Tibb işçilərinin əmək haqqının artırılması həkimlərin regionlara üz tutmasına stimul yarada bilər. Amma təkcə yeni həkimlərin bölgələrə cəlb edilməsi deyil, artıq regionlarda çalışan mütəxəssislərin orada qalması da vacibdir.
Bu fikirləri Sherg.az-a açıqlamasında sosial məsələlər üzrə ekspert İlqar Hüseynli bildirdi.
Xatırladaq ki, TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqları artırılıb. Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva tibb işçilərinin maddi rifahının yaxşılaşdırılması, əməyinin yüksək qiymətləndirilməsi və səhiyyə sistemində insan kapitalının gücləndirilməsi məqsədilə TƏBİB tabeliyində çalışan tibb işçilərinin əməkhaqqılarının artırılması təşəbbüsü ilə çıxış edib. Prezident İlham Əliyev təşəbbüsü müsbət qarşılayaraq onun icrası ilə bağlı müvafiq tapşırıq verib. Bu islahat birbaşa Prezidentin tapşırığı əsasında həyata keçirilir. Nazirlər Kabineti bu növ sərəncam və tapşırıqlardan irəli gələn texniki, icraedici məsələləri tənzimləyir. Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq yeni əməkhaqqı qaydaları 01 sentyabr 2026-cı il tarixindən etibarən qüvvəyə minib. Qərar TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrində çalışan 72 212 tibb işçisini əhatə edəcək.
İlqar Hüseynli qeyd etdi ki, bu mexanizm düzgün hədəfləndirildiyi və davamlı tətbiq olunduğu halda, regionlarda həkim çatışmazlığının azaldılmasına və tibbi xidmətlərin əlçatanlığının yüksəldilməsinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilər:
- Təsiri bir neçə istiqamətdə qiymətləndirmək olar. Birincisi, həkimlərin regionlara cəlbediciliyi artar. Maaşa əlavə olaraq nəticəyə əsaslanan ödənişə 30%-dək regional əmsalın tətbiqi Bakı və digər böyük şəhərlərlə regionlar arasındakı gəlir fərqini qismən kompensasiya edə bilər. Xüsusilə cərrah, anestezioloq, invaziv radioloq kimi yüksək ixtisaslı mütəxəssislər üçün bu, regionda işləmək qərarını daha cəlbedici edə bilər. İkincisi, kadrların regionlarda qalmasına stimul yarana bilər. Təkcə yeni həkimlərin bölgələrə cəlb edilməsi deyil, artıq regionlarda çalışan mütəxəssislərin orada qalması da vacibdir. Əlavə ödəniş həkimin peşəkar fəaliyyətinin və nəticələrinin maddi baxımdan daha yaxşı qiymətləndirildiyi hissini yarada bilər. Üçüncüsü, xidmətlərin yerində göstərilməsi genişlənə bilər. Məsələn, regionda cərrah və anestezioloq çatışmazlığı səbəbindən bəzi əməliyyatlar təxirə salınır və ya pasiyent başqa şəhərə göndərilirsə, həmin ixtisaslar üzrə kadr təminatının yaxşılaşması bu ehtiyacı azalda bilər. Bu isə həm pasiyent üçün vaxt və yol xərclərini, həm də mərkəzi tibb müəssisələrinin üzərinə düşən yükü azaldar.
Sosioloq bildirdi ki, nəticəyə əsaslanan ödəniş keyfiyyətə də təsir göstərə bilər. Əlavənin yalnız işin nəticəsinə bağlanması həkimlərin xidmət həcmi ilə yanaşı, fəaliyyət göstəricilərinə də diqqət yetirməsinə stimul verə bilər. Lakin burada göstəricilərin düzgün müəyyənləşdirilməsi vacibdir. Yalnız xidmət sayının artırılması deyil, tibbi nəticə, pasiyent təhlükəsizliyi və xidmət keyfiyyəti də nəzərə alınmalıdır:
- Komanda effekti yarana bilər. Cərrahın regiona gəlməsi təkbaşına kifayət etmir. Əməliyyatxana, anesteziologiya, diaqnostika, reanimasiya və tibb bacısı heyətinin də adekvat təminatı lazımdır. Buna görə regional əmsalın tətbiqi paralel olaraq infrastruktur və digər səhiyyə işçilərinin təminatı ilə müşayiət olunarsa, daha güclü nəticə verə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə regionlarda tibbi xidmətlərin strukturunu dəyişə bilər. Davamlı maliyyə stimulu müəyyən ixtisaslar üzrə regionlarda sabit kadr bazasının formalaşmasına kömək edə bilər. Bu da pasiyentlərin mürəkkəb xidmətlər üçün mütəmadi olaraq paytaxta üz tutmaq ehtiyacını azalda bilər. Bununla belə, əlavə ödəniş təkbaşına kadr çatışmazlığının tam həlli deyil. Həkimin regionda işləmək qərarına gəlir səviyyəsi ilə yanaşı, yaşayış şəraiti, mənzil və nəqliyyat imkanları, uşaqların təhsili, peşəkar inkişaf, müasir avadanlıqla təminat və iş yükü də ciddi təsir göstərir. Buna görə maliyyə stimulu bu amillərlə birlikdə tətbiq olunarsa, daha davamlı effekt verə bilər.
