Ərdoğan Türkiyənin siyasi sistemini dəyişir

Bundan sonra “güclü prezident, zəif baş nazir” formulu işləyəcək



Türkiyənin Baş naziri Əhməd Davudoğlunun istefası ətrafında müzakirələr davam edir. Buna baxmayaraq, AKP-nin yeni Baş nazir postuna namizədləri açıqlanmaqdadır. Onların sayı hələlik 7-dir. Ekspertlərə görə, Davudoğlunun xələfi ondan xeyli zəif fiqur olacaq və faktiki olaraq Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın kölgəsində qalacaq.

Davudoğlunun istefa səbəbləri barədə müəyyən mülahizələr səslənsə də, Baş nazirin siyasi səhnədən getməsində Rusiya amili də önə çəkilir. İddialara görə, Davudoğlu Prezident Ərdoğanla müqayisədə Kremlin daha güclü hədəfində olub. Xüsusən ötən il "Su-24” təyyarəsinin vurulması və Moskva-Ankara münasibətlərinin korlanması Davudoğlunun yeritdiyi xarici siyasətlə əlaqələndirilir. Bir sıra ekspertlər Baş nazirin ruslara "qurban verilməsi”ndə bu faktoru xüsusilə vurğulayırlar. Hətta iddialara görə, iki ölkənin barışıq yönündə zaman-zaman apardığı danışıqlarda Davudoğlu tormozlayıcı rol oynayıb. İddianı dəyərləndirən "Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu "Şərq”ə açıqlamasında bunun inandırıcı olmadığını düşünür və səbəblərini belə izah edir: "Təyyarə vurulandan sonra Əhməd Davudoğlu "vurun” əmrini özünün verdiyini dedi. Amma hamı yaxşı bilir ki, Türkiyəni idarə edən şəxs Prezident Ərdoğandır. Bütün proseslər onun nəzarəti altındadır. Fikir verirsizsə, Rusiya mətbuatı aylardır Baş nazir Davudoğlunu yox, məhz Ərdoğanı hədəf seçdilər. Ona görə ehtimal vermirəm ki, Ərdoğan Rusiya ilə münasibətləri normallaşdırmaq üçün Davudoğlunu istefaya razı salıb. Yəni Baş nazirin ruslara "qurban verildiyini” qəbul etmirəm. Türkiyədə hakimiyyətə kimin gəlməsindən asılı olmayaraq Rusiyanın tələbləri gündəmdə qalacaq. Moskva rəsmi Ankaradan üzr və təzminat tələb edir. Türkiyə hökuməti isə buna razılıq vermir. Rusiya ilə münasibətlərdə Ərdoğanla Davudoğlu arasında ciddi ziddiyyət olmayıb. Onların anlaşmazlığı xarici yox, daxili siyasətlə bağlı idi”. E.Şahinoğlu bildirib ki, Türkiyədə bundan sonra "güclü prezident və zəif baş nazir” formulu işləyəcək: "Yeni Baş nazir kabineti çox dəyişdirməyəcək. Çünki problem hökumətlə bağlı deyildi, Baş nazir Davudoğlu ilə əlaqəli idi. Həm də hökumətdə ciddi dəyişiklik belə bir görüntü yarada bilər ki, Əhməd Davudoğlunun kabineti uğursuz olub. Bu isə hakim AKP-nin reytinqinə mənfi təsir edə bilər. Digər tərəfdən kabinetdə kimlərin olacağını yeni Baş nazir deyil, Ərdoğan müəyyənləşdirəcək və Baş nazir Prezidentin kölgəsində qalacaq”.

İsmayıl