“Zəlzələni öncədən bildim” dedi, alimlər üsyan etdilər
Yalnız Türkiyənin deyil, bütün dünyanın sarsıldığı dəhşətli zəlzələdən sonra özünü alim elan edənlərin sayı da artmağa başlayıb. Özünü “zəlzələ üzrə məşhur mütəxəssis”, “zəlzələ kahini” adlandıran niderlandlı “astroloq” Frank Hoogerbeets açıqlamlarıyla gündəmə gəlib. Türkiyədə zəlzələ olacağı ilə bağlı öncədən guya ki, xəbərdarlıq edən, zəlzələnin nə vaxt, harada baş verəcəyini təxmin etdiyi iddiasında olaraq tviterdə paylaşımlar edən “astroloq”a bəziləri inansa da, onun əslində nə alim, nə də astroloq olduğu aydınlaşıb.
“Şərq” “Milliyet.com”a istinadən bildirir ki, qardaş ölkənin elm adamları Frank Hoogerbeets və onun paylaşımları haqqında danışıb. “Milliyet.com.tr” xatırladır ki, fevralın 3-də F.Hoogerbeets tvit ataraq “gec və ya tez bu bölgədə (Türkiyənn cənub, orta bölgəsi, İordaniya, Suriya, Livan) 7.5 bal gücündə zəlzələ olacaq” yazıb, bir video da paylaşıb. “Astroloq” Ay planeti geometriyasının gələcək günlərdə güclü bir seysmik aktivliyə səbəb ola biləcəyini iddia edərək bunları yazıb: “8 fevralda 6 ballıq zəlzələ olacağı gözlənilir. 10 fevralda da seysmik dalğalar gözlənilir. Fevralın 13-ü, 14-ü isə daha kritik vəziyyət yarana bilər”. “Astroloq” iddia edir ki, zəlzələlərin baş verəcəyini planetlərin düzülüşüylə təxmin edə bilir. Mütəxəssislərsə bu fikirdədir ki, bu cür açıqlamalar, proqnozlar zəlzələdən zərər çəkmiş, ailələri, doğmaları gözləri önündə məhv olmuş insanlar, həmçinin həssas psixologiyaya malik olanlar üçün qorxuncdur. Bu cür açıqlamalar insanlarda yersiz təşviş, qorxu, panika yaradır. Gazi Universitetinin yardımçı müəllimi, professor Süleyman Pampal qeyd edib ki, indiyədək zəlzələlər haqqında yalnız bircə dəfə düzgün proqnoz verilib.
Bu da 1976-cı ildə Çində olub. Çin alimləri 1976-cı il Haicheng zəlzələsinin baş verəcəyini əvvəlcədən biliblər. Alimlər uzun illər bölgədə havanın ion elektrik yükünü, qayaların gərilməsini, qarlı havada ilanların yuvalarından çıxaraq qarın üzərində ölmələri kimi əlamələri dəyərləndirərək zəlzələ olacağını təxmin ediblər. Yaşayış məskənləri boşaldılıb, lakin 8 ay sonra yaxın bir bölgədə baş verən zəlzələni təxmin edə bilməyiblər. Bunları nəzərə alaraq “buluda baxdım, planetlərin düzülüşünü gördüm” deyib zəlzələnin təxmin ediləcəyinə inanmaq ağılsızlıqdır.
Alimlər zatən zəlzələ ola bilər xəbərdarlığı edir. Bunu yerin quruluşu, harada çatlar əmələ gəldiyinə, relyefdə baş verən dəyişikliklərə, seysmik cihazların göstəricilərinə görə təyin edirlər. Amma heç bir alim, heç bir texnika zəlzələnin nə zaman, harada və hansı bal gücündə baş verəcəyini dəqiq söyləyə bilməz. Bu cür əsassız məlumatlar yaymaqla insanları narahat edir, əndişə verirlər. Xalq bu cür şarlatanlara deyil, elmə inanmalıdır. Alim qeyd edib ki, Türkiyənin Pazarcık seqmenti üzərində 480 ildir güclü zəlzələ baş vermədiyindən həmin bölgədə seysmik boşluq əmələ gəldiyini və qarşıdakı illərdə zəlzələnin baş verəcəyi ehtimalının yüksək olduğu dəfələrlə ifadə edilib. Lakin yenə də dəqiq zaman və məkan haqqında məlumat əldə etmək mümkün deyil. Bunu kimsə iddia edə bilməz.
Qara dəniz Texniki Universitetinin geologiya mühəndisliyi bölümünün professoru Osman Bektaş da rəsmi məlumatlardan savayı insanların başqa mənbələrə etibar etməməsini diləyib: “Kimliyi, harada elmə sahibləndiyi bilinməyən insanların dediklərinə inanmaq lazım deyil. Zəlzələ kimi təbii fəlakətlər zamanı yanlış məlumatlar cəmiyyətdə xaos yarada bilir.
Bu səbəbdən də yalnız elm adamlarının dediklərinə, rəsmi məlumatlara istinad edilməlidir”.
