Naxçıvan üçün böyük iqtisadi dönüş: “Daha böyük özəl investisiyalar gələcək” - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı Sərəncama əsasən, Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi məqsədilə 258 milyon manat vəsait ayrılıb. Yeni maliyyə paketi enerji, nəqliyyat, təhsil və sosial infrastrukturun inkişafına yönəlməklə yanaşı, 2023–2027-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramının icrasının davamı kimi regionun dayanıqlı inkişafına və əhalinin rifahının yüksəldilməsinə xidmət edəcək.

Bu qərar dövlət başçısının regionların tarazlı inkişafı siyasətinin və Naxçıvana xüsusi diqqətinin konkret təzahürüdür. Ayrılan vəsaitin regionun infrastruktur imkanlarını genişləndirməsi, məşğulluğun artmasına, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə və Naxçıvanın iqtisadi potensialının daha da güclənməsinə mühüm töhfə verəcəyi gözlənilir. Eyni zamanda, bu vəsait 2026–2027-ci illərdə Naxçıvanda alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin genişləndirilməsini, yol, nəqliyyat və təhsil infrastrukturunun yenilənməsini, habelə abadlıq-quruculuq işlərinin davam etdirilməsini təmin edəcək. 

İqtisadçı Əli Səlimov Sherg.az-a bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikasının sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi məqsədilə 258 milyon manat vəsait ayırması regionun iqtisadi gələcəyi baxımından mühüm qərardır. Onun sözlərinə görə, ilk baxışda bu vəsait sosial və infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsi kimi görünə bilər. Lakin məsələyə daha geniş baxdıqda, burada Naxçıvanın uzunmüddətli inkişaf potensialının gücləndirilməsinə hesablanmış investisiya siyasətinin növbəti mərhələsini görmək mümkündür:

“Əslində, ayrılan vəsaitin əhəmiyyəti yalnız onun məbləği ilə deyil, hansı istiqamətlərə yönəldilməsi və gələcəkdə hansı iqtisadi nəticələr yarada biləcəyi ilə ölçülməlidir.Ayrılan vəsaitin əsas üstünlüyü onun müxtəlif sahələri paralel şəkildə əhatə etməsidir. 258 milyon manatın 66 milyon manatının Tivi Su Elektrik Stansiyasının tikintisinə, 70 milyon manatının 420 kilometr avtomobil yollarının əsaslı təmirinə, 53 milyon manatının şəhərlərarası ictimai nəqliyyat parkının yenilənməsinə yönəldilməsi təsadüfi deyil. Bu layihələr bir-birindən ayrı deyil, vahid iqtisadi inkişaf zəncirinin elementləridir. Enerji təminatının yaxşılaşdırılması istehsal üçün imkan yaradır, yolların yenilənməsi məhsulların bazarlara çıxışını asanlaşdırır, nəqliyyat sisteminin modernləşdirilməsi isə region daxilində iqtisadi əlaqələri və insanların hərəkət imkanlarını genişləndirir. Burada xüsusilə enerji istiqaməti diqqət çəkir. Naxçıvanın yaşıl enerji zonası kimi inkişaf etdirilməsi regionun yalnız enerji təminatını yaxşılaşdırmaq deyil, gələcəkdə elektrik enerjisinin ixracı imkanlarını da artırmaq baxımından əhəmiyyətlidir. Tivi SES-lə yanaşı, Naxçıvanda günəş və digər bərpaolunan enerji layihələrinin həyata keçirilməsi bu strategiyanın sistemli xarakter daşıdığını göstərir. Bu, Naxçıvanın enerji idxalından asılılığının azaldılması ilə yanaşı, regionun gələcəkdə yaşıl enerji istehsalçısı kimi mövqeyini gücləndirəcək. Beləliklə, dövlət investisiyası yalnız bugünkü tələbatın ödənilməsinə deyil, gələcək iqtisadi gəlirlərin formalaşdırılmasına yönəldilir”.

İqtisadçı qeyd edib ki, digər mühüm istiqamət nəqliyyat infrastrukturudur:

“420 kilometrlik yolun əsaslı təmiri 26 yaşayış məntəqəsini və 156,3 min nəfər əhalini əhatə edəcək. İqtisadiyyat üçün yol yalnız nəqliyyat infrastrukturu deyil, həm də bazara çıxış vasitəsidir. Yol əlaqələrinin yaxşılaşması kənd təsərrüfatı və istehsal məhsullarının daha rahat daşınmasına, məşğulluq imkanlarının artmasına və rayonlararası iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə imkan yaradacaq. Xüsusilə Naxçıvan kimi coğrafi baxımdan özünəməxsus xüsusiyyətlərə malik region üçün logistika imkanlarının yaxşılaşdırılması iqtisadi rəqabət qabiliyyətinin artırılmasının əsas şərtlərindən biridir. Bu baxımdan nəqliyyat infrastrukturuna ayrılan vəsaitə yalnız sosial layihə kimi yanaşmaq düzgün olmazdı. Daha keyfiyyətli yollar və müasir ictimai nəqliyyat regionun müxtəlif yaşayış məntəqələri arasında iqtisadi əlaqələri gücləndirərək Naxçıvan daxilində vahid iqtisadi məkanın formalaşmasına xidmət edəcək. Bu isə öz növbəsində regionun istehsal, xidmət və kənd təsərrüfatı potensialının daha səmərəli istifadəsinə şərait yaradacaq”.

Ə. Səlimov hesab edir ki, 258 milyon manatlıq paketin təhsil və sosial infrastrukturu əhatə etməsi də iqtisadi baxımdan əhəmiyyətlidir:

“Naxçıvan Dövlət Universitetində 1000 yerlik yataqxananın tikintisi, beş yeni məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin yaradılması və yaşayış binalarının təmiri birbaşa insan kapitalına və həyat keyfiyyətinə təsir edən layihələrdir. Müasir iqtisadiyyatda regionların rəqabət qabiliyyətini yalnız yol və enerji infrastrukturu müəyyən etmir. Təhsilli, bacarıqlı və əmək bazarının tələblərinə uyğun kadrların formalaşdırılması da eyni dərəcədə vacibdir. Bu baxımdan sosial infrastruktura qoyulan investisiyalar gələcəkdə iqtisadi nəticə yaradan uzunmüddətli investisiyalar kimi qiymətləndirilməlidir. Ümumi olaraq, 258 milyon manat Naxçıvan üçün sadəcə büdcə xərci deyil, iqtisadi gələcəyə qoyulan investisiya kimi qiymətləndirilməlidir. Əsas məqamlar ondan ibarətdir ki, enerji, nəqliyyat, təhsil və sosial infrastruktur eyni vaxtda inkişaf etdirilir və bu da Naxçıvanın iqtisadi potensialının kompleks şəkildə gücləndirilməsinə imkan yaradır. Yatırılan investisiyalar növbəti illərdə daha böyük özəl investisiyaların cəlb olunmasına, yeni iş yerlərinin yaranmasına, istehsal və xidmət sektorlarının genişlənməsinə şərait yarada bilər. Belə olduğu halda, 258 milyon manatın iqtisadi təsiri yalnız ayrılan vəsaitin həcmi ilə məhdudlaşmayacaq, onun yaratdığı əlavə iqtisadi dövriyyə daha böyük olacaq. Nəticədə Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi iqtisadi inkişafında daha fəal rol oynayan, enerji və logistika imkanlarından daha səmərəli istifadə edən və investisiya baxımından daha cəlbedici regional iqtisadi mərkəzlərdən birinə çevrilməsi üçün real zəmin formalaşacaq”.