"Azərbaycan, Rusiya, İran, Qazaxıstan və Türkmənistan prezidentlərinin Xəzərin hüquqi statusuna dair imzaladıqları Konvensiya tarixi bir hadisədir".
Bunu "Sherg.az"a millət vəklili Rauf Əliyev bildirib.
Parlamentari qeyd edib ki, bu sənədin hazırlanmasına 1996-cı ildən başlanılıb:
"İndiyə qədər işçi qrupları, nazirlər səviyyəsində çoxsaylı görüşlər keçirilib. 22 il ərzində dövlət başçılarının V sammiti keçirilib. Azərbaycan bu sənədin hazırlanmasında çox fəal şəkildə iştirak edib. Nəhayət, olduqca mühüm siyasi və iqtisadi əhəmiyyət daşıyan bu sənəd imzalandı. Ötən illər ərzində Azərbaycan, Qazaxıstan, Rusiya, həmçinin Qazaxıstan və Türkmənistan öz aralarında dənizin şimal hissəsinin orta xətt prinsipi ilə bölünməsini razilaşdırmışdılar. Nəhayət V sammitdə xəzərin dibinin, dəniz suyunun göl kimi bölününməsinə dair razılıq əldə oldundu.
Xəzər hövzəsi dünyanın ən strateji yerlərindən biridir. İpək Yolunun üstündə yerləşən bu hövzə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin inkişafı üçün böyük potensiala malikdir. Xəzər hövzəsi eyni zamanda karbohidrogen ehtiyatları ilə zəngin olan bir hövzədir.
Bir çox hallarda bu ehtiyatlardan istifadə, hasil olan neft və qazın daşınması zamanı Xəzəryanı dövlətlər arasında müəyyən anlaşılmazlıqlar və mübahisələr yaranırdı. Bu nöqteyi nəzərdən imzalanmış sənədin əhəmiyyəti həddindən artıq böyükdür.
Bu sənədin imzalanması Xəzəryanı ölkələr arasında mövcud olan ikitərəfli münasibətlərin daha yüksək səviyyəyə çatdırılmasına və bu ölkələr arasında çoxtərəfli siyasi, iqtisadi, mədəni və digər sahələri əhatə edən əlaqələrinin daha da genişlənməsinə və inkişaf etməsinə əlverişli şərait yaradacaq. Ümumilikdə Xəzər regionunda təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunub saxlanılmasına öz töhfəsini verəcəkdir".
Qeyd edək ki, Azərbaycan, Rusiya, İran, Qazaxıstan və Türkmənistan prezidentləri tərəfindən 12 avqust 2018-ci il tarixdə Qazaxıstanın Aktaua şəhərində Xəzəryanı ölkələrin V sammitində Xəzərin hüquqi statusu haqqında Konvensiya imzalanıb.
Ayyət Əhməd
