Çinli tədqiqatçılar hərəkətli hissəsi olmayan və səs dalğaları vasitəsilə istilik yaradan yeni sistem hazırladıqlarını açıqlayıblar. Alimlərin sözlərinə görə, bu texnologiya sənaye miqyasında yüksək temperatur əldə olunması baxımından inqilabi yenilik ola bilər.
Sherg.az xəbər verir ki, araşdırmaya əsasən, yeni nəsil termoakustik istilik nasosu səs dalğalarından istifadə etməklə istilik enerjisini daşıyır və mövcud sistemlərlə müqayisədə daha yüksək temperatur istehsal edə bilir. Tədqiqatın nəticələri nüfuzlu elmi jurnal olan Energy nəşrində dərc edilib.
Ənənəvi istilik nasosları kompressor, soyuducu maye və istilik mübadiləçiləri kimi hərəkətli hissələrə əsaslanır. Xarici mühitdən və ya yeraltı mənbələrdən alınan istilik təzyiq artırılaraq yüksəldilir və binaların qızdırılmasında istifadə olunur.
Yeni sistem isə tamamilə fərqli prinsipə əsaslanır. Burada heç bir hərəkətli mexanizm yoxdur. Texnologiya səs dalğaları ilə istilik arasındakı qarşılıqlı təsirə söykənən “termoakustik” prinsipdən istifadə edir. Sistem üç əsas hissədən ibarətdir: termoakustik mühərrik bloku, termoakustik istilik nasosu bloku və akustik rezonatorlar.
Bu quruluş sayəsində səs enerjisi aşağı temperaturlu mənbədən alınan istiliyi daha yüksək temperaturlu “istilik qəbuledicisinə” ötürə bilir.
Tədqiqat qrupu sistemin təxminən 270 dərəcəyədək temperatur yarada bildiyini bildirir. Bu göstərici indiyədək qeydə alınmış maksimum qidalanma temperaturundan təxminən 1,5 dəfə yüksəkdir. Mütəxəssislərin fikrincə, texnologiya xüsusilə yüksək temperatur tələb edən sənaye sahələri üçün mühüm boşluğu doldura bilər.
Tədqiqatçılar daha iddialı plan da irəli sürüblər. Məqsəd 2040-cı ilə qədər günəş enerjisindən istifadə etməklə təxminən 1300 dərəcə temperatur əldə etməkdir. Bu hədəf reallaşarsa, sistem yalnız binaların isitmə sahəsində deyil, kimya sənayesi, enerji saxlanması və digər yüksək istilik tələb edən sahələrdə də tətbiq oluna bilər.
Texnologiyanın potensial tətbiq sahələrindən biri də məlumat mərkəzləridir. Pew Research Center məlumatlarına görə, ABŞ-də 4 mindən çox məlumat mərkəzi fəaliyyət göstərir və süni intellektlə bulud infrastrukturunun genişlənməsi fonunda bu say artmaqdadır. Bu obyektlər böyük həcmdə elektrik enerjisi sərf edir və əhəmiyyətli miqdarda tullantı istilik yaradır.
İslandiya mərkəzli Verne Global şirkətinin məlumatına görə, məlumat mərkəzlərində istifadə olunan elektrik enerjisinin təxminən 97 faizi istilik kimi geri qazanıla bilər. Termoakustik nasoslar bu artıq istiliyi toplayaraq daha da yüksəldə və yaxınlıqdakı binaların qızdırılmasında, isti su istehsalında və sənaye proseslərində istifadə edə bilər. Bu isə məlumat mərkəzlərinin karbon izinin azalmasına töhfə verəcək.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, tədqiqat hələ ilkin mərhələdədir və nəticələrin müstəqil araşdırmalarla təsdiqlənməsinə ehtiyac var. Lakin texnologiya gözlənildiyi kimi inkişaf edərsə, şəhərlərin isitmə sistemi köklü şəkildə dəyişəcək.
Səs dalğalarının köməyi ilə istiliyi “artıran” bu sistem sənayedən yaşayış sahələrinədək geniş tətbiq potensialına malikdir. Hədəflənən temperaturlara nail olunarsa, gələcəkdə məlumat mərkəzlərindən yayılan artıq istilik qış aylarında evlərin əsas isitmə mənbəyinə çevrilə bilər.
