ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla nüvə sazişi ətrafında aparılan danışıqlarla bağlı sərt və birbaşa mesaj verib. O, Tehranı prosesi qəsdən uzatmaqda və real nəticəyə yönəlmiş addımlardan yayınmaqda ittiham edib. Trampın açıqlaması Vaşinqton-Tehran xəttində onsuz da gərgin olan münasibətləri daha da kəskinləşdirib.
ABŞ prezidenti bildirib ki, İran tərəfi danışıqlar masasında “ciddi və real irəliləyiş göstərmir” və bu davranışın nəticələri olacaq. Onun sözlərinə görə, hazırkı vəziyyət İranın strateji baxımdan zəif mövqedə olduğunu göstərir və Tehran “məğlubiyyət vəziyyətinə yaxınlaşır”.
Tramp həmçinin sosial şəbəkə hesabında etdiyi paylaşımda İran ordusunun ABŞ tərəfindən atılan addımlar nəticəsində ciddi şəkildə zəiflədiyini iddia edib. Onun fikrincə, İranın hərbi imkanları əvvəlki dövrlə müqayisədə xeyli məhdudlaşıb və bu da ölkənin regional siyasətdə manevr imkanlarını azaldır.
Diplomatik gərginlik yeni mərhələyə keçir
Son günlər ABŞ və İran arasında siyasi və hərbi ritorika daha da sərtləşib. Vaşinqton Tehrandan nüvə proqramı ilə bağlı daha şəffaf və konkret öhdəliklər tələb edir, İran isə bu tələbləri “təzyiq siyasəti” kimi qiymətləndirərək rədd edir.
İki ölkə arasında danışıqların gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik artmaqdadır. Diplomatik kanallar tamamilə bağlanmasa da, tərəflərin açıqlamaları kompromis ehtimalını zəiflədən xətt üzrə inkişaf edir. Xüsusilə qarşılıqlı ittihamların intensivləşməsi danışıqlar prosesinə əlavə təzyiq yaradır.
Regional balans və güc nümayişi fonunda mesajlar
Beynəlxalq analitiklər də hesab edir ki, Trampın sərt ritorikası yalnız İranla bağlı diplomatik mesaj deyil, eyni zamanda həm də regional güc balansına yönəlmiş siyasi siqnaldır. ABŞ tərəfi bu cür açıqlamalarla Tehranı daha çevik qərarlar verməyə məcbur etməyə çalışır.
Digər tərəfdən, İranın mövqeyi də daxili siyasi və təhlükəsizlik faktorları ilə sıx bağlıdır. Tehran üçün danışıqlarda geri addım atmaq yalnız beynəlxalq təzyiq deyil, həm də daxili siyasi reputasiya baxımından riskli hesab olunur.
Eskalasiya riski qalır
Mövcud vəziyyət göstərir ki, ABŞ-İran münasibətləri yenidən kritik mərhələyə daxil olub. Ritorikanın sərtləşməsi və qarşılıqlı ittihamların artması diplomatik həll imkanlarını zəiflədir. Bununla belə, tərəflərin tam qarşıdurmaya getməməsi üçün hələ də müəyyən diplomatik kanalların açıq qaldığı bildirilir.
Ekspertlər hesab edir ki, yaxın dövrdə vəziyyət ya yeni danışıqlar mərhələsi ilə yumşala, ya da əlavə sanksiya və siyasi təzyiqlərlə daha da gərginləşə bilər. Hər iki ssenari regionda sabitlik baxımından ciddi nəticələr doğuracaq.
