Alphabet şirkətinin dəstəklədiyi layihə çərçivəsində ABŞ-nin Kaliforniya və Florida ştatlarında milyonlarla xüsusi yetişdirilmiş ağcaqanadın təbiətə buraxılması planlaşdırılır. Layihə ictimaiyyətdə və siyasətçilər arasında geniş müzakirələrə səbəb olub.
Federal qurumların yekun təsdiqindən sonra proqramın gələn ildən etibarən həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Layihəyə əsasən, hər il 32 milyon olmaqla iki il ərzində ümumilikdə 64 milyon ağcaqanad təbiətə buraxılacaq.
Məqsəd təhlükəli xəstəliklərin yayılmasını azaltmaqdır
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, layihədə istifadə olunacaq erkək ağcaqanadlar təbii mənşəli Wolbachia bakteriyasını daşıyır. Bu bakteriyanı daşıyan erkək ağcaqanadlar vəhşi təbiətdəki dişi ağcaqanadlarla cütləşdikdə yumurtalar inkişaf etmir və nəticədə yeni nəsil formalaşmır.
Beləliklə, sarı qızdırma, denqe qızdırması, Zika və çikunqunya kimi xəstəlikləri yayan ağcaqanadların sayının mərhələli şəkildə azaldılması hədəflənir.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, layihədə istifadə edilən erkək ağcaqanadlar insanları sancmır və xəstəlik ötürmür.
İctimaiyyət və siyasətçilər etiraz edir
Bununla belə, milyonlarla həşəratın açıq təbiətə buraxılması bəzi amerikalıların narazılığına səbəb olub. Sosial şəbəkələrdə layihənin dayandırılmasını tələb edən çağırışlar səsləndirilib.
ABŞ Konqresinin üzvü Tim Burchett də təşəbbüsü tənqid edib. O, keçmişdə təbiətə gətirilən bəzi növlərin sonradan ekoloji problemlər yaratdığını xatırladaraq bildirib:
“Sərçələrdən, qaratoyuqlardan və Asiya sazanlarından heç dərs almadıqmı? Təbiətin balansını pozmayın.”
Layihənin arxasında hansı şirkət dayanır?
Layihə "Alphabet"in həyat elmləri sahəsində fəaliyyət göstərən törəmə şirkəti olan Verily tərəfindən həyata keçirilir.
Şirkət 2016-cı ildə başladığı “Debug Project” proqramı çərçivəsində təhlükəli virusların daşıyıcısı olan Aedes aegypti növünün sayını azaltmağa çalışır.
Dünya əhalisinin 40 faizi risk altındadır
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, dünya əhalisinin təxminən 40 faizi Aedes aegypti növünün yaydığı xəstəliklərlə qarşılaşmaq riski daşıyır. Son illərdə bu ağcaqanad növü yalnız tropik və subtropik bölgələrdə deyil, daha mülayim iqlim qurşaqlarında da yayılmağa başlayıb.
Alimlər hesab edirlər ki, Wolbachia üsulu sayəsində yerli ağcaqanad populyasiyasını ciddi şəkildə azaltmaq, hətta bəzi ərazilərdə tamamilə aradan qaldırmaq mümkün ola bilər. Bununla yanaşı, layihənin ekoloji nəticələri ilə bağlı müzakirələr hələ də davam edir.
