbaycan parlamentinin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı müvəqqəti komissiyası Türkiyə ərazisindən sosial media platformaları vasitəsilə ölkəmizə qarşı informasiya kampaniyası aparıldığını açıqlamışdı. Araşdırmada saxta və real hesabların, hədəfli reklamların koordinasiyalı istifadəsi, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə şübhə yaratmaq və cəmiyyətdə qütbləşmə formalaşdırmaq cəhdləri qeyd olunurdu.

Həmin gün Media və Yayım Şurası da Türkiyə media məkanında yayılan əsassız iddialarla bağlı mövqeyini açıqlamışdı. Oktyabrın 19-da isə Azərbaycan Mətbuat Şurası Türkiyənin bəzi media resurslarında və sosial şəbəkələrində ölkəmizə qarşı yayılan təhrif olunmuş məlumatlarla bağlı xüsusi bəyanat vermişdi. Bəyanatda ümumtəhsil müəssisələrində vahid məktəbli geyiminin tətbiqi məsələsinin kontekstdən çıxarılması, Azərbaycanda guya hicab qadağasının mövcudluğu və dini dəyərlərin sıxışdırılması barədə əsassız iddiaların yayılması diqqətə çatdırılmışdı. Mətbuat Şurası bu məsələlərin təhsil siyasəti çərçivəsindən çıxarılaraq dini və ideoloji qarşıdurma müstəvisinə keçirilməsini manipulyasiya cəhdi kimi qiymətləndirmişdi.

Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı ayrı-ayrı media qruplarının, siyasi dairələrin və ya sosial şəbəkə fəallarının manipulyativ davranışları ilə sarsıla biləcək münasibət deyil. Bununla belə, əlaqələrin qorunması hər iki ölkənin media ictimaiyyətindən məsuliyyət tələb edir. Qarşılıqlı hörmət təsdiqlənməmiş məlumatların yayılmasına qarşı prinsipial mövqe nümayiş etdirməyi, bir-birimizin daxili reallıqlarını təhrif etmədən təqdim etməyi və peşəkar jurnalistika prinsiplərinə əməl etməyi zəruri edir.

Bəs müxtəlif istiqamətlərdən həyata keçirilən informasiya manipulyasiyaları Azərbaycan cəmiyyətinə təsir göstərə bildimi? İctimai şüurda parçalanma, dövlətə inamsızlıq və milli həmrəyliyin zəifləməsi yarada bildimi?

Bu kampaniyalar qarşıya qoyduqları əsas strateji məqsədlərə nail ola bilmədi. Bunun başlıca səbəblərindən biri dövlət-xalq birliyidir. Bu birlik tarixi təcrübəyə, milli yaddaşa, dövlətçilik ənənələrinə və ortaq gələcək təsəvvürünə əsaslanır.

Azərbaycan mediası da bu təsirlərin neytrallaşdırılmasında mühüm rol oynadı. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə yayılan saxta məlumatların arxasında dayanan məqsədlərin izah edilməsi, hadisələrin kontekstdən çıxarılaraq təqdim olunmasının qarşısının alınması və faktlara əsaslanan alternativ informasiyanın yayılması cəmiyyətin manipulyasiyalara qarşı müqavimətini gücləndirir. Peşəkar media ictimaiyyətə hadisələrin mahiyyətini anlamaq, müxtəlif iddiaları müqayisə etmək və düzgün nəticə çıxarmaq imkanı yaradır. Başqa sözlə, media informasiya hücumlarına qarşı cəmiyyətin intellektual müdafiə mexanizmlərindən birinə çevrilir. Bu baxımdan operativlik, obyektivlik, mənbələrin yoxlanılması və peşəkar məsuliyyət xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Eyni zamanda, Azərbaycan mediasının bu prosesdəki fəaliyyəti göstərdi ki, informasiya təhlükəsizliyi yalnız dövlət qurumlarının vəzifəsi deyil. Bu, dövlət, media və cəmiyyət arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq tələb edən ümumi məsuliyyətdir. Medianın ictimai etimadı qoruması, həssas məsələlərdə məsuliyyətli dil və yanaşma nümayiş etdirməsi, eləcə də manipulyativ kampaniyaları faktlarla ifşa etməsi milli informasiya məkanının dayanıqlığını artırır.

Azərbaycan xalqı müharibə, işğal, məcburi köçkünlük, beynəlxalq təzyiqlər və informasiya blokadaları kimi çoxsaylı sınaqlardan keçib. 44 günlük Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin sentyabrında suverenliyimizin tam bərpası milli həmrəyliyin gücünü xüsusilə nümayiş etdirdi.

İnformasiya müstəvisində də cəmiyyət xaricdən yaradılan süni gündəmləri və koordinasiyalı sosial media kampaniyalarını ümumi milli maraqlardan üstün tutmadı. Bu prosesdə medianın rolu da əhəmiyyətli oldu. Azərbaycan mediası bir çox hallarda hadisələrin mahiyyətini vaxtında açıqladı, manipulyasiyaların mənbə və üsullarını ictimaiyyətin diqqətinə çatdırdı, saxta məlumatlarla bağlı izahatlar verdi. Beləliklə, informasiya təhdidlərinə qarşı müqavimət yalnız dövlət qurumlarının deyil, media ictimaiyyətinin və vətəndaşların da iştirakı ilə formalaşdı.

Əlbəttə, bu nəticə arxayınlıq üçün əsas deyil. İnformasiya müharibəsi fasiləsiz xarakter daşıyır. Bu gün nəticə verməyən manipulyasiya sabah daha müasir texnologiyalar və incə psixoloji üsullarla qarşımıza çıxa bilər. Buna görə də əsas vəzifə cəmiyyətin informasiya immunitetini davamlı şəkildə gücləndirməkdir.

Vaxtilə Azərbaycan mediasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri ölkəmizin həqiqətlərini beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırmaq, Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı tarixi faktları təqdim etmək, erməni təbliğatının təsirini neytrallaşdırmaq və informasiya blokadasını yarmaq idi. Vətən müharibəsi dövründə jurnalistlərimiz cəbhədə baş verən hadisələri işıqlandırmaqla yanaşı, Azərbaycanın mövqeyini dünyaya çatdırmaq missiyasını da həyata keçirirdilər.

Bu gün isə Azərbaycan mediasının qarşısında yeni imkanlar və vəzifələr dayanır. Media artıq yalnız müdafiə mövqeyində çıxış etmir. Beynəlxalq auditoriyaya çıxış imkanlarının genişlənməsi, regional və qlobal proseslərə dair mövqeyimizi təqdim etmək, xarici mediada yayılan yanlış məlumatları ilkin mənbələr əsasında təkzib etmək üçün yeni imkanlar yaranıb.

Bu, keyfiyyətcə yeni mərhələdir. Azərbaycan mediası beynəlxalq informasiya məkanında öz arqumentlərini ortaya qoyur, ölkəmizin mövqeyini müxtəlif auditoriyalara çatdırır və qlobal informasiya gündəliyində daha fəal iştirak edir. Bunun üçün təkcə operativliyə deyil, peşəkarlıq, etibarlılıq, xarici dillərdə keyfiyyətli məzmun istehsalı və beynəlxalq media platformaları ilə əməkdaşlığa üstünlük verilir.

Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri bu potensialı institusional gücə və davamlı beynəlxalq təsir imkanlarına çevirməkdir. Bu istiqamətdə bir neçə məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır: media nümayəndələrinin informasiya və rəqəmsal təhlükəsizlik bacarıqlarının artırılması, dezinformasiyanın monitorinqi və təhlili mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, beynəlxalq media qurumları ilə peşəkar əməkdaşlığın genişləndirilməsi, eləcə də gənclər arasında media savadlılığının gücləndirilməsi.

Azərbaycançılıq ideologiyası bu yolun mənəvi və siyasi təməlidir. Onun gücü milli birlikdə, dövlətçilik düşüncəsində, tarixi yaddaşda, dilimizə və mədəniyyətimizə bağlılıqda, müstəqil qərarvermə iradəsindədir. Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün bu ideoloji dayaqların qorunması ilə yanaşı, onları müasir kommunikasiya vasitələri ilə yeni nəsillərə və beynəlxalq auditoriyaya çatdırmaq da vacibdir.

Azərbaycanın informasiya suverenliyi yalnız xarici təhdidlərə müqavimət göstərməklə təmin olunmur. Bu, eyni zamanda cəmiyyətin məlumatlılığı, medianın peşəkarlığı, dövlətlə vətəndaş arasında etimad və milli maraqlar ətrafında həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi deməkdir. Milli birlik və güclü media sistemi Azərbaycanın həm ideoloji təhlükəsizliyinin, həm də beynəlxalq informasiya məkanında mövqelərinin əsas dayaqlarıdır.

APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, bunu İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi “X” sosial şəbəkəsində Qətərin “Əl-Cəzirə” telekanalına verdiyi müsahibəni şərh edərkən deyib.

O bildirib ki, müsahibəsində İranın Fars körfəzi Əməkdaşlıq Şurasına üzv ölkələrlə heç bir düşmənçiliyinin olmadığını vurğulayıb.

“Qətər və Omanın müsbət rolunu yüksək qiymətləndiririk və Səudiyyə Ərəbistanı ilə dialoqumuzu davam etdiririk”,-XİN rəhbəri bildirib.

Əraqçi əlavə edib ki, İranın məqsədi region ölkələrinin özləri tərəfindən, xarici hərbi qüvvələrin iştirakı olmadan yeni regional təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılmasına nail olmaqdır.

İdarədən Sherg.az-a verilən məlumatda bildirilib ki, qış fəsli yaxınlaşdıqca nəqliyyat vasitələrinin mövsümə uyğun təchizatına diqqət ayrılmalıdır: "Təbii ki, qarlı, buzlu, sürüşkən yolda avtomobil idarə etmək çətin və təhlükəlidir. Belə şərtlər altında mənzil başına təhlükəsiz çatmaq isə təcrübə ilə yanaşı, avtomobilin mövsümə uyğun təchizatından birbaşa aslıdır. Odur ki, baş verə biləcək xoşagəlməz hadisələrin qarşısının alınması üçün nəqliyyat vasitələrinin sahibləri və sürücüləri payız-qış mövsümünə vaxtında hazırlaşmalıdır.

İlk növbədə avtonəqliyyat vasitələrinin şinlərinə diqqət yetirməlidir. Yəni, şinlərinin protektorundakı naxışların qalmış hündürlüyü minik avtomobillərində 1,6 mm, yük avtomobillərində 1 mm, avtobuslarda 2 mm, motosiklet və mopedlərdə isə 0,8 mm-dən az olmamalıdır.

Bununla yanaşı, avtomobilin şüşə silgəcləri və şüşəyuyanları, eləcə də xarici işıq cihazları hər zaman işlək vəziyyətdə olmalıdır.

Mühərrikin soyuducu sisteminin və şüşəyuyanın donmayan mayelərlə, bununla yanaşı avtomobilin zəncir və dartı kəndiri ilə təchiz olunmasını təmin etməlidir. Salonda istiliyin təmin edilməsi məqsədilə, müvafiq sistemə, xüsusilə filtirlərə vaxtında baxış keçirilməlidir".

Sherg.az xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan “Elektron ticarət haqqında” qanuna təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.

Hazırda qanunvericiliyə görə, POS-terminal ödəniş kartları vasitəsilə əməliyyatların aparılması, habelə nağd pul vəsaitinin əldə edilməsi üçün nəzərdə tutulmuş avadanlıqdır. Layihəyə əsasən, POS-terminal nağdsız ödənişlərin (o cümlədən təmassız ödənişlərin) aparılması və (və ya) nağd pul vəsaitinin alınması üçün nəzərdə tutulmuş avadanlıq, o cümlədən lazımi proqram təminatı ilə təmin edilmiş mobil cihaz (mobil operatorların ümumistifadəli telekommunikasiya şəbəkələrində mobil (sellülar) xidmət alan (xidmət almağa yararlı olan) telefon aparatı və digər son avadanlıq) sayılacaq.

Qanun layihəsi səsverməyə çıxarılaraq birinci oxunuşda qəbul edilib.

Teleqraf xəbər verir ki, bunu İran parlamentinin deputatı Kamran Qəzənfəri Tehranın nüvə silahı əldə etməsinin mümkünlüyü ilə bağlı yerli medianın sualını cavablandırarkən deyib.

“Əgər ABŞ Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Bəhreyn və Küveytdəki bazalardan birindən bizə qarşı əməliyyat keçirsə, bizim Avropada və Amerika ərazisində onlara cavab vermək imkanımız var. Biz uzun müddətdir uzaqmənzilli, yaxud başqa sözlə, qitələrarası raketlər istehsal etmişik. Raketlərimiz dünyanın ən ucqar nöqtələrinə qədər zərbə endirmək imkanına malikdir. Avropa isə bizim üçün çox yaxın məsafədədir. Hətta ABŞ-yə qədər çata bilən qitələrarası raketlərimiz də var”, - deputat iddia edib.

Qəzənfəri Avropa ölkələrini raket hücumları ilə hədələyərək sözlərinə belə davam edib:

“Avropa ölkələri bundan sonra nəzərə almalıdırlar ki, Hörmüz boğazının bağlı olması səbəbindən onlara göstərilən iqtisadi təzyiqlərlə yanaşı, öz ərazilərində də hərbi zərbələrimizə məruz qalacaqlar”.

Sherg.az xəbər verir ki, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb.

Qanun layihəsində həmin şəxslərin bir gündən artıq hərbi hissədə və ya xidmət yerində olmaması onların inzibati məsuliyyətinə səbəb olması ilə nəticələnməsi əksini tapıb.

Belə ki, zabitin, gizirin, miçmanın, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusunun hərbi hissədən və ya xidmət yerindən özbaşına getməsi, habelə üzrlü səbəblər olmadan hərbi hissəyə və ya xidmət yerinə vaxtında gəlməməsi bir gündən artıq, lakin on gündən çox olmayaraq törədildikdə iki yüz manatdan üç yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunacaq.

Qüvvədə olan Məcəlləyə əsasən, həmin xəta törədildikdə iyirmi günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur.

Həmin əməllər inzibati tənbeh almış şəxs tərəfindən inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qüvvəyə mindiyi gündən bir il ərzində təkrar törədilməsinə görə üç yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla on gündən bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunacaq. Qüvvədə olan Məcəlləyə görə isə həmin inzibati xəta üçün on beş gündən bir ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur.

Qeyd edilib ki, məsuliyyətin artırılması ilə yanaşı sanksiyanın yumşaldılması və alternativ cəza (cərimə) növünün müəyyənləşdirilməsi mütərəqqi addım hesab oluna bilər.

Qanun layihəsi səsverməyə çıxarılaraq birinci oxunuşda qəbul edilib.