Eldar Nəsibliyə
Bəsdir, aşıq,
Kərəmi sorğulama -
o öz oduna gedirdi.
Sən bunu bilirdin.
Bilirdin ki,
bəzi adamlar
yanmaqdan qaçmır,
yanmağı
öz taleyinə çevirir.
Sən onun ardınca
dağ çəkdin,
qar çəkdin,
fələk çəkdin...
Amma bir şeyi
yolundan çəkə bilmədin:
sevdasını.
O yanmalıydı -
yandı da.
İllər keçdi.
Kərəmin adı
kitabdan kitaba keçdi,
sənin sözün
misradan misraya.
Kərəmin yanğısını yazdın.
Başqasının adını çəkib
özündən danışırdın.
Kərəmin odunu yazdın,
öz közünü gizlətdin.
İndi o köz
misraların arasından
boylanır.
Sən Kərəmi qınadın:
öz elini unutdu,
anasını unutdu,
atasını unutdu,
bir sevdanın ardınca
özündən uzaq düşdü...
İndi o misraların qarşısında
başqa sual dayanır:
İnsan
sevdiyinin ardınca gedəndə
özündən nə qədər uzaqlaşa bilər?
Və geri dönəndə
özünü tanıya bilərmi?
Bu sual
Kərəmdə qalmır.
Bizə keçir.
Sən saz götürdün.
Kim üçün?
Bir sevdanın adına?
Bir elin yaddaşına?
Yoxsa adamın içində
dilə gəlməyən
o ağrıya?
Sazın
Kərəmi çağırmadı yalnız.
Adamı da
öz içinə çağırdı.
Şeiri oxuyan adam
bir yerdən sonra
Kərəmi unudur.
Özünə baxır.
“Vallah, səni ağlayır
öz çaldığın.”
O vaxt
Kərəmə idi bu söz.
Həmin misraya
bu gün qayıdanda
səs dəyişir.
Bu dəfə
saz Kərəmi ağlamır.
Saz
öz sahibinin arxasınca
səs salır.
Amma sahib yoxdur.
Səs var.
Misra var.
Saz var.
Bir də
sözün içində qalan
adam.
Kərəmin alovu
görünürdü.
Şairin yanğısı
misraya çevrilir.
Çöldən baxanda
sakitdir.
Amma bir misranın
üstündə dayananda
hələ də istidir.
Sən öz odundan
söz çıxardın.
Kərəm külə döndü.
Səndən
misralar qaldı.
Otuz iki il...
1994-də yazılan
“yandı da”
bu gün başqa cür səslənir.
O vaxt
Kərəmin taleyinə deyilmişdi.
Bu gün
oxuyanın taleyinə toxunur.
Sən Kərəmi
sorğuya çəkirdin.
İndi
misraların bizi sorğuya çəkir:
Kim üçün yaşayırıq?
Nəyi unuduruq?
Nəyin ardınca gedirik?
Və ən ağır sual:
Özümüzdən uzaq düşəndə
hara qayıdırıq?
Öz dərdini
başqasının adına yazırsan.
Kərəmi yazırsan -
özündən danışırsan.
Dağı yazırsan -
içindəki ağırlıqdan.
Sazı yazırsan -
susmayan tərəfdən.
Sonra söz
səndən ayrılır.
Sənin yerinə danışır.
Kitab bağlanır.
Bir misranın
qapısı yox.
Kimsə kitabı açır.
Bir sözdə dayanır.
Bir sözü
yenidən oxuyur.
Və bilmədən
illər əvvəl
bir ürəkdən keçmiş
yanğıya toxunur.
Sənin Kərəmin
Əslinin dalınca getdi.
Sən isə
sözün dalınca.
Kərəmin qarşısında
dağ vardı.
Sənin qarşısında
kağız.
Dağ keçilir.
Kağızdan keçmək olmur.
Çünki kağızın o üzündə
adamın özü dayanır.
Sən
o tərəfə keçdin.
Bəlkə də
Kərəmi yandıran
Əsli deyildi.
Çatmaq istədiyi
bir ad idi.
İnsan bəzən
bir ada çatmaq üçün
öz adından çıxır.
Sonra geri qayıda bilmir.
Bir sözün ardınca düşürsən,
söz böyüyür,
sən kiçilirsən.
Axırda
öz yerini
o sözün içində tapırsan.
İndi
şeirə
son söz qoymaq istəmirəm.
Sən Kərəmin taleyini
bir “yandı da” ilə bağladın.
Mən həmin sözə
əl vurmayacağam.
Sadəcə
qarşısında dayanacağam.
Otuz iki il sonra
həmin misranın
nə dediyini dinləyəcəyəm.
Kərəm elə yanmalıydı -
yandı da.
Sən elə yazmalıydın -
yazdın da.
İndi
kitab açıqdır.
Saz susub.
Səhifədə
bir misra var.
Misranın içində
bir yanğı.
Yanğının içində
bir ad:
Eldar.
Adın ardınca
sükut gəlir.
O sükutda
nə Kərəmin külü var,
nə də sazın səsi.
Yalnız
toxunanda
əlinə keçən
bir hərarət.
Söz hələ soyumayıb.
Ədalət Nəbi Qarabulud
KƏRƏM ELƏ YANMALIYDI...
Bəsdir, aşıq, Kərəm, deyib-ağlama,
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Öz odunun işığından qamaşan
Közünə qəm qonmalıydı, qondu da.
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Fələk hardan hara saldı, qanmadı,
Dərd qəlbinə yara saldı, qanmadı.
Dağ-yağışa, qara saldı, qanmadı.
O yollarda donmalıydı, dondu da.
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Öz elini, obasını unudan,
Anasını, babasını unudan,
Bir ağçinin ətəyindən bərk tutan
Onu mələk sanmalıydı, sandı da.
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Yaddan çıxdı öz Xan kökü, Xan əsli
Bir kənizə ad da qoydu, xan Əsli.
Bu günə o qoymadımı bu nəsli,
Namərd oğul sınmalıydı, sındı da
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Gör bir kimçün saz götürdü əlinə?!
Gör bir kimin kəmər oldu belinə?!
Gör bir kimin uyub şirin dilinə?!
Öz yurdunun gözəlini dandı da,
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
Bəstir, aşıq, ağlımızı aldığın.
Ağzımızı dağa, daşa saldığın.
Vallah, səni ağlayır öz çaldığın.
Qanan məni qanmalıydı, qandı da,
Kərəm elə yanmalıydı, yandı da.
1994
