"Ermənistan real addım atmasa, böyük regional layihələr də sual altında qalacaq”
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan ilə Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev arasında Dilicanda keçirilən görüş müharibə təhlükələrinin idarə olunması məqsədi daşıyıb.
Paşinyan parlamentdə çıxışı zamanı görüşün qısa müddətdə təşkil olunduğunu və hər iki tərəfin müəyyən risklər hiss etdiyi üçün operativ addım atdığını bildirib.
Onun sözlərinə görə, ikitərəfli təmaslar münasibətlərin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Paşinyan həmçinin qeyd edib ki, dəvət alacağı təqdirdə 2029-cu ildə Bakıda keçiriləcək Avropa Siyasi Birliyinin sammitində iştirak etməyə hazırdır.
Ermənistan lideri müxalifət deputatlarının iş otaqlarında Qarabağ bayraqlarının asılmasını da risk faktorlarından biri kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, bu cür addımlar Ermənistanda revanşist qüvvələrin mövcudluğu ilə bağlı suallar yarada və regionda gərginliyi artıra bilər.
Xatırladaq ki, Dilicandakı görüşdən sonra tərəflər uzunmüddətli sülh və sabitliyin möhkəmləndirilməsi məqsədilə ikitərəfli dialoqu davam etdirmək barədə razılığa gəliblər. Növbəti görüşün Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılır.
Paşinyanın bəyanatını şərh edən politoloq Azad Məsiyev Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Prezident İlham Əliyev regionda davamlı sülhün təmin olunması məqsədilə 5 əsas prinsipə söykənən sülh təşəbbüsü ilə çıxış etdi və Ermənistanı münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində konkret addımlar atmağa çağırdı. Uzun sürən danışıqlardan sonra Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin mətninin 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda paraflandığını xatırladan A. Məsiyev qeyd edib ki, yekun sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistanın üzərinə düşən mühüm öhdəliklər hələ də qalmaqdadır:
“İlk növbədə, rəsmi İrəvan Azərbaycanın haqlı və beynəlxalq hüquqa əsaslanan tələblərini yerinə yetirməlidir. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının mövcudluğu ciddi problem olaraq qalır. Bu səbəbdən Ermənistan referendum yolu ilə həmin iddialardan rəsmi şəkildə imtina etməli və hüquqi bazada dəyişikliklər həyata keçirməlidir. Çünki sülh sazişinin əsas mahiyyəti tərəflərin bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qarşılıqlı şəkildə tanımasına əsaslanır. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları saxlanıldığı müddətdə isə İrəvanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam şəkildə qəbul etdiyi barədə danışmaq çətin görünür. Bu baxımdan, regionda dayanıqlı və uzunmüddətli sülhün təmin olunması üçün Ermənistanın siyasi iradə nümayiş etdirməsi və hüquqi müstəvidə konkret addımlar atması vacibdir. Nikol Paşinyan mövcud regional reallıqları düzgün qiymətləndirməli və siyasətini buna uyğun qurmalıdır. Lakin o, həm erməni cəmiyyətini, həm də daxili müxalifəti nəzarətdə saxlamaq üçün tez-tez “mən olmasam, müharibə olacaq” kimi tezislərdən istifadə edir. Bu yanaşma isə regionda etimad mühitinin formalaşmasına deyil, əksinə, cəmiyyətdə qorxu və narahatlığın saxlanılmasına xidmət edir”.
Politoloqun sözlərinə görə, Ermənistan rəhbərliyindən fərqli olaraq Azərbaycan hökuməti postmünaqişə dövründə qonşularla dinc yanaşı yaşamaq prinsipini əsas götürdüyünü dəfələrlə nümayiş etdirib və münasibətlərin beynəlxalq hüquq çərçivəsində normallaşmasında maraqlı olduğunu açıq şəkildə bəyan edib: “ Rəsmi Bakının həyata keçirdiyi siyasət praktiki olaraq regionda sülhün və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə hesablanıb. Bu kontekstdə Azərbaycanın öz ərazisi üzərindən tranzit yüklərin Ermənistana daşınmasına şərait yaratması, eləcə də enerji və iqtisadi əməkdaşlıq istiqamətində addımlar atması münasibətlərin normallaşdırılmasına xidmət edən mühüm mesajlardır. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan regionda qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasında maraqlıdır. Buna baxmayaraq, Paşinyanın tez-tez müharibə ehtimalını gündəmə gətirməsi erməni cəmiyyətində süni qorxu atmosferi yaradır. Halbuki Azərbaycanın Ermənistana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamaq kimi bir niyyəti yoxdur. Azərbaycanın əsas prinsipi regionda sabitliyin qorunması, qonşularla dinc münasibətlərin qurulması və uzunmüddətli sülhün təmin edilməsidir. Rəsmi Bakı bu mövqeyini indiyədək bütün platformalarda açıq şəkildə ifadə edib”.
Ermənistan nümayəndələri ilə Prezident Administrasiyasının şöbə müdiri Hikmət Hacıyevin görüşünə toxunan A. Məsiyev bildirib ki, bu təmaslar regionda formalaşan yeni siyasi reallıqlar fonunda münasibətlərin normallaşdırılması və prosesin daha da irəli aparılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, görüşün əsas məqsədi iki tərəf arasında qarşılıqlı anlaşmanı gücləndirmək, mövcud problemlərin həlli yollarını müzakirə etmək və əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməkdir: “Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin sağlam məcraya keçməsi üçün nümayəndə heyətlərinin görüşləri intensiv xarakter almalı, tərəflər arasında mövcud fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması istiqamətində davamlı dialoq aparılmalıdır. Yalnız sülh sazişinin imzalanması deyil, həm də siyasi, iqtisadi və regional əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması gələcək sabitlik üçün vacib amildir. Qarşılıqlı təmasların davam etdirilməsi regionda etimad mühitinin möhkəmlənməsinə, kommunikasiyaların açılmasına və uzunmüddətli sülhün təmin olunmasına xidmət edə bilər”.
A. Məsiyev hesab edir ki, sülh sazişinin əldə edilməsi üçün Ermənistan real addımlar atmalıdır ki, daha böyük qlobal layihələr həyata keçirilsin. Bununla yanaşı, politoloq Paşinyanın siyasətinə də toxunaraq qeyd edib ki, Ermənistan rəhbərliyi bir tərəfdən özünü sülh tərəfdarı kimi təqdim etsə də, digər tərəfdən daxili auditoriyaya hesablanmış ritorika ilə müharibə xofu yaradır. Onun fikrincə, Ermənistanın müxtəlif dövlətlərlə hərbi əməkdaşlıq müqavilələri imzalaması və ABŞ ilə birgə təlimlər keçirməsi də suallar doğurur: “Şübhəsiz ki, Ermənistanın müdafiə sahəsində həyata keçirdiyi silahlanma siyasəti region dövlətlərindən hər hansı birinə deyil, məhz Azərbaycana yönəlik xarakter daşıyır. Azərbaycanın sülhə yönəlik praktiki addımlarına baxmayaraq, Ermənistanda müharibə ehtimalının qabardılması ziddiyyətli və anlaşılmaz yanaşmadır. Bu onun faktiki ikibaşlı siyasət yeritdiyinin göstəricisidir.
Əgər Ermənistan cəmiyyəti bu çağırışları dəstəkləyərək Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını davam etdirərsə, Azərbaycan BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə uyğun olaraq özünü müdafiə hüququndan istifadə edəcək. Davamlı sülh üçün Ermənistan qonşularla dinc yanaşı yaşama prinsipinə əməl etməli, konstitusion səviyyədə Azərbaycana qarşı ərazi iddialarından imtina etməlidir. Bu addım regionda sabitliyin təmin olunması baxımından mühüm siyasi siqnal kimi dəyərləndirilir. Bu fikri daha düzgün və peşəkar üslubda belə ifadə etmək olar. Hazırkı şəraitdə Ermənistanın Konstitusiyasında dəyişikliklərdən imtina etməsi sülh prosesinə mənfi təsir göstərir və regionda gərginliyin davam etməsi riskini artıran faktor kimi qiymətləndirilir. Bir növ müharibə anonsudur!”
