İsrail Prezidenti İsxak Hersoq parlament seçkilərindən sonra siyasi partiyalarla məsləhətləşmələri başa çatdırıb. O, yeni hökuməti formalaşdırmaq mandatını müxalifət lideri Qadi Ayzenkota verməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. Baş nazir Binyamin Netanyahunun milli birlik hökuməti yaratmaq çağırışına müxalifət rədd cavabı verib. Demokratlar Partiyasının lideri Yair Qolan isə “Netanyahunun işi bitib” bəyanatını səsləndirib.
Sherg.az xəbər verir ki, İsrail Prezident Administrasiyasının məlumatına görə, İsxak Hersoq noyabrın 8-də, bazar günü yerli vaxtla saat 17:00-da “Yaşar” Partiyasının lideri Qadi Ayzenkotu hökuməti formalaşdırmaq mandatını təqdim etmək üçün administrasiyaya dəvət edib.
Bildirilib ki, seçkilərin nəticələrinə əsasən Knessetə daxil olmaq hüququ qazanan 120 deputatdan 67-si hökuməti formalaşdırmaq mandatının müxalifət lideri Ayzenkota verilməsini tövsiyə edib. Hazırkı Baş nazir Binyamin Netanyahu isə 46 deputatın dəstəyini qazana bilib.
Hersoq Ayzenkotla görüşündə ona mandat vermək niyyətini çatdırıb. İsrailin “Əsas Qanun”una əsasən, Ayzenkot mandatı aldıqdan sonra hökuməti formalaşdırmaq üçün 28 gün müddətinə malik olacaq. Zərurət yaranarsa, bu müddət daha 14 gün uzadıla bilər.
“Netanyahu qorxur”
Netanyahu şənbə günü milli birlik hökuməti yaratmağa çağırış edərək, ərəb partiyalarının dəstəklədiyi müxalifət koalisiyasının İsrailin gələcəyini və təhlükəsizliyini təhdid edəcəyini iddia edib.
Demokratlar Partiyasının lideri Yair Qolan X sosial şəbəkəsindəki paylaşımında baş nazirin çağırışına münasibət bildirib. O, Netanyahunun İsraildə dəyişikliklərin həyata keçirilməsinin bir hissəsi ola bilməyəcəyini vurğulayıb.
“Jerusalem Post” nəşrinin məlumatına görə, Qolan İsrailin yeni rəhbərliyə, məsuliyyətə və real dəyişikliklərə əsaslanan hökumətə ehtiyacı olduğunu bildirib.
“Netanyahu bu dəfə işinin bitdiyini anlayır. Dəyişiklik hökumətinin formalaşdığını görür və qorxur. İllərlə insanları qızışdırdıqdan, cəmiyyəti parçaladıqdan, onları bir-birinə qarşı qoyduqdan və dəyişiklik blokunu qeyri-legitim göstərməyə çalışdıqdan sonra birdən-birə birlikdən danışmağa başlayıb. Netanyahu hər şeyi məhv edib”, – deyə Qolan bildirib.
“Yaşar” Partiyası Netanyahunun təklifini rədd edib
“Yaşar” Partiyası Netanyahunun milli birlik hökuməti yaratmaq çağırışını “isterik çıxış” adlandıraraq rədd edib. Partiya baş naziri İsrail cəmiyyətində birliyi sistemli şəkildə pozmaqda ittiham edib.
Partiyanın bəyanatında bildirilib:
“İsrail cəmiyyətini parçalayan, parçalanmanı dərinləşdirən və insanları bir-birinə qarşı qızışdıran şəxs yalnız hakimiyyət müddətinin başa çatmaq üzrə olduğunu anlayanda ‘birlik’ sözünü işlətməyə başlayır”.
“Yaşar” Partiyası Ayzenkotun yaratmağı planlaşdırdığı milli fövqəladə vəziyyət hökumətinə yalnız partiyanın dörd prinsipini dəstəkləyən siyasi qüvvələrin və Knesset üzvlərinin daxil olacağını açıqlayıb. Həmin prinsiplər arasında HƏMAS-ın terror təşkilatı kimi tanınması da yer alır.
Ayzenkota hökuməti qurmaq mandatının verilməsi nə deməkdir?
“Yaşar” Partiyasının lideri Qadi Ayzenkot İsrail Prezidenti İsxak Hersoqdan yeni hökuməti formalaşdırmaq mandatını almağa hazırlaşır. Lakin bu, onun baş nazir olmaq istəyinə mütləq nail olacağı anlamına gəlmir.
Ayzenkotun partiyası ötən ay keçirilən seçkilərdə Netanyahu ilə ittifaqda olmayan siyasi qüvvələr arasında ən çox -21 deputat mandatı qazanıb. Bununla belə, nə baş nazirin bloku, nə də müxalifət hökuməti formalaşdırmaq üçün tələb olunan minimum 61 mandatı əldə edə bilib.
İsrail Prezidenti Hersoq koalisiya yaratmaq üçün ilkin mandatı kimə verəcəyini açıqlamalıdır. Həftənin sonuna doğru Ayzenkot Netanyahunu dəstəkləyən 46 deputatla müqayisədə 67 deputatın hökuməti formalaşdırmaq mandatının ona verilməsini dəstəklədiyini bəyan edib.
Yeni seçki ehtimalı
Ayzenkot Netanyahunu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq məqsədilə birləşən dörd sionist partiyasından ibarət müxalifət blokuna rəhbərlik edir. Bu partiyaların Knessetdə ümumilikdə 48 mandatı var. Beləliklə, hökumət çoxluğunu təmin etmək üçün onlara daha azı 13 mandat lazımdır.
Ayzenkotun hökuməti formalaşdırmaq üçün 28 günü olacaq. Prezidentin razılığı ilə bu müddət daha 14 gün uzadıla bilər. Əgər Ayzenkot uğursuzluğa düçar olarsa, başqa namizədə koalisiya yaratmaq imkanı verilə və ya növbədənkənar seçkilər keçirilə bilər.
Hersoqun Ayzenkota mandat verilməsini 67 deputatın dəstəkləməsi onun faktiki olaraq hakimiyyətə gəlməsi üçün həmin deputatların hamısının hökumətə səs verəcəyi anlamına gəlmir.
Gözlənilməz ittifaq mümkündürmü?
Seçkilərdən sonra Ayzenkotun ultraortodoks yəhudi partiyaları ilə əməkdaşlıq etməsi ehtimalı getdikcə güclənir. Həmin partiyaların Netanyahu ilə uzunmüddətli ittifaqı olsa da, onlar əvvəllər mərkəzçi və solçu siyasi liderlərin rəhbərlik etdiyi hökumətlərdə də təmsil olunublar.
Belə bir ittifaqın formalaşmağa başladığını göstərən əlamətlər var. Belə ki, Knessetdəki iki ultraortodoks yəhudi partiyasından biri olan Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi Partiyası prezidentə baş nazirliyə namizədlərdən heç birini dəstəkləməyəcəyini bildirib. Bu mövqe partiyanın Netanyahu ilə mövcud ittifaqından uzaqlaşması kimi qiymətləndirilir.
Knessetdə 7 mandatı olan Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi Partiyası dəstəyini Netanyahu koalisiyasından dəyişiklik blokuna yönəltsə, ərəb partiyalarının ən azı səsvermədə bitərəf qalması şərtilə Ayzenkot parlament çoxluğunu təmin edə bilər.
Liberman kompromisə hazır olduğunu bildirib
Dəyişiklik blokunun üzvlərindən olan “Yisrael Beyteynu” Partiyasının lideri Aviqdor Liberman ultraortodokslarla ittifaqın mümkünlüyünə işarə edib.
İsrail siyasətində uzun illər ultraortodoks partiyalara qarşı sərt mövqeyi ilə tanınan Liberman cümə günü X sosial şəbəkəsindəki paylaşımında Netanyahunu əvəz edəcək namizədin müəyyənləşdirilməsi üçün həmin partiyalarla əməkdaşlığa açıq olduğunu bildirib.
Siyasətçilərin “çeviklik nümayiş etdirməli və kompromisə getməli” olduğunu vurğulayan Liberman qeyd edib:
“Seçkilərin nəticələri hamımızdan yanaşmamızı yenidən nəzərdən keçirməyi, qarşımızda hazır alternativlərin və ya sehrli həll yollarının olmadığını qəbul etməyi tələb edir”.
Dəyişiklik blokunun digər liderləri isə daha ehtiyatlı açıqlamalar verərək Netanyahunun yerinə başqa şəxsin gətirilməsinin vacibliyini vurğulasalar da, bunun necə həyata keçiriləcəyini açıqlamayıblar.
Ayzenkotun milli fövqəladə vəziyyət hökuməti təşəbbüsü
Seçkilərdən sonra müxalifət blokunu təşkil edən dörd partiya ilə birgə bəyanatla çıxış edən Ayzenkot milli fövqəladə vəziyyət hökumətinin yaradılması planı üzərində işlədiyini bildirib.
“Son günlər tərəfdaşlarımla birlikdə milli fövqəladə vəziyyət hökumətinin yaradılması planını irəli aparıram”, – deyə o qeyd edib.
Ayzenkotun sözlərinə görə, məqsəd dəyişiklik və yenilənmə tərəfdarı olan dörd sionist partiyasının iştirakı ilə hökuməti qısa müddətdə formalaşdırmaq, onun müəyyən etdiyi dörd əsas prinsipi dəstəkləyən digər partiyaların və Knesset üzvlərinin də dərhal və ya mərhələli şəkildə koalisiyaya qoşulmasını təmin etməkdir.
Ayzenkotun irəli sürdüyü prinsiplərə İsrailin yəhudi və demokratik dövlət kimi tanınması, İsrailin Müstəqillik Bəyannaməsində əksini tapan dəyərlərin qəbul edilməsi, bütün vətəndaşlar üçün məcburi hərbi və ya mülki xidmətin tətbiqi, eləcə də HƏMAS-ın terror təşkilatı kimi tanınması daxildir.
