- Ermənistan rəhbərliyi özü də 30 illik qarşıdurma mərhələsinə qayıdışın nə qədər ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayır
“Bərqərar olmuş sülh həm Ermənistan, həm də Azərbaycan üçün bir dəyərdir, hər iki ölkədə sülhə diqqətlə yanaşmaq, onun qayğısına qalmaq lazımdır”.
Bunu Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan deyib.
“Sülhə qayğı göstərməyə davam etməliyik. Çünki bu, bizim üçün bir dəyərdir. Bir ay əvvəl də söyləmişdim ki, sülhü məhv etmək çox asandır. İndi sülhü asanlıqla məhv edə bilərik, amma sonra bu nöqtəyə çatmaq üçün otuz il lazım olacaq. Ona görə də gəlin seçim edək. Biz seçimimizi etmişik”, - Baş nazir bildirib.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın “sülhü məhv etmək çox asandır, amma sonra bu nöqtəyə çatmaq üçün otuz il lazım olacaq” fikri Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi reallıqlar fonunda diqqət çəkir. Paşinyan həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün bərqərar olmuş sülhün dəyər olduğunu bildirərək tərəfləri əldə edilmiş imkanın qorunmasına çağırıb.
Bu açıqlamanın əsas məqamı ondan ibarətdir ki, Ermənistan rəhbərliyi artıq sülh məsələsini yalnız gələcəkdə əldə olunmalı siyasi məqsəd kimi deyil, mövcud reallıq kimi təqdim edir. Bu, Paşinyanın son dövrdə verdiyi digər açıqlamalarla da uyğunluq təşkil edir. O, 2026-cı ilin martında Avropa Parlamentində çıxışında 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannamənin Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün əsasını yaratdığını bildirib.
Azərbaycan baxımından isə burada mühüm məsələ “sülhün qorunması” anlayışının hansı hüquqi və siyasi əsaslar üzərində qurulmasıdır. 8 avqust 2025-ci il Vaşinqton Bəyannaməsində tərəflər bir-birinin ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq sərhədlərinin toxunulmazlığına hörməti, gücdən istifadə etməməyi və revanş cəhdlərini rədd etməyi təsdiqləyiblər. Eyni sənəddə Azərbaycanla Naxçıvan arasında Ermənistan ərazisindən keçən kommunikasiyaların açılması və TRIPP layihəsinin reallaşdırılması ilə bağlı müddəalar da yer alıb.
Bu baxımdan Paşinyanın son mesajı yalnız emosional sülh çağırışı kimi deyil, həm də Ermənistanın mövcud siyasi xəttinin davamı kimi qiymətləndirilir. Yerevan anlayır ki, 30 il davam etmiş qarşıdurma mərhələsinə qayıtmaq Ermənistanın özü üçün də ciddi siyasi, iqtisadi və regional nəticələr yaradacaq. Eyni zamanda, Azərbaycan üçün də əsas məsələ əldə olunmuş yeni reallığın geri çevrilməməsi və sülhün konkret mexanizmlərlə möhkəmləndirilməsidir.
Azərbaycan üçün əsas məsələ sülhün ritorikadan hüquqi-siyasi reallığa çevrilməsidir
Azərbaycanın maraqları baxımından sülh yalnız atəşkəsin və ya hərbi qarşıdurmanın olmaması demək deyil. Davamlı sülh qarşılıqlı suverenliyin tanınması, ərazi bütövlüyünə hörmət, revanşist iddiaların aradan qaldırılması, dövlətlərarası münasibətlərin hüquqi çərçivəyə salınması və regional kommunikasiyaların açılması ilə müşayiət olunmalıdır.
Vaşinqtonda xarici işlər nazirləri tərəfindən sülh sazişinin razılaşdırılmış mətninin paraflanması məhz bu istiqamətdə mühüm mərhələ olub. Eyni zamanda, tərəflər ATƏT-in Minsk prosesi və əlaqəli strukturlarının bağlanmasına dair birgə müraciət də imzalayıblar.
Bu reallıq fonunda Paşinyanın “sülhü asanlıqla məhv edə bilərik” fikri Ermənistan daxilində və regionda sülhə qarşı çıxan istənilən siyasi yanaşmanın potensial nəticələrinə dair xəbərdarlıq kimi də oxuna bilər. Çünki əldə edilmiş razılaşmaların geri çevrilməsi yalnız Bakı-Yerevan münasibətlərinə deyil, Cənubi Qafqazın iqtisadi və nəqliyyat gündəminə də təsir göstərə bilər.
Bakı üçün sülh həm də regional inteqrasiya məsələsidir
Azərbaycanın maraqları baxımından yeni mərhələnin mühüm tərəflərindən biri sülhün iqtisadi dividendlərə çevrilməsidir. Vaşinqton Bəyannaməsində kommunikasiyaların açılması ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilib. Azərbaycan və ABŞ arasında 2026-cı ildə imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasında da Orta Dəhliz və TRIPP regional bağlantının əsas elementləri kimi qeyd olunur.
Bu səbəbdən Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində sabitlik yalnız iki ölkənin siyasi münasibətləri baxımından deyil, Azərbaycanı Türkiyə və Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında birləşdirən daha geniş nəqliyyat və logistika sisteminin inkişafı baxımından da əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan üçün əsas prioritet bu mərhələdə sülh prosesinin geri dönməz xarakter alması, əldə edilmiş razılaşmaların icra mexanizmlərinin möhkəmləndirilməsi və regional əməkdaşlığın praktiki nəticələrə çevrilməsidir.
Paşinyanın “biz seçimimizi etmişik” sözləri də məhz bu kontekstdə diqqət çəkir. Ermənistan rəhbərliyi sülh yolunun seçildiyini bəyan edir. Azərbaycan baxımından isə həmin seçimin davamlılığı bəyanatlardan daha çox konkret addımlarla - hüquqi öhdəliklərin icrası, kommunikasiyaların açılması, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və revanşist yanaşmaların siyasi gündəmdən kənarlaşdırılması ilə ölçülür.
Nəticə etibarilə, Paşinyanın mesajının Azərbaycan üçün əsas əhəmiyyəti ondadır ki, Ermənistan rəhbərliyi özü də 30 illik qarşıdurma mərhələsinə qayıdışın nə qədər ağır nəticələr doğura biləcəyini vurğulayır. Azərbaycan üçün isə əsas məsələ artıq əldə edilmiş sülh imkanının qorunması ilə yanaşı, onu Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik, iqtisadi əməkdaşlıq və regional bağlantıların inkişafına çevirən dayanıqlı mexanizmlərin formalaşdırılmasıdır.
