İstanbulda yerləşən Avrasiya Bir Vakfı hər ay şənbə günləri müxtəlif mövzularda maraqlı konfraslar təşkil edir.
Sherg.az xəbərr verir ki, vakfın bu dəfəki qonağı Türkiyənin keçmiş baş naziri, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) Ağsaqqallar Şurasının sədri Binali Yıldırım oldu. “Türk Dövlətləri Təşkilatı və Türk Dünyası ilə münasibətlər” başlıqlı konfransı giriş sözü ilə açan Vakfın Başqanı Şaban Gülbahar bu gün Türk Dövlətlərində milli istiqamətdə gedən proseslərin inkişafında, Türk Dünyası arasındakı əlaqələrin gün-gündən daha da güclənməsində TDT-nın önəmli rolundan bəhs etdi.
TDT Ağsaqqallar Şurasının sədri Binali Yıldırım çıxışında bir çox məsələlərə toxundu:
“TDT Ağsaqqallar Şurası rəsmi bir qurum deyil, yəni siyasəti, iqtisadiyyatı, qanunvericiliyi dizayn etmir, amma ağsaqqallıq Türk ənənəsində hər zaman var olub, bizim təşkilatda da cəmiyyət ilə rəhbərlik arasında əlaqələri gücləndirir. Ağsaqqallar Şurası 2021 ci ildə yaradılsa da, qısa zaman ərzində Türk Dövlətlərində yaşayan qardaşlarımızın, xüsusilə akademik çevrələrin bir-biri ilə əlaqələrini gücləndirmək üçün fəaliyyətlərimizi davam etdiririk. Qarşıda hələ qət edəcəyimiz uzun bir yol var, ortaq universitetlər qururuq, hal hazırda Türkiyədə Türk Dünyasından 30 min tələbə təhsil alır, bunlar 30 min könüllü böyük elçi deməkdir”.
“Şərq” qəzetinin ortaq Türk əlifbası və “Türk Dövlətləri Təşkilatının adının Türk Dövlətləri Birliyi olaraq dəyişdirilməsi daha uyqun olurmu?” kimi suallarını cavablandıran cənab Binali Yıldırım bunları bildirdi:
“Türk Dövlətləri Təşkilatının Azərbaycanın Qəbələ şəhərində keçirilən zirvə toplantısında TDT Ağsaqqallar Şurası olaraq mütəxəssislər tərəfindən ortaq Türk tarixinin yenidən hazırlanması gərəkdiyini təklif etdik və artıq bu çalışmalara başlatıldı. Bu ortaq çalışmada Türk Dövlətlərindən bir çox tarixçi alimlər, bilim adamları, həmçinin mərkəzi Astanada yerləşən, TDT-na bağlı Türk Akademisi təmsilçiləri iştirak edir. Türklər tarix yazmır, yaradır deyirlər, amma bu şərəfli tarixi də düzgün bir şəkildə yazmaq lazımdır. Ortaq əlifbaya gəlincə 34 hərfdən ibarət olan ortaq Türk əlifbası üzərində 2 il çalışdıq. Bu əlifba üzərindəki çalışmalarımız ən çox Rusiyanı narahat etdi, amma şox şükür buna nail olduq və bu gün artıq Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan bu əlifbanı paralel olaraq tədris edir. Bu məsələdə Azərbaycanın atdığı addımı təqdir edirəm, sovetlərdən ayrılıb müstəqilliyini qazandığı zaman latın əlifbasına keçdi, onun üçün də bu gün Türk Dövlətləri arasında Azərbaycan üçün ortaq əlifbaya keçid çox rahatdır. Qəbələdə keçirilən zirvədə Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev elan etdi ki, Türk Qurultayının 100 cü ili 2026- cı ildə Azərbaycanda keçiriləcək və bu qurultayda ortaq türk əlifbasının qəbul edilməsini bütün dünyaya elan edəcəyik.
Avropa Birliyi modeli isə bizə uyğun deyil, olsa olsa ASEAN modeli bizə yaxındır, çünki biz Şərq mədəniyyətindən gəlirik. Avropa Birliyi çox müdaxiləçi və suveren haqlarıını əhəmiyyətli ölçüdə birliyə dövr edən bir qurumdur, bu da bizim Türk idarəetmə sisteminə, dövlət anlayışına uyğun deyil. Təbii ki, Avropa Birliyinin də yaxşı tərəfləri var, öz aralarında iqtisadiyyatı gücləndırır, infrastruktur çatışmazlıqları aradan qaldırır. Bizim əsas məqsədimiz Türk Dövlətləri arasında vizanı və gömrük keçiş əməliyyatlarını asanlaşdırmaq, iqtisadi gücü artırmaq, ortaq dil, mədəniyyət, gələcəkdə isə ortaq valyuta müəyyənləşdirməkdir”.
Yaqut Misirxanlı
İstanbuldan “Şərq” qəzeti üçün
