Araşdırmalar göstərir ki, birlikdə yaşayan insanlar bağırsaq bakteriyalarının təxminən 30 faizini, ağız bakteriyalarının isə 38%-ə qədərini bir-biri ilə bölüşürlər. Bu o deməkdir ki, sağlamlığınız müəyyən mənada kiminlə yaşadığınızdan asılıdır.
İnsan mikrobiomu - dəridə və orqanizmin daxilində yaşayan bakteriyalar, viruslar və göbələklər də daxil olmaqla mikroorqanizmlər topluluğudur. Bu mikroblar yaxın təmas və ortaq məkanlar vasitəsilə yayılır. Birlikdə yaşayan insanlar mikrobları mübadilə edir və zamanla bir-birinin sağlamlığına belə təsir göstərə bilirlər. Bəs ortaq yaşayış mühiti mikrobiomunuzu necə formalaşdırır?
Sherg.az mütəxəssislərəistinadən xəbər verir ki, Dr. Francesco Beghini bildirir ki, birlikdə yaşayan insanların mikrobioloji müxtəlifliyi bir-birinə bənzəyir və onların orqanizmində təəccüblü dərəcədə oxşar mikrob növləri mövcuddur.
Araşdırmalara görə:
Bağırsaq: Partnyorlar və eyni evdə yaşayan insanlar bağırsaq bakteriya ştammlarının (alt növlərinin) təxminən 30%-ni paylaşır.
Ağız: Eyni evi paylaşan cütlüklər ağız mikrobiomunun 38%-ə qədərini ortaq daşıyır.
Dəri: Dəri mikrobiomu bağırsaq və ağızla müqayisədə cütlüklər arasında ən yüksək oxşarlığın müşahidə olunduğu sahədir.
Gündəlik yaxın təmas - birlikdə yemək yemək, fiziki kontakt və ortaq ev mühiti bakteriyaların paylaşılması üçün imkan yaradır. Tək yaşayan insanlar da ətraf mühit vasitəsilə müəyyən bakteriyalar əldə edir, lakin eyni evdə yaşayan şəxslərin mikrobiomu zamanla bir-birinə daha çox bənzəyir. Üstəlik, insanlar birlikdə nə qədər uzun müddət yaşayırsa, mikrobiomları da bir o qədər oxşar olur.
Dr. Hariom Yadav isə qeyd edir:
“Qidalanma, genetika və istifadə olunan dərmanlar mikrobiomu formalaşdırır, lakin sosial çevrə və eyni evi paylaşdığımız insanlar bağırsaq sağlamlığında çox böyük rol oynayır.”
Mütəxəssislərin fikrincə, mikrobların paylaşılması faydalı ola bilər, lakin bu hər iki şəxsin sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Əgər partnyorlardan biri sağlam və müxtəlif mikrobioma sahibdirsə, bu digərində həzm sistemini, immuniteti və ümumi sağlamlığı müsbət şəkildə dəstəkləyə bilər.
Yüksək mikrobioloji müxtəliflik adətən daha güclü immun sistem və daha yaxşı metabolik funksiyalarla əlaqələndirilir. Buna görə sağlam partnyorla mikrobların paylaşılması mikrobiomu daha balanslı və sağlam istiqamətə yönəldir.
Lakin bu proses ikitərəflidir: əgər bir şəxsdə xəstəlik yaradan (patogen) mikroorqanizmlər və ya mikrobiom balanssızlığı varsa, bunlar da keçə bilər və müəyyən xəstəliklərə, məsələn ishala qarşı həssaslığı artıra bilər.
Digər tərəfdən, tədqiqatçılar bildirir ki, aşağı səviyyədə zərərli mikroblara məruz qalmaq həmişə pis deyil -bu, immun sistemini “öyrədərək” onu daha dözümlü edə bilər. Əsas məsələ balansdır.
Beghini qeyd edir ki, eyni evdə yaşayan insanların qidalanma və həyat tərzi seçimləri bir-birinin mikrobiom sağlamlığına təsir göstərir. Yəni yediyiniz qidalar, idman vərdişləriniz və gündəlik sağlamlıq davranışlarınız təkcə sizə deyil, birlikdə yaşadığınız insana da təsir edir.
Gələcəkdə mikrobların zamanla necə dəyişdiyini daha yaxşı anlamaq üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var. Sosial təcridin mikrobioloji müxtəlifliyi azaldıb-azaltmadığı və mikrobiomun yaşlanma ilə necə dəyişdiyi araşdırılır. Bu kimi tədqiqatlar həm fərdi, həm də ortaq sağlamlıq üçün daha dəqiq yanaşmaların inkişafına kömək edir.
