İranla müharibədən sonra Körfəz ölkələrini hansı gələcək gözləyir? İnteqrasiya olunmuş hərbi güc, kövrək status-kvo, yoxsa dərin parçalanma?
Sherg.az xəbər verir ki, "Carnegie Enstitüsü" (ABŞ-da yerləşən nüfuzlu beynəlxalq tədqiqat və analitik mərkəzdir) Yaxın Şərqin gələcəyi üçün üç mümkün ssenari irəli sürüb.
ABŞ və İsrailin intensiv hava əməliyyatlarına baxmayaraq, İranın regiondakı təsiri və Hörmüz boğazı üzərindəki təzyiqi tam aradan qalxmayıb. Silahlar müvəqqəti susa bilər, lakin yeni geosiyasi vəziyyətdə təşəbbüs artıq Körfəz paytaxtlarının əlindədir.
1. Ümidverici əməkdaşlıq
Bu ssenariyə görə, Körfəz ölkələri müdafiə sahəsində inteqrasiyanı gücləndirir. Körfəz Əməkdaşlıq Şurası üzvlərinin İran raketləri üçün hədəf olması vahid hava hücumundan müdafiə sisteminin yaradılmasını zəruri edir.
Eyni zamanda, silah idxalı ilə yanaşı, yerli istehsal da genişlənəcək. Ukrayna ilə dron əleyhinə texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq və regionda raketdən müdafiə sistemlərinin qurulması ABŞ-dan asılılığı azaldacaq. Enerji sahəsində isə boru kəmərləri vasitəsilə Hörmüz boğazını alternativ marşrutlarla keçmək planlaşdırılır. “Körfəz Dəmir Yolu” layihəsi də regionu daha sıx birləşdirə bilər.
2. Kövrək status-kvo (ən real ssenari)
Bu ssenaridə müharibə zamanı yaranan əməkdaşlıq sülh dövründə zəifləyir və köhnə rəqabətlər geri qayıdır. Sərhəd mübahisələri və iqtisadi rəqabət vahid ordu və ya ortaq valyuta kimi layihələrə mane olur.
Ölkələr xarici tərəfdaşlara münasibətdə də fərqli mövqe tutur: BƏƏ ABŞ və İsrail ilə əlaqələrini gücləndirir, Oman və Səudiyyə Ərəbistanı isə Vaşinqtonun siyasətinə daha ehtiyatla yanaşır.
3. Yeni Körfəz parçalanması (ən riskli ssenari)
Ən pis ssenariyə görə, Riyad və Əbu-Dabi arasında iqtisadi rəqabət geosiyasi qarşıdurmaya çevrilə bilər. BƏƏ-nin İsrail ilə dərinləşən təhlükəsizlik əməkdaşlığı Səudiyyə Ərəbistanını İranla yeni balans axtarmağa sövq edə bilər.
Bu halda, BƏƏ regionda daha sərt və təkbaşına siyasət apararaq digər Körfəz ölkələrindən təcrid oluna bilər.
