İngiltərə və Uelsdə baş vermiş qəzaların təhlilinə əsasən, elektrikli skuter istifadəçilərinin travmatik beyin zədəsi alma ehtimalı motosiklet sürücüləri ilə müqayisədə üç dəfə çoxdur.
Sherg.az xəbər verir ki, araşdırma həmçinin qadınların ağır xəsarət alma baxımından xüsusilə yüksək risk altında olduğunu göstərib.
Araşdırmaya görə, yetkin elektrikli skuter istifadəçilərində qeydə alınan xəsarətlərin üçdə birindən çoxunu beyin travmaları təşkil edib. Bundan əlavə, skuter sürücülərinin motosiklet və velosiped istifadəçiləri ilə müqayisədə daxili orqan və damar zədələnmələri ilə üzləşmə ehtimalının da daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
"Guardian” qəzetində yer alan xəbərə görə, Britaniya hökuməti 2020-ci ildən etibarən İngiltərədə icarəyə verilən elektrikli skuterlərin sınaqdan keçirilməsini dəstəkləyir. Lakin Birləşmiş Krallıqda şəxsi mülkiyyətdə təxminən 1 milyon elektrikli skuter var. Bu nəqliyyat vasitələrinin ictimai yollarda, səkilərdə və velosiped yollarında istifadəsi qanuni deyil. Polis qanunu pozan minlərlə skuteri müsadirə edib.
QADINLARDA AĞIR XƏSARƏT RİSKİ KİŞİLƏRDƏN İKİ DƏFƏDƏN ÇOXDUR
Qəza təhlili göstərib ki, qadınlar kişilərlə müqayisədə təxminən üçdə bir daha çox qəzaya məruz qalır və ağır xəsarət aldıqlarının bildirilməsi ehtimalı iki dəfədən çoxdur.
Uşaqların da risk altında olduğu qeyd edilir. Elektrikli skuterlə bağlı xəsarətlərin 16 faizinin 18 yaşdan aşağı şəxslərdə qeydə alındığı bildirilib.
Araşdırmanın nəticələri, xüsusilə sükanın hündürlüyünün adətən kişilərə uyğun tənzimlənməsi səbəbindən daha çox döş qəfəsi xəsarətləri alan qadınlar üçün elektrikli skuterlərin daha təhlükəsiz və stabil hala gətirilməsi çağırışlarına səbəb olub. Mütəxəssislər məcburi təhlükəsizlik təliminin keçirilməsinin və dəbilqədən istifadənin məcburi edilməsinin də faydalı ola biləcəyini vurğulayıblar.
SKUTER İSTİFADƏÇİLƏRİNDƏ BU RİSKLƏR 3 DƏFƏDƏN ÇOXDUR
Əl cərrahiyyəsi, travmatologiya və ortopediya üzrə mütəxəssis olan David Bodanski 2020–2022-ci illər arasında İngiltərə və Uelsin 18 şəhərində baş vermiş elektrikli skuter, motosiklet və velosiped qəzalarını araşdırmaq üçün milli ağır travma reyestrinin məlumatlarını təhlil edib.
Bodanskinin araşdırmasına əsasən, elektrikli skuter istifadəçilərinin travmatik beyin zədəsi və ya damar zədələnməsi alma ehtimalı motosiklet sürücüləri ilə müqayisədə üç dəfədən çox, daxili orqan zədələnməsi ehtimalı isə 1,5 dəfə yüksəkdir.
Bundan əlavə, skuter istifadəçilərinin bu növ xəsarətlər baxımından velosipedçilərlə müqayisədə də daha pis vəziyyətdə olduğu müəyyən edilib. Bununla belə, sümük sınığı riski velosiped və motosiklet istifadəçiləri ilə müqayisədə daha aşağı olub.
QƏZALARIN SƏBƏBİ SKUTERİN KONSTRUKSİYASIDIRMI?
Məlumatlar elektrikli skuterlərin niyə bu qədər çox qəzaya səbəb olduğunu tam şəkildə izah etməsə də, Bodanski konstruksiyanın mühüm amil olduğunu düşünür.
Bodansky deyib:
“Təkərləri çox kiçikdir və çuxura ilişməsi çox asandır. Belə olduqda insan önə doğru aşaraq birbaşa başının üzərinə düşə bilər.”
Araşdırmaya görə, elektrikli skuter istifadəçilərinin 6 faizindən azı dəbilqə taxdığını bildirib.
Əvvəlki bəzi araşdırmalar qadınların skuterlərdən səkilərdə istifadə etməyə daha meyilli olduğunu göstərsə də, bəzi tədqiqatlarda cinslər arasında fərq müəyyən edilməyib.
“TƏCİLİ OLARAQ QANUNİ TƏNZİMLƏMƏYƏ EHTİYAC VAR”
"Nottingham Trent" Universitetində nəqliyyat psixologiyası üzrə baş müəllim olan Dr. Petya Ventsislavovanın 2024-cü ildə apardığı araşdırma elektrikli skuter istifadəçilərinin yarıdan çoxunun səkilərdə və eyni zamanda başqa bir şəxslə birlikdə hərəkət etdiyini göstərib.
Araşdırmada həmçinin kişilərin qadınlarla müqayisədə daha çox telefondan istifadə etdiyi və qırmızı işıqda keçmə hallarına daha çox yol verdiyi müəyyən edilib.
Ventsislavova bildirib:
"Bu məlumatlar şəxsi elektrikli skuterlərin istifadəsini tənzimləyən hərtərəfli qanunvericiliyə təcili ehtiyac olduğunu göstərir.”
Onun sözlərinə görə, qanuni tənzimləmələr yalnız skuterlərin harada və necə istifadə edilməsini deyil, həmçinin məcburi təhlükəsizlik təlimini də əhatə etməlidir.
Ventsislavova deyib:
"Avtomobil və motosikletlərdən fərqli olaraq, elektrikli skuterlər motorlu nəqliyyat vasitələri olmasına baxmayaraq, hər hansı rəsmi təlim tələbi olmadan istifadəyə təqdim edilib.”
“DAHA HƏSSASDIRLAR”
Ventsislavova sözlərini belə davam etdirib:
“Elektrikli skuterlər velosipedlərdən çox fərqli şəkildə istifadə olunur. Sürücülər ayaqüstə dayanırlar, onların ağırlıq mərkəzi daha yüksəkdir və sükan sistemi daha həssasdır. Kiçik təkərlər səkilərin kənarlarına, çuxurlara və ya yoldakı maneələrə toxunduqda yaranan qəfil dayanmalara qarşı da daha həssasdırlar. Bu xüsusiyyətlər skuterləri mahiyyət etibarilə daha qeyri-sabit edir və qəzalar zamanı xəsarətlərin ağırlığını artırır.”
İngiltərə Nəqliyyat Nazirliyinin sözçüsü isə bildirib:
“Bu nəticələr narahatedicidir və yollarda xəsarət alan hər kəs üçün təəssüf hissi keçiririk. Yol təhlükəsizliyi bizim ən böyük prioritetimizdir. Buna görə də qanunları yeniləməzdən əvvəl elektrikli skuterlərin istifadəsini nəzarət olunan şəraitdə sınaqdan keçiririk. Məqsədimiz bu nəqliyyat vasitələrinin daha geniş miqyasda təhlükəsiz şəkildə istifadəsini təmin etməkdir.”
