Bununla yanaşı, Artsvaşen kimi həssas məsələlərin qabardılması gələcək danışıqlarda hələ də ciddi fikir ayrılıqlarının mövcud olduğunu ortaya qoyur
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Tavuş vilayətinin Berdavan kəndində seçkiqabağı təşviqat zamanı yaxın vaxtlarda sərhədlərin delimitasiyasının aparılacağını bildirib.
Bu barədə “Armenpress” məlumat yayıb.
Paşinyanın sözlərinə görə, delimitasiya nəticəsində Sovet İttifaqı dövründə mövcud olmuş sərhəd xətti bərpa ediləcək.
“Sülh Ermənistan və Azərbaycanın bir-birinin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və sərhədlərini tanıması əsasında qurulub. Bu o deməkdir ki, sərhəd Sovet Ermənistanında necə olubsa, elə də olacaq. Delimitasiya şimaldan başlayacaq və İran sərhədinədək davam edəcək. TRIPP layihəsini həyata keçirməyə başlayacağımız ərazilərdə sərhədləri qısa hissələr üzrə delimitasiya edəcəyik. Digər sahələr üzrə isə oturub işləməliyik”, – deyə o bildirib.
Paşinyan qeyd edib ki, Berdavanda belə bir problem yoxdur, lakin bu məsələ Artsvaşenlə bağlı mövcuddur.
Ermənistan Baş naziri əlavə edib ki, delimitasiya məsələsi ilə bağlı öz baxışı var və hesab edir ki, Azərbaycanın yanaşması da eynidir.
“Mənim yanaşmam ondan ibarətdir ki, məsələ indi elə həll olunmalıdır ki, 10, 20, 30, 50 və ya 100 ildən sonra bir ağac və ya bir kol üstündə münaqişə yenidən alovlanmasın”, - deyə Paşinyan vurğulayıb.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan tərəfindən səsləndirilən bu açıqlama Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində sərhədlərin delimitasiyası prosesinin yeni mərhələyə keçə biləcəyinə işarə edir. Paşinyanın bəyanatında həm daxili auditoriyaya, həm də Azərbaycana ünvanlanan mühüm siyasi mesajlar mövcuddur.
Paşinyanın "Sovet Ermənistanında sərhəd necə olubsa, elə də olacaq" ifadəsi əslində Ermənistanın rəsmi şəkildə SSRİ dövrünün inzibati sərhədlərini əsas götürməyə hazır olduğunu göstərir. Bu yanaşma son illərdə Azərbaycanın da müdafiə etdiyi prinsipə yaxındır və tərəflərin müəyyən ortaq hüquqi bazada hərəkət etdiyini nümayiş etdirir.
Bununla Paşinyan Ermənistan cəmiyyətinə çatdırmağa çalışır ki, sərhəd məsələsi tarixi və ya emosional arqumentlərlə deyil, beynəlxalq hüquq və sovet xəritələri əsasında həll ediləcək.
Artsvaşen məsələsinin qabardılması nə deməkdir?
Paşinyanın xüsusi olaraq Artsvaşeni qeyd etməsi təsadüfi deyil. Artsvaşen Ermənistanın keçmiş eksklavı hesab olunur və hazırda Azərbaycanın nəzarətindədir.
Bu mövzunun gündəmə gətirilməsi göstərir ki, İrəvan delimitasiya prosesində bəzi həssas məntəqələri danışıqlar masasında saxlamaq niyyətindədir. Bu isə gələcək mərhələlərdə ən mürəkkəb müzakirə mövzularından birinə çevrilə bilər.
Bəs, delimitasiyanın şimaldan başlaması nəyi göstərir?.
Paşinyan delimitasiyanın şimal istiqamətindən başlayacağını vurğulayıb. Bu, ötən il Tavuş-Qazax istiqamətində aparılmış delimitasiya işlərinin davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Ermənistan hakimiyyəti həmin bölgədə sərhədin müəyyənləşdirilməsini uğurlu nümunə kimi təqdim edir və indi eyni modeli bütün sərhəd boyunca tətbiq etməyə çalışır. Məqsəd mərhələli şəkildə riskləri azaltmaq və daha geniş sərhəd razılaşmasına nail olmaqdır.
"Bir ağac üstündə belə münaqişə olmasın" mesajının arxasında nə dayanır?
Bu ifadə Paşinyanın uzunmüddətli sülh konsepsiyasını ön plana çıxarmaq cəhdidir. O, delimitasiyanın yalnız texniki proses olmadığını, gələcək nəsillər üçün potensial münaqişə mənbələrinin aradan qaldırılması məqsədi daşıdığını göstərməyə çalışır.
Eyni zamanda bu fikir Ermənistan daxilindəki radikal dairələrə də mesajdır. Paşinyan sərhəd məsələsində maksimalist yanaşmaların deyil, praktik və hüquqi həllərin tərəfdarı olduğunu nümayiş etdirir.
Azərbaycan baxımından əhəmiyyəti
Bu bəyanat Azərbaycanın uzun müddətdir irəli sürdüyü iki əsas prinsipə yaxın görünür:
Ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması, SSRİ dövrünün hüquqi sərhədlərinin əsas götürülməsi.
Lakin praktik mərhələdə eksklavlar, kəndlər, yol infrastrukturu və kommunikasiya xətləri kimi məsələlər hələ də mürəkkəb danışıqlar tələb edir. Buna görə də Paşinyanın optimist açıqlamalarına baxmayaraq, delimitasiya prosesinin bütün sərhəd boyunca sürətli və problemsiz tamamlanacağı barədə nəticə çıxarmaq tezdir.
Nəticə olaraq Paşinyanın bəyanatı Ermənistan rəhbərliyinin delimitasiya prosesini sürətləndirmək və sülh gündəmini qorumaq istədiyini göstərir. Bununla yanaşı, Artsvaşen kimi həssas məsələlərin qabardılması gələcək danışıqlarda hələ də ciddi fikir ayrılıqlarının mövcud olduğunu ortaya qoyur. Ümumilikdə açıqlama İrəvanın sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi üzrə kompromis xəttini davam etdirdiyinə dair mühüm siyasi siqnal hesab oluna bilər.
