Süd əsrlərdir insan qidalanmasının əsas dayaqlarından biri olub. Zülal, kalsium, vitaminlər və minerallarla zəngin olan bu təbii içki, xüsusilə sadə şəkildə qəbul edildikdə qan şəkəri üzərində müsbət təsir göstərir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, aromalı süd qan şəkərində ani yüksəlişlərə səbəb olur.
Sherg.az xəbər verir ki, sadə süd, təbii süd şəkəri olan laktozu ehtiva edir. Laktoz qlükoza və qalaktozdan ibarətdir və yavaş həzm olunur; bu səbəbdən qan şəkəri səviyyələri daha sabit qalır. Sidney Universitetində aparılan bir araşdırmaya görə, südün qlisemik indeksi 46-dır; bu da onun şəkəri mərhələli şəkildə qana ötürdüyünü və ani yüksəlişlərə səbəb olmadığını göstərir.
Bunun əksinə olaraq, şokoladlı, çiyələkli süd, kafe üslublu latte və milkşeyk kimi aromalı süd məhsulları çoxlu miqdarda əlavə şəkər ehtiva edir. ScienceDirect platformasında dərc olunmuş bir tədqiqatda bildirilib ki, aromalı süd sadə süd ilə müqayisədə qat-qat çox şəkər daşıyır və bu hal yeməkdən sonra qan şəkərinin yüksəlməsinə yol aça bilər. Onların müntəzəm istifadəsi, xüsusilə diabet və ya prediyabet riski daşıyan şəxslər üçün sağlamlıq baxımından problem yarada bilər.
Südün sağlamlıq baxımından faydaları
• Ümumi qidalanma: Sadə süd, zülal, kalsium, B12 vitamini, yod və riboflavinlə zəngindir, sümük, əzələ və sinir sağlamlığını dəstəkləyir.
• Qan şəkəri və diabet: Sadə süd qlükozu yavaş buraxdığı üçün şəkərli içkilərlə müqayisədə qan şəkərinin dalğalanmasını azaldır. Diabet üçün uyğun və etibarlı seçimdir.
• Diş sağlamlığı: Laktoz, saxaroza ilə müqayisədə diş çürüməsinə daha az səbəb olur. Lakin aromalı südün tərkibindəki əlavə şəkər, xüsusilə uşaqlarda diş sağlamlığına zərər verə bilər.
• Uşaq qidalanması: Uşaqların müntəzəm süd içməsi böyümə və inkişaf üçün vacibdir. Aromalı süd isə yalnız bəzən içilməli, gündəlik şəkər qəbulunu artırmamalıdır.
Süd gündəlik necə istifadə olunmalıdır?
NHS (Böyük Britaniya Milli Səhiyyə Xidməti) qaydalarına görə, böyüklərin gündəlik sərbəst şəkər qəbulunun miqdarı 30 qramı keçməməlidir. Sadə südün tərkibindəki təbii laktoz bu limitə daxil edilmir, lakin aromalı südün əlavə şəkəri tam olaraq nəzərə alınır.
Mütəxəssislər belə tövsiyələr verir:
• Gündəlik istifadədə sadə, şəkərsiz südü seçin.
• Aromalı südü yalnız nadir hallarda qəbul edin.
• Qida etiketlərində “karbohidratlar (şəkərlər)” bölməsini yoxlayın.
• Badam, soya və ya yulaf südü kimi şəkərsiz alternativlərdən istifadə edin.
• Südü lifli və ya zülalla zəngin qidalarla birlikdə qəbul edin.
• Uşaqları sadə süd içməyə təşviq edin, şirin içkiləri məhdudlaşdırın.
• Evdə südə şəkər, şərbət və ya şirinləşdirici qatmaqdan çəkinin.
Beləliklə sadə süd balanslı qidalanmanın sağlam və təhlükəsiz hissəsi olaraq önə çıxır. Amma aromalı və şəkərli süd məhsullarının şüurlu şəkildə, ölçülü istifadəsi olduqca vacibdir.
