İranın Mərkəzi Bankının sədri Vəliyullah Seyfi açıqlamasında bildirib ki, cari ildən başlayaraq İran xarici ticarəti yalnız avro ilə aparacaq. Həyata keçirilən bir sıra işlərdən sonra xarici ticarətdə dollardan imtina ediləcək. Onun sözlərinə görə, ABŞ İran iqtisadiyyatını sanksiyalarla zəiflətmək niyyətindədir. İran artıq ABŞ dolları ilə ticarəti davam etdirmək niyyətində deyil.
V.Seyfi İranda valyuta bazarında yaranan qeyri-sabit vəziyyətin təqsirkarının da ABŞ olduğunu bildirib.
Xatırladaq ki, İranın valyuta bazarında dollar və avronun satış qiyməti kəskin şəkildə bahalaşıb.
Maraqlıdır, İran hökumətinin belə addım atması mümkündürmü və mümkün olduğu təqdirdə, bu, İrana nə verəcək?
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli "Şərq”ə bildirib ki, İranın atdığı addım əslində siyasi bir qərardır. Ekspertin fikrincə, İranın xarici ticarətdə dollardan imtina etməsi çətin məsələdir:
"Bu qərar İran-Amerika gərginliyinin nəticəsi olaraq İran tərəfindən atılmış növbəti addımın bəyanıdır. İranın xarici ticarətində önəmli yeri neft hasilatı və satışı tutur. İran günə təqribən 4 milyon barelə yaxın neft hasil edir və onun böyük bir hissəsini xarici bazarlara satır. Xarici bazarlarda neftin qiyməti həm London qitələrarası, həm də Nyu-York birjasında ancaq dollarla müəyyənləşdirilir və bütün müqavilələr dollarla bağlanır.
Ola bilər ki, İran neftini avroya satsın, amma İrandan neft alan istənilən şirkətlər, ölkə və hüquqi şəxslər mütləq əllərində olan dolları avroya çevirməyə məcbur olacaqlar. Bu da onlarda əməliyyat itkilərinə səbəb olacaq, o zaman İran məcbur olacaq ki, neftin qiymətində endirimlər etsin, ən azı 3-5 faiz ucuz satsın ki, alıcılar əməliyyat xərclərində itirdiklərinə görə İran neftindən imtina etməsinlər. Bu çox çətin və iş adamları üçün başağrıdan bir prosesdir. Valyuta əməliyyatlarının dəyişməsini, yəni avronun-dollara, dolların-avroya olan məzənnəsinin dəyişkən olmasını nəzərə alsaq əməliyyat xərcləri xeyli artır.
Ona görə də iş adamları, dünya ticarətinin 76 faizi dollar üzərindən alış-verişi həyata keçirir. Ola bilər ki, müvəqqəti olaraq İran tərəfindən müəyyən adımlar atılsın, amma bunun İran iqtisadiyyatına xeyrindən çox ziyanı var. Yəni İran bəzi müştərilərini itirə bilər. Bu qərarın altında siyasi səbəblər durur və siyasi səbəblərə görə belə bəyanatların getdikcə daha da çox olması ehtimalı yüksəkdir”.
Yeganə Bayramova
