Bəzi insanlar duyğularını ifadə etmək əvəzinə danışmamağı üstün tuturlar. Bu isə onlara psixoloji cəhətdən özlərini daha güvənli hiss etdirməyə səbəb olur. Bəs, susmağın ruh sağlamlığına təsirləri nələrdir?
Sherg.az xəbər verir ki, klinik psixoloq, psixoterapevt Dr. Yasemin Meriç Kazdal bu barədə ntv.com.tr oxucuları üçün yazıb.
“Susmalıyam… Danışsam hər şeyi korlayaram. Bilmirəm. Qoy bitsin, keçsin.”
Tanış səslənir? Həyatın bəzi anlarında danışmaq əvəzinə susmağı seçirik. Susuruq, danışmırıq. Bəs, niyə susuruq?
Susmaq əslində çox dərin bir davranışdır. İnsan uzun müddət susduqda, artıq sustuğunun fərqinə də varmaya bilər, bu hal onun üçün adi bir vəziyyətə çevrilər.
Bəzən susmaq, fərdin şüuraltında özünü qoruma üsulu olur. İnsan bəzən anlaya bilmədiyi və ya necə ifadə edəcəyini bilmədiyi bir vəziyyəti dərhal danışmaq əvəzinə, onu mənalandırana qədər içində saxlayır. Bəzən də illərlə danışdığı, dinlənildiyi, amma eşidilmədiyi və başa düşülmədiyi hissinə qapılaraq susmağı seçir.
Susmaq, müəyyən hallarda fərd üçün müdafiə mexanizmi rolunu oynayır. Bu, onun öz sərhədlərini qoruması, duyğularını dərk etməsi və düşüncələrini toparlaması üçün təhlükəsiz bir sahə yaratması kimi izah oluna bilər.
Lakin ümidsizlik və yorğunluq nəticəsində susmaq fərqli məna daşıyır. Bu halda insan məyusluq, dəyərsizlik, şok və ya tükənmişlik hissləri ilə susmağı seçə bilər. Uzunmüddətli susma isə insanın daxilə qapanmasına, tənhalaşmasına, nəticədə depressiya, təşviş (anksiyete) kimi psixoloji pozuntuların yaranmasına səbəb ola bilər.
Belə insanlar tez-tez “Danışsam da heç nə dəyişməyəcək”, “Məni heç kim eşitmir” kimi mənfi inanclar formalaşdıraraq öz dəyərlərini itirə bilərlər.
Uzun müddət susmaq insanın ruh sağlamlığına ciddi mənfi təsir göstərə və patoloji nəticələr doğura bilər. Məsələn:
Xroniki depressiya
Yayılmış təşviş pozuntusu (anksiyete)
Travmadan sonra artan simptomlar
Psixosomatik xəstəliklər (yəni, stressin bədənə vurduğu təsirlər)
Asılılıqlar (spirt, siqaret, narkotik və s.)
Bilişsel və fiziki funksiyalarda zəifləmə
Duyğu və düşüncə qarışıqlığı
Qəzəb partlayışları
Bunlara əlavə olaraq, tam ümidsizliyə qapılan fərd inanc və güvən hissini itirərək intiharı bir çıxış yolu kimi görə bilər.
Nə edə bilərik?
Belə hallarda ən vacib məqamlardan biri sosial dəstək və həmrəylikdir. Etibarlı bir mühitdə psixoloq və ya psixoterapevtdən yardım almaq mühüm başlanğıcdır. Lakin yalnız terapiya otağında deyil, həm də dost və ailə mühitində sosial dəstəyin davam etdirilməsi insanın utanc, qorxu, qəzəb kimi çətin duyğularını təhlükəsiz şəkildə yaşamasına, zamanla etibar, sevgi və inam hissini bərpa etməsinə kömək edir.
Unutmayaq:
Biz çarəsiz deyilik.
Uzun müddət susmayaq. İçimizdə sıxılan duyğuları danışaraq, yazaraq, çəkərək, rəngləyərək, rəqs edərək, musiqi ilə ifadə edək.
İfadə edək ki, bir-birimizi anlaya bilək, bir-birimizin əllərini tuta bilək.
Turan
