Ermənistan və Türkiyə arasında enerji sahəsində baş verən son təmaslar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yeni mərhələnin formalaşa biləcəyinə dair siqnallar verir. Ermənistanın energetika və infrastruktur naziri Davit Xudatyanın Türkiyənin Elektrik Enerjisi Ötürücü Təşkilatının rəhbəri Mustafa Püstünün başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüşü bu baxımdan diqqət çəkir.
Görüşün əsas mövzularından biri Gümrü-Qars elektrik ötürücü xəttinin bərpası və istismarı ilə bağlı görülən işlər olub. Ermənistan tərəfinin enerji sistemlərinin birləşdirilməsinin vacibliyini xüsusi vurğulaması məsələnin yalnız texniki əməkdaşlıq çərçivəsində qalmadığını göstərir.
Gümrü-Qars xəttinin bərpası baş verərsə, bu, Ermənistanın Türkiyə ilə enerji əlaqələrinin genişlənməsi baxımından mühüm addım ola bilər. Enerji infrastrukturu dövlətlərarası münasibətlərdə yalnız iqtisadi alət deyil, eyni zamanda qarşılıqlı asılılıq yaradan strateji mexanizmdir. Bu baxımdan elektrik şəbəkələrinin inteqrasiyası iki ölkə arasında etimadın möhkəmləndirilməsi üçün praktiki platformaya çevrilə bilər.
Məsələnin digər mühüm tərəfi regional xarakter daşıyır. Ermənistan və Türkiyənin enerji sistemlərinin əlaqələndirilməsi gələcəkdə daha geniş regional enerji əməkdaşlığı üçün imkanlar yarada bilər. Cənubi Qafqazda nəqliyyat və enerji kommunikasiyalarının bərpası istiqamətində gedən proseslər fonunda belə layihələr regionun iqtisadi xəritəsinə təsir göstərə bilər.
Ancaq bu prosesin qarşısında siyasi maneələrin də qalması mümkündür. Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması yalnız enerji əməkdaşlığından ibarət deyil. Sərhədlərin açılması, diplomatik münasibətlərin inkişafı, regional təhlükəsizlik və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin gələcək istiqaməti bu prosesin nəticələrinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Digər tərəfdən, Türkiyənin Ermənistan enerji bazarına mümkün inteqrasiyası Ankaranın Cənubi Qafqazdakı iqtisadi və strateji rolunu da genişləndirə bilər. Ermənistan üçün isə Türkiyə ilə enerji bağlantısının qurulması alternativ enerji marşrutlarının yaranması və enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıya bilər.
Burada diqqət çəkən məqam odur ki, proses qarşılıqlı enerji əməkdaşlığı ilə məhdudlaşmaya bilər. Enerji sistemlərinin texniki baxımdan əlaqələndirilməsi müəyyən siyasi razılaşmaların və uzunmüddətli koordinasiyanın mövcudluğunu tələb edir. Bu səbəbdən Gümrü-Qars xəttinin bərpası Ermənistan-Türkiyə münasibətlərində daha geniş normallaşma prosesinin göstəricilərindən birinə çevrilə bilər.
Əgər layihə real şəkildə həyata keçirilərsə, Gümrü-Qars xətti uzun illər bağlı qalan əlaqələrin yenidən qurulmasının simvolik və praktiki nümunəsi olacaq. Bu isə regionda enerji, nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin paralel şəkildə inkişaf etdirilməsi üçün yeni imkanlar yarada bilər.
Beləliklə, Ermənistan və Türkiyə arasında enerji sahəsində son təmaslara yalnız elektrik xəttinin bərpası kimi yanaşmaq kifayət deyil. Bu proses Cənubi Qafqazda dəyişən geosiyasi reallıqlar fonunda iki ölkənin münasibətlərinin iqtisadi əsasda yenidən qurulması cəhdi kimi də qiymətləndirilə bilər. Əsas sual isə bundan sonra siyasi iradənin texniki razılaşmaları real layihəyə çevirib-çevirə bilməyəcəyidir.
