Bahadır Hoca:“Sonra da "qız uşaqları niyə intihar edir" deyə "Uzman" psixoloqları sorğu-sual edirsiz”
Nabatəli Qulamoğlu:“Məsələni ictimailəşdirməkdə məqsəd dərsliklərə sataşmaqdır”
Lalə Mehralı: “Uşaqlara bu cür məlumatların təlqin edilməsi başdan-ayağa yanlışdır”
Tanınmış jurnalist Bahadır Hoca Feysbuk hesabında maraqlı bir məqama toxunub. O, bildirib ki, məktəblərdəki dərsliklərdə “Qız qalası”na dair yazılan məlumatlar şagirdlərin psixoloji durumuna mənfi təsir göstərir:
“Evdən işə getmək üçün çıxıram. Bu an qızım Gülay yuxudan oyanıb deyir:
- Ata, mən "Qız qalası"nın niyə qız qalası olduğunu bilirəm.
- Niyə qızım?
- Çünkü qalanın üstündən qız özünü atıb öldürüb. Onun şərəfinə qız qalası deyirlər.
- Onu sənə kim dedi?
- Dərsdə keçdik, ata. Kitabda yazılıb...
Birinci sinif şagirdlərinə intihar edən bir qızın adına qala olduğunu aşılayan təhsil sistemimiz var, sonra da "qız uşaqları niyə intihar edir" deyə "Uzman" psixoloqları sorğu-sual edirsiz”.
Qeyd edək ki, dərsliklərlə bağlı narazılıqlar bitib-tükənmir. Mütəmadi olaraq valideynlər bu sayaq mövzulara dair etirazlarını dilə gətirirlər.
Məsələyə münasibət bildirən təhsil üzrə ekspert Nabatəli Qulamoğlu “Sherg.az”a bildirib ki, bu fikirlə razı deyil:
“Tamamilə yanlış yanaşmadır. Məktəbdə şagirdlərə o qədər nağıllar keçirilir ki, orada da bu tipli məlumatlar qeyd olunub. Fikrimcə, məsələni ictimailəşdirməkdə məqsəd dərsliklərə sataşmaqdır. O demək deyil ki, “Qız qalası” haqqında məlumatı oxuyan məktəbli qız gedib özünü atacaq”.
Sosioloq Lalə Mehralının fikrincə, dərsliklərdə tarixi məkanlarımızla bağlı belə izahların yer alması düzgün deyil:
“Tək “Qız qalası” deyil, qədim zamanlardan folklorumuzda rast gəldiyimiz nağıl və əfsanələrin çoxusunun adını faciə ilə bağlayıblar. Məsələn, “Gəlin qayası” adlı yerdən gəlinin özünü atdığı deyilir. Niyə insanlar hər şeydə faciə nişanəsini axtarırlar? Qədim zamanlarda həmin yer “Gəlin qayası” adlandırılıb amma oranı görən olmayıb. Sadəcə fərziyələr irəli sürürlər ki, guya gəlin özünü oradan atıb. Belə fikirlər qeyd edilməsi düzgün deyil. Bəlkə də, sübut olunsa, razılaşmaq olar. Lakin ortada dəlil yoxdur”.
L.Mehralı qeyd edib ki, dərsliklərdə bu cür məlumatların uşaqlara təlqin edilməsi başdan-ayağa yanlışdır:
“Bir dəfə ədəbiyyat dərsliyimizdə “Dəli Kür” əsərindəki dialoqa rast gəldim. Orada ata ilə oğul bir-biri ilə jarqonlarla danışırdı. Aydındır ki, “Dəli Kür” uşaqlar üçün yazılmış əsər deyil. Onu orta məktəbin dərsliyinə salmaq, biədəb ifadələri uşağın leksionuna əlavə etmək naşılıqdır və peşəkarlıqdan uzaqdır. Uşaqları belə situasiyalardan nə qədər qorusaq, o qədər yaxşıdır. Ümumiyyətlə, ədəbiyyatımız, tariximiz və folklorumuzda bu tipli yerlərə faciəvi “don” geyindirməkdən uzaq durmaq lazımdır. Məsələn, “Dədə-Qorqud” filmində Günel Turala deyir ki, “Qazılıq dağı bizim qaynatamızdır, onu görəndə yaşmağlanırıq”. “Yaşmağlanmaq” böyüyə qarşı hörmət deməkdir. Bunu çox vaxt dinlə bağlasalar da, dindən heç bir əsər əlamət yoxdur. Yəni Qazılıq dağına düzgün izah verilib. Dərsliklərimizdə faciəvi izahlara bildiyimiz məqamların səhv salınmasına çox rast gəlirəm. Bu məsələ diqqətə alınıb, ciddi araşdırılmalıdır”.
