Azərbaycan da daxil olmaqla bir çox ölkədə insanlar xəstələndikdə tez-tez belə deyirlər:
"Mənə soyuq dəyib."
"Belimə soyuq keçib."
"Soyuq vurub."
"Ayağımı üşütdüm, xəstələndim."
Bəs həqiqətən tibbdə "soyuq dəyib" adlı diaqnoz varmı?
Müasir tibbin cavabı maraqlıdır: "Soyuq dəyib" adlı rəsmi diaqnoz yoxdur. Lakin soyuğun insan orqanizminə təsiri realdır.
Tibbdə soyuqdəymə xəstəliyi varmı?
Medicina.az xəbər verir ki, Beynəlxalq xəstəlik təsnifatlarında (ICD) "soyuq dəyib" adlı xəstəlik yoxdur.
Həkimlər aşağıdakı diaqnozları qoyurlar:
Kəskin respirator virus infeksiyası
Faringit
Laringit
Sinusit
Bronxit
Miozit
Nevralgiya
Sistit
Otit
Lakin xəstələr bu halların çoxunu ümumi şəkildə "soyuqdəymə" adlandırır.
Əslində insanı xəstələndirən soyuq hava deyil.
Xəstəliyə səbəb:
viruslar
bakteriyalar
iltihabi proseslərdir.
Lakin soyuq mühit immun sisteminin fəaliyyətini zəiflədə bilər.
Nəticədə orqanizm mikroblara qarşı daha həssas olur.
Burun boşluğu bədənin ilk müdafiə xəttidir.
Soyuq hava təsir etdikdə:
damarlar daralır;
qan dövranı azalır;
müdafiə hüceyrələrinin fəaliyyəti zəifləyir;
virusların çoxalması asanlaşır.
Buna görə qış aylarında respirator infeksiyalar daha çox yayılır.
"Belimə Soyuq Dəyib" Nə Deməkdir?
Bu ifadə xüsusilə yaşlı insanlar arasında çox istifadə olunur.
Əslində belə hallarda aşağıdakılar baş verə bilər:
Əzələ spazmı
Soyuq təsirindən əzələlər gərginləşə bilər.
Nəticədə:
boyun tutulması
kürək ağrısı
bel ağrısı
meydana çıxır.
Miozit
Əzələnin iltihabı da bəzən "soyuq vurub" kimi qəbul edilir.
Əlamətləri:
ağrı
hərəkət məhdudluğu
toxunduqda həssaslıq
Lakin uzun müddət soyuqda qalmaq:
sidik kisəsinin müdafiə mexanizmlərini zəiflədə;
yerli qan dövranını azalda bilər.
Bu səbəbdən bəzi insanlarda infeksiya inkişaf edə bilər.
Soyuq havadan baş ağrıya bilərmi?
Bəli.
Xüsusilə:
miqren xəstələrində;
hava dəyişikliklərinə həssas insanlarda;
damar spazmına meyilli şəxslərdə
soyuq hava baş ağrısını artıra bilər.
Bu zaman insanlar çox vaxt:
"Başıma soyuq keçib"
ifadəsini işlədirlər.
Soyuq həqiqətən immuniteti zəiflədir?
Müəyyən qədər bəli.
Araşdırmalar göstərir ki:
uzunmüddətli üşümə;
yuxusuzluq;
stress;
yorğunluq
immun sisteminin fəaliyyətini zəiflədə bilər.
Bəzən ciddi xəstəliklər də özünü "soyuq dəymə" kimi göstərə bilər:
pnevmoniya
böyrək xəstəlikləri
revmatoloji xəstəliklər
sinir sistemi problemləri
Bu səbəbdən uzun sürən və ya güclü simptomlar olduqda mütləq həkim müayinəsi lazımdır.
Soyuqdan necə qorunmaq olar?
-- Ayaqları quru saxlamaq
- Kifayət qədər yatmaq
- Düzgün qidalanmaq
- Fiziki aktiv olmaq
- Xroniki stressi azaltmaq
- Xəstə insanlarla yaxın təması məhdudlaşdırmaq
"Soyuq dəyib" tibbi diaqnoz olmasa da, xalq təfəkküründə yaranmış bu anlayışın müəyyən elmi əsası var. Soyuq hava birbaşa xəstəlik yaratmır, lakin bədənin müdafiə mexanizmlərini zəiflədərək infeksiyaların və bəzi ağrı sindromlarının yaranmasına şərait yarada bilər.
