Dövlət mülkiyyətçi olaraq qalıb, bu qurumlar ən azından uzunmüddətli icarə müqavilələri ilə özəl sektora icarəyə də verilə bilər
Azərbaycanda dövlətin nəzarətində olan təbii inhisar subyektlərinin özəlləşdirilməsi məsələsi illərdir müzakirə olunur. Xüsusilə kommunal xidmətlər və enerji sektorundakı belə müəssisələr ölkənin ən böyük dövlət şirkətləridir.
Bu qurumların səmərəsiz fəaliyyət göstərdiyini vurğulayan millət vəkili, BAXCP sədri Qüdrət Həsənquliyevin açıqlamasına görə, səhmdar cəmiyyətlər hamısı birlikdə bu il büdcəyə cəmi 3,5 milyon manat vergi verəcəklər.
Q.Həsənquliyev özəlləşməsini istədiyi qurumların da adını çəkib: "Azəristilik”, "Azərsu” və s. kimi böyük xidmət sahələri, o cümlədən SOCAR və AZAL.
Problemin dəfələrlə gündəmə gətirildiyini vurğulayan iqtisadçı Natiq Cəfərli isə deyib ki, büdcədən dotasiya alan qurumların qeyri-rentabelli işləməsinin qarşısının alınması üçün əsas çıxış yollarından biri ya qismən, ya da tamamən özəlləşmədən keçir:
"Bunun da müxtəlif formaları var. Dövlət mülkiyyətçi olaraq qalıb, büdcəyə əlavə yük olan bu qurumlar ən azından uzunmüddətli icarə müqavilələri ilə özəl sektora icarəyə də verilə bilər. Bu da məqbul yollardan biridir”.
N.Cəfərli hesab edir ki, özəlləşdirmə şəffaf aparılarsa, bu, effektli ola bilər:
"Əslində dövlət müəssisələrinin maraqlı investorlar tərəfindən özəlləşdirilməsi iqtisadiyyatda pozitiv vəziyyət yarada bilər. O zaman ki, bu proses şəffaf aparılsın və rəqabətli mühitin yaranması üçün şərait yaradılsın. Çünki bu qurumlar özəlləşdirildikdə dövlətin ayırdığı dotasiya ləğv olunacaq. Dotasiyaların ləğv olunması isə büdcə yükünün azalmasına səbəb olacaq. Bu da dövlət büdcəsi nöqteyi-nəzərindən pozitivdir. Nəticədə isə bu idarəetmənin optimallaşdırılmasına gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda kommunal xidmətin keyfiyyəti də artacaq.
Kommunal xidmət sahəsində fəaliyyət göstərən özəl şirkətlərlə bağladığı müqavilə fonunda hüquqları pozulan vətəndaş məhkəmələrə ürəklə gedəcək. Mövcud şəraitdə dövlət şirkətlərini məhkəməyə verib udmaq uzun və çətin prosesdir. Maraqlı tərəf kimi çıxış edən dövlət prosesi mürəkkəbləşdirir. Ancaq özəl şirkəti çox asanlıqla məhkəməyə verə bilərlər, bu da xidmətin keyfiyyətini yüksəldən amil olacaq.
Çünki vətəndaş dövlət şirkətləri ilə müqavilə bağlayarkən, həmişə vətəndaşın məsuliyyəti vurğulanır. Şirkətlərin məsuliyyəti isə göstərilmir. Ancaq özəl şirkətlər olacaqsa, vətəndaşlarla həmin kommunal xidmət şirkətləri arasında bağlanan müqavilələrdə şirkətin də məsuliyyəti qeyd olunur”.
N.Cəfərlinin sözlərinə görə, elə sahələr var ki, onların qismən özəlləşdirilməsi daha məqsədəuyğundur. Böyük sahəni əhatə edən "Azərenerji” həm də strateji məsələ olduğundan dövlət nəzarəti mütləqdir. Ötən il Mingəçevirdə baş verən hadisə göstərdi ki, ani bir nəzarətsizlik nəticəsində ölkə necə qaranlığa qərq olur.
Şəymən
