Xəbər verdiyimiz kimi, Şimali İraqdakı kürd muxtariyyəti 25 sentyabr tarixində "müstəqillik” referendumu keçirməyi nəzərdə tutub. Hər gün artan narazı tərəflərin sırasına İraq hökuməti də qoşulub. İraq Məclisi sözügedən referendumun qanunsuz olduğunu və rədd ediləcəyini açıqlayıb. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi İraq Məclisinin qanunsuz referendumu rədd etməsindən məmnunluq duyduğunu bildirib.
Türkiyə rəhbərliyi bəyan edib ki, əgər muxtariyyətin rəhbəri Məsud Bərzani referendum məsələsində israr edərsə, cavabı çox ağır olar. Maraqlıdır ki, hər dəfə "Kürdüstan” dövlətinin yaradılması ideyasını dəstəkləyən ABŞ hökuməti də referenduma qarşı çıxıb və rəhbərliyi yanlış qərardan daşınmağa çağırıb.
Bölgədə ciddi narahatlığa səbəb olan referendum planı ilə bağlı "Şərq”ə açıqlama verən politoloq İlqar Altay deyib ki, hər bir dövlətin varlığını, mövcudluğunu göstərən əsas atribut onun ərazi bütövlüyüdür.
Ekspertin sözlərinə görə, hansısa etnik qrupun dövlətin inzibati-siyasi tabeliyindən imtina edərək özünü "müstəqil ölkə” elan etməsi birbaşa dövlətin ərazi bütövlüyünün pozulmasıdır:
"Müstəqillik əldə etmək iki halda mümkündür. Birinci variant həmin dövlətdə yaşayan ümumi xalqın səsverməsi ilə həyata keçirilir. Ümumxalq razılığı olmadan referendum keçirmək mümkün deyil. Digər variant isə konkret hansısa toplumun yox olma təhlükəsi ilə üz-üzə qalmasıdır. Yəni dövlət həmin ərazinin, toplumun idarəçiliyini təşkil edə bilmir və ya qəsdən genosid həyata keçirir. Lakin bu halda da son qərarı BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası verir. Ancaq vurğuladığımız heç bir məqam orada mövcud deyil. Bu səbəbdən İraq kürd muxtariyyətinin özləri üçün referendum keçirib "dövlət” yaratması dünya tərəfindən qəbul edilmir. Hətta bu ideyanın gizli dəstəkçisi olan Rusiya və ABŞ kimi dövlətlər belə məsələyə ehtiyatla yanaşırlar.
Çünki həmin dövlətlərin də ərazisində separatizm baş qaldıra bilər”.
Ekspertin fikrincə, "müstəqil dövlət” ideyasının yaranma səbəbi İraq dövlətçiliyinin zəifliyidir:
"Onları himayə edən xarici güclərin məqsədi kiçik "dövlətciklər” yaradıb bölgəni rahat idarə etməkdir. Həm də regionda yaradılmış yeni kürd "dövləti” ilə Türkiyəyə və İrana qarşı istifadə edilmək istənilir. Məncə, bu ideyanın reallaşması yaxın dövrün işi deyil. Düzdür, referendum keçirilə və tanınmayan kürd dövləti yaradıla bilər. Ancaq tanınma prosesi xeyli zaman alacaq”.
İsmayıl
