Vaşinqton və Tehran arasında qarşılıqlı etimad demək olar ki, qalmayıb - TƏHLİL

  • Sərt bəyanatlar və qarşılıqlı güc nümayişi regionda gərginliyin yaxın vaxtlarda da yüksək səviyyədə qalacağını göstərir

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Hörmüz boğazı tamamilə ABŞ-nin nəzarəti altındadır və Vaşinqtonun razılığı olmadan İran istiqamətində heç bir gəmi keçə bilməz. O, həmçinin İranın ABŞ ilə danışıqlar məsələsində ziddiyyətli açıqlamalar verdiyini iddia edərək Tehranın "ikili standart" nümayiş etdirdiyini söyləyib.

Buna cavab olaraq İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bildirib ki, Tehran ABŞ ilə danışıqlar aparmır. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü isə qeyd edib ki, Oman ilə aparılan təmaslar yalnız Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz hərəkətinin təmin edilməsinə yönəlib. Rəsmi Tehran vurğulayıb ki, ABŞ-nin dəniz blokadası və hücumları davam etdikcə boğazdakı mövcud vəziyyət dəyişməyəcək.

Göründüyü kimi ABŞ Prezidenti Donald Trampın "Hörmüz boğazı tamamilə nəzarətimizdədir" açıqlaması Vaşinqtonun İrana qarşı hərbi-psixoloji təzyiq strategiyasını gücləndirdiyini göstərir. Bu bəyanatın əsas məqsədi Tehranı danışıqlarda daha güzəştli mövqe tutmağa məcbur etmək, eyni zamanda ABŞ-nin regiondakı müttəfiqlərinə təhlükəsizlik zəmanəti verməkdir.

İranın dərhal cavab verərək ABŞ ilə heç bir danışıqlar aparmadığını bildirməsi isə göstərir ki, tərəflər informasiya müharibəsini də paralel şəkildə davam etdirirlər. Vaşinqton danışıqların başladığını göstərməyə çalışdığı halda, Tehran daxili auditoriyaya zəif görünməmək üçün bunu qəti şəkildə inkar edir.

Hörmüz boğazı dünya enerji bazarının ən strateji nöqtələrindən biridir. Qlobal neft tədarükünün əhəmiyyətli hissəsi məhz bu marşrutdan keçir. Buna görə də burada yaranacaq hər hansı gərginlik neft qiymətlərinə, sığorta xərclərinə və beynəlxalq dəniz ticarətinə dərhal təsir göstərir.

Beynəlxalq ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ-nin sərt ritorikası hərbi əməliyyatlardan daha çox çəkindirmə siyasətinə hesablanıb. Bununla yanaşı, İranın "dəniz blokadası davam etdikcə vəziyyət dəyişməyəcək" mesajı da göstərir ki, Tehran geri çəkilməyə hazır görünmür.

Mövcud mənzərə onu deməyə əsas verir ki, Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik kanallar tam bağlanmasa da, qarşılıqlı etimad demək olar ki, qalmayıb. Bu isə Yaxın Şərqdə onsuz da həssas olan təhlükəsizlik mühitini daha da mürəkkəbləşdirir. Hər iki tərəf hərbi toqquşmadan yayınmağa çalışsa da, sərt bəyanatlar və qarşılıqlı güc nümayişi regionda gərginliyin yaxın vaxtlarda da yüksək səviyyədə qalacağını göstərir.