Əsgəran qala-kompleksinə media-tur təşkil olunub.
APA-nın Qarabağ bürosu xəbər verir ki, media-turda bildirilib ki, Əsgəran qala-kompleksinin dizayn layihəsi “Mədəni və təbii irs”, “İnfrastruktur və xidmətlər”, “Əyləncə və istirahət”, “Marketinq və imkanlar” mövzusunda, 4 istiqaməti əhatə edən konsept üzrə hazırlanıb.
Layihəyə əsasən, qalanın konservasiyası, arxeoloji qazıntıların istehsalı və açıq səma altında tarixi parkın qurulması planlaşdırılır. Qala ərazisində yenidən kreasiya xidmətlərinin təklif olunduğu yaşayış kompleksinin inşası, daxili yol şəbəkəsinin yaradılması (piyada və enerji) hazırlanması. Kompleks daxilində ilin dörd fəslində festival və mədəniyyət müəssisələri, idman, istirahət və əyləncə, ticarət, ictimai iaşə və digər sahələr üzrə infrastrukturun qurulması saxlanılır.
Xatırladaq ki, Qarabağın hakimi Pənahəli xanın göstərişi ilə inşa edilən XVIII əsrə aid Əsgəran qalası Azərbaycan memarlığının nadir nümunələrindəndir.
Azərbaycan dövləti xalqımızın milli-mədəni irsinin qorunub saxlanmasına xüsusi diqqət və qayğı göstərir. Torpaqlarımız işğal altında olduğu Ermənistan tərəfindən dağıdılan, məhv edilmiş irsimiz, o cümlədən tarixi, dini abidələrimiz bu gün dövlətimiz tərəfindən təmir-bərpa edilir, yenidən qurulur. Azərbaycanın birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın dəstəyi Heydər Əliyev Fondu bu işlərə mühüm töhfə verir. Fond tərəfindən bu işə cəlb işlərinə Şuşada Molla Pənah Vaqifin muzey-məqbər kompleksinin, Vaqifin büstünün, faydalı bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin heykəlinin yenidən qurulmasını, eyni zamanda, Mehmandarovların malikanə kompleksinin təmirini, Zəngilan məscidinin bərpasını, Ağdam Cümə tikilinin bərpasını və s. misal olar. Bütün bu işlər, eyni zamanda, dünyanın turizm potensialının inkişafına təsir göstərir. Bu baxımdan, Əsgəran qala-kompleksinin bərpası, tarixən malik olduğu şöhrətinin ödənilməsi xalqımızın çoxəsrlik mədəniyyətinin, memarlıq və şəhərsalma sənətinin tanıdılmasına xidmət edir.
XVIII əsrdə Qarabağ xanı Pənahəli xanın göstərişi ilə inşa olunan Əsgəran qalası Azərbaycan memarlığının parlaq nümunələrindəndir. Qala Şuşadan 24, Xocalıdan isə 5 kilometr məsafədə yerləşir.
Qalanın adı isə Əsgəran adlı yerlə bağlı olub Azərbaycan dilindəki əski (köhnə, qədim) və Aran toponimindən ibarət olub, (Köhnə Aran, Qədim Aran) mənalarını daşıyır.
Qalanın salınması Qarabağ xanlığının yüksəliş dövrü ilə əlaqəli olub, Qarqar çayı vadisini qapayaraq yalnız çay tərəfdən kiçik keçid yaratmaq məqsədi daşıyıb. Qalanın sağ sahil (şərqi) istehkamı bürclərlə möhkəmləndirilmiş ikiqat daş divarlardan ibarətdir. Bütün bürclər ikimərtəbəli olub, bir-birləri ilə ikimərtəbəli qala dəhlizləri ilə birləşdirilib.
Xocalı şəhəri 1992-ci ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunduqdan sonra qala dağıntılara məruz qalıb.
Tarixi abidə işğalçılar tərəfindən erməniləşdirilməyə məruz qalan abidələrmizdən biridir. İşğal dövründə Ermənistan tərəfi Əsgəran qalasında qanunsuz “bərpa-tikinti” işləri aparıb. İşğalçı rejim Əsgəran qalasını özünküləşdirmək naminə tarixi abidənin görkəminə ciddi zərər vurublar.
19-20 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycan Ordusunun Qarabağda həyata keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Əsgəran qalası separatçılardan azad edilib.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva fevralın 18-də Əsgəran qala-kompleksinin konsepsiya layihəsi ilə tanış olublar.
