"Ölkənin enerji sistemini real vaxtda avtomatik olaraq idarə etməyə imkan verən rəqəmsal SCADA sisteminin yaradılmasına 58 milyon dollar xərclənib”.
Bu barədə "Sherg.az”a "Multimedia" İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru, Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz bildirib.
O qeyd edib ki, kredit hesabına əldə olunan bu məbləğ kifayət qədər böyük vəsaitdir və 47 mln. dollar Dünya Bankına, 8 mln. dollar Azərbaycan Hökuməti və 3 mln. dollar Almaniyanın KfW bankına məxsudur:
"Sistem tam olaraq, 2012 –ci ildən istifadəyə verilib. SCADA çərçivəsində bütün ölkə boyu fəaliyyətdə olan elektrik stansiyaları arasında fiber-optik şəbəkənin və 3 dispetçer məntəqəsinin qurulması, qəzaların operativ ləğvi üçün imkanların yaradılması, şəbəkənin tam rəqəmsallaşdırılması, uzaqdan idarəetmə sisteminin qurulması, enerji obyektlərində baş verən bütün fiziki proseslərin uzaqdan avtomatik idarə edilməsi və s. nəzərdə tutulub. Əgər qeyd olunanlar bizim SCADA sistemində olubsa, düşünürəm ki, kifayət qədər intellektual və ən müasir bir sistem olmalı idi”.
Prezident İlham Əliyevin ötən gün keçirdiyi müşavirədə müzakirə olunan məsələlərə gəlincə, O. Gündüz deyib ki, enerji sistemində baş verən qəzada SCADA sıradan çıxıb, növbəti qərarların qəbulunda bu sistemdən istifadə mümkünsüz olub:"SCADA qərar qəbul edənlərə hər hansı məlumat verə bilməyib və onlar komissiya üzvlərinə "nağıllar” danışıblar. Qəzadan öncə isə SCADA-nın hansı vəziyyətdə olması da maraq doğuran məsələlərdəndir. Güman ki, komissiya SCADA sisteminin auditini, nəzərdə tutulanların yerində olmasını, sistemin dayanıqlığını və qəza zamanı nə üçün işləmədiyini araşdıracaq.
Yeri gəlmişkən, bu sistemin quraşdırılmasının birinci mərhələsində dünyada tanınmış şirkət olan SİEMENS iştirak edib. Amma nədənsə sonralar, 2007-ci ildən sonra bu şirkətin xidmətlərindən imtina edilib və müvafiq işləri görmək üçün Azərenerji Dünya Bankı ilə birgə Fransanın «Areva» şirkətini seçib.
Ötən gün keçirilən müşavirədən sonra hiss olunurdu ki, Prezident baş verənlər haqqında tam məlumatlıdır. Qeyd etdiklərim də daxil olmaqla qəzanın səbəbləri, enerji sisteminin bütün ölkədə çökməsi tam dərindən araşdırılacaq və təqsirkarlar öz cəzasını alacaqlar”.
Qeyd edək ki, iyulun 3-də gecə saatlarında Mingəçevir şəhərində fəaliyyət göstərən ölkənin ən böyük elektrik stansiyası olan Azərbaycan İES 1-ci və 6-cı enerji blokunda partlayış baş verib. Bundan sonra ölkə ərazisində elektrik enerjisinin təmin olunmasında problemlər yaranıb.
Aysel Aslan
