Vaşinqton-Tehran xəttində gərginlik yenidən kəskin mərhələyə keçdi
ABŞ Prezidenti Donald Trump İrana dair yeni açıqlamalarla gündəmə gəlib.
Tramp “Truth Social” platformasında paylaşım edərək ABŞ-ın İranın hərbi imkanlarına, o cümlədən donanma, hava qüvvələri, radar və hava hücumundan müdafiə sistemlərinə “çox sərt zərbə endirəcəyini” iddia edib.
Məlumata əsasən, Tramp həmçinin gələcəkdə Hörmüz adası və digər neft infrastrukturu üzərində nəzarət qurulması və İranın neft-qaz bazarlarına təsir imkanlarının ələ keçirilməsi barədə fikirlər səsləndirib.
O, “Fox News”a verdiyi açıqlamada İranla danışıqların davam etdiyini desə də, hərbi əməliyyatlar və mümkün quru əməliyyatı ilə bağlı müxtəlif variantların nəzərdən keçirildiyini bildirib.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı son açıqlamaları Vaşinqton-Tehran xəttində gərginliyin yenidən kəskin mərhələyə keçdiyini göstərir. Sərt ritorika və hərbi gücün açıq şəkildə gündəmə gətirilməsi, əslində, tərəflər arasında diplomatik kanalların nə qədər zəif və kövrək olduğunu bir daha ortaya qoyur.
Ekspertlərin fikrincə, Trampın “çox güclü zərbə” və strateji infrastruktura nəzarət kimi ifadələri yalnız hərbi mesaj deyil, həm də siyasi təzyiq vasitəsidir. Bu cür bəyanatlar adətən qarşı tərəfi danışıqlarda daha yumşaq mövqe tutmağa məcbur etmək məqsədi daşıyır. Lakin İranın indiki siyasi və hərbi doktrinası fonunda bu cür təzyiqlərin əks-effekt yaratması ehtimalı da yüksək qiymətləndirilir.
Xüsusilə Hörmüz boğazı və neft-qaz infrastrukturuna dair səsləndirilən iddialar qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından ciddi siqnal kimi qəbul olunur. Çünki bu bölgədə istənilən eskalasiya dünya bazarında neft qiymətlərinin kəskin artmasına və təchizat zəncirində pozulmalara səbəb ola bilər. Bu isə ABŞ daxil olmaqla bir çox iqtisadiyyat üçün əlavə risklər yaradır.
Digər tərəfdən, Vaşinqtonun hərbi variantları açıq şəkildə müzakirə etməsi regionda artıq proqnozlaşdırıla bilən sabitlik modelinin zəiflədiyini göstərir. Analitiklər hesab edirlər ki, bu mərhələdə tərəflər arasında istər dolayı, istərsə də birbaşa qarşıdurma ehtimalı gündəmdə qalmaqda davam edir. Bununla belə, genişmiqyaslı quru əməliyyatı və ya nüvə ssenarisi kimi variantlar hələ də daha çox siyasi təzyiq ritorikası kimi dəyərləndirilir.
Beləliklə, Trampın açıqlamaları ABŞ-İran münasibətlərində yeni eskalasiya dövrünün siqnalı kimi qiymətləndirilir. Lakin prosesin necə inkişaf edəcəyi yalnız hərbi ritorikadan deyil, həm də qarşıdakı günlərdə diplomatik kanalların işləmə qabiliyyətindən asılı olacaq. Hazırkı mərhələdə isə Yaxın Şərqdə vəziyyətin daha da gərginləşmə riski yüksək olaraq qalır.
