29 sentyabr Ümumdünya Ürək Günüdür. Bu tarix bizə yalnız insanın sinəsində döyünən orqanı xatırlatmır. Ürək həm də insanlığın, mərhəmətin, vicdanın, sevginin və bəzən də susaraq verilən qərarların simvoludur. Bəlkə də buna görə min illərdir insan ürəyi yalnız həkimlərin deyil, filosofların, şairlərin və yazıçıların da mövzusu olaraq qalır.
Keçmiş deputat, təhsil eksperti Etibar Əliyevin ürək günü ilə bağlı paylaşımı da bu baxımdan adi bir təbrikdən daha çox, insanın ürəklə qurduğu mənəvi münasibətlərin kiçik fəlsəfəsidir.
Əliyev ürəyin anatomik funksiyasından başlayaraq dilimizdə ürəklə bağlı işlənən saysız-hesabsız ifadələri sadalayır: ürək ağrısı, ürək bağlamaq, ürək dostu, ürək qızdırmaq, ürək sındırmaq, ürək vermək, ürək yandırmaq, ürəyi dağa dönmək, ürəyi açılmaq, ürəyi daşdan olmaq, ürəyi dolu olmaq, ürəyinə yol tapmaq, ürəyi yumşalmaq...
Bu ifadələrin hər birində əslində insanın özü var.
Çünki insanın ürəyi yalnız qanı bədənə ötürmür. O, yaddaşımızda da döyünür, sözlərimizdə də yaşayır. İnsan kiməsə ürək verir, kiminsə ürəyini sındırır, bir başqasına ürək-dirək olur. Bəzən bir söz ürəyə məlhəm olur, bəzən bir söz illərlə sağalmayan yara açır.
Deməli, ürəyin də öz dili var. Bu dil tibbin stetoskopla eşitdiyi səsdən daha qədimdir. İnsan bəzən danışmadan da ürəyini ifadə edir. Bir baxış, bir susqunluq, bir əl uzatmaq, bir bağışlamaq... Bunların hər biri ürəyin sözləridir.
Etibar Əliyevin yazısında diqqət çəkən məqamlardan biri də ürək həkimlərinə ünvanladığı arzudur. O, ürək həkimlərimizə məşhur amerikalı cərrah Maykl Debeyki qədər uzun ömür arzulayır. Bu arzu əslində bir peşəyə verilən qiymətdən daha artıq məna daşıyır. Çünki ürəyi qoruyan həkim, bir mənada, insanın həyatını, onun ailəsini, xatirələrini və gələcəyini qoruyur.
Amma burada başqa bir sual ortaya çıxır: insanın ürəyini yalnız həkimlərmi qorumalıdır?
Bəlkə də yox.
İnsanın fiziki ürəyini həkim, mənəvi ürəyini isə cəmiyyət qoruyur. Kobudluq, laqeydlik, nifrət və xəyanət insanın mənəvi dünyasını yoran amillərdir. Əksinə, mərhəmət, etibar, dostluq və anlayış insanın daxilində görünməyən bir sağlamlıq yaradır.
Elə buna görə də “ürəyi yumşaq insan” ifadəsi dilimizdə xüsusi məna daşıyır. Ürəyi yumşaq olmaq zəif olmaq deyil. Bəzən ən böyük güc başqasının ağrısını hiss edə bilməkdir.
Etibar Əliyevin yazısının sonunda verdiyi balıqçı lətifəsi isə mövzuya başqa bir pəncərə açır. Ürək həkimi xəstənin ürəyinin zəif olduğunu deyir və onun peşəsi ilə maraqlanır. Xəstə balıqçı olduğunu bildirir. Həkim bunun ürək xəstəliyinə səbəb olmasını anlaya bilmir. Məlum olur ki, balıqçı bütün il boyu qadağan olunmuş yerdə balıq tutur.
Gülməli görünən bu əhvalatın içində isə ciddi bir həqiqət gizlənir: insanı bəzən gördüyümüz işdən çox, o işi necə və hansı şəraitdə gördüyü yorur.
Qadağan olunmuş yerdə balıq tutmaq sadəcə qaydanı pozmaq deyil. Bu, daim gizlənmək, ehtiyat etmək, yaxalanmaq qorxusu ilə yaşamaq deməkdir. Deməli, ürək təkcə xəstəlikdən deyil, insanın həyat tərzindən, davranışlarından və daxili gərginliyindən də təsirlənir.
Bəlkə də Ümumdünya Ürək Gününün ən böyük mesajı məhz budur: ürəyimizi yalnız müayinədən keçirməməli, həyatımızı da gözdən keçirməliyik.
Kiminsə ürəyini sındırırıqmı?
Kiminsə ürəyinə yol tapırıqmı?
Kiminsə dərdini eşitməyə ürəyimiz gəlirmi?
Yoxsa öz ürəyimizi daşlaşdıran bir həyatın içində yaşayırıq?
İnsan yaşa dolduqca anlayır ki, həyatın ən qiymətli sərvətlərindən biri ürəyini itirməməkdir. Çünki insan çox şeyi itirib yenidən qazana bilər. Amma mərhəmətini, vicdanını və insanlara inanmaq qabiliyyətini itirəndə içində görünməyən bir boşluq yaranır.
Ürək ona görə böyükdür ki, yalnız özünü daşımır. Başqalarına da yer verir.
Ona görə bu gün ürək həkimlərinə minnətdarlıq etməklə yanaşı, ürəyi yumşaq insanları da xatırlamaq lazımdır. Çünki bəzən bir həkim bir insanın ürəyini yaşadır, bəzən isə bir insanın yaxşılığı başqa bir insanın həyata inamını.
Ürəyiniz sağlam olsun, əziz dostlar.
Həm də ürəyiniz insan olaraq qalsın.
