Millət vəkili, xalq yazıçısı Elmira Axundovanın "Sherg.az"a müsabibəsini təqdim edirik.
-Elmira xanım, sabah ulu öndər Heydər Əliyevin vəfatından 15 il ötür. Ümumilli liderlə bağlı ən sanballı araşdırmaların və ya əsərlərin müəllifi olaraq ulu öndərin anım gününə nə kimi töhfələriniz var ?
-Dekabrın 10-da Hollandiya parlamentinin Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinə həsr olunmuş və ingilis dilində nəşr edilmiş "Heydər Əliyev: Şəxsiyyət və zaman” üçcildlinin təqdimat mərasimi keçirildi. Tədbir Avropa Azərbaycanlıları Konqresi və Benilüks Azərbaycanlıları Konqresi təşkilatçılığı ilə baş tutdu. Təqdimat mərasimində Hollandiya parlamentinin üzvləri, İctimai xadimlər, Haaqada fəaliyyət göstərən müxtəlif diaspor təşkilatlarının sədrləri, həmçinin Niderland Krallığındakı müvəqqəti işlər vəkili Cəlal Mirzəyev və səfirliyin 1-ci katibi Vüsal Əliyev iştirak etdilər. Tədbirdə bir neçə adam çıxş etdi. Onlar Heydər Əliyevin müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulmasında misilsiz rolundan danşaraq qeyd etdilər ki, mənim ümummilli liderimiz haqqında kitablarım Avropada yaşayan və bizim tariximizlə maraqlanan insanlar üçün ən dəyərli və etibarlı mənbədir.
-Bu üçcildlik nə ilə əlamətdardır ?
-Üçcildliyin iki qəhramanı var – Heydər Əliyev və Zaman, qəhrəmanımın özü kimi ölçüyə gəlməyən, ziddiyyətli, faciəli və parlaq XX əsr. Heydər Əliyev çox çətin bir ömür yaşayıb. О, sitayiş etdiyi idealların puça çıxmasını görüb, sədaqətlə, cani-dildən xidmətində durduğu ölkənin dağılmasına tab gətirib. O, yeni dövrə qədəm basaraq və həyatını sıfırdan başlayaraq siyasi Olimpi ikinci dəfə fəth edib. Lakin bu tamamilə başqa bir ölkədə, başqa bir dövrdə baş verib. Hərdən mənə elə gəlirdi ki, mən müxtəlif adamlar haqqında yazıram, çünki ağlagəlməz dərəcədə fərqli faktların, hadisələrin bir insan ömrünə sığması inanılmazdır. Bir neçə tarixi dövrü əhatə etmiş ömür.
Üçcildliyin ön sözünün müəllifi görkəmli qazax yazıçısı Oljas Suleymenov deyib ki, bu kitabları yazdıran Məhəbbətdir. Mən həqiqətən öz qəhrəmanımı sevirəm və istəyirəm ki, üçcildliklə tanışlıqdan sonra sizdə də ona qarşı eyni hisslər kök salsın.
Mən bu kitabları çox yüksək, nəfis şəkildə nəşr edən TEAS-press nəşriyyatına və onun rəhbəri Tale Heydərova minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm, onlar əsl sənət nümunəsini yaradıblar. Bu 3-cildliyin təqdimatları artıq Londonda, Böyük Britaniya parlamentində, həmçinin macar dilində Budapeştdə keçirilib. Ötənlərəd isə isə biz 3-cildliyi Avropanın mərkəzində, Haaqa parlamentində təqdim edirik. Buna görə mən əziz dostum, Avropa Azərbaycanlıları Konqressinin Prezidenti cənab Sahil Qasımova və Benilüks Azərbaycanlıları Konqresinin sədri Elsevər Məmmədova dərin minnətdarlığımı bildirirəm.
-Ülu öndərlə bağlı bir xatirə ərz edə bilərsinizmi ?
-Əlbəttə. Deməli, 1990-1991-ci illərin qışı idi. Biz onunla Naxçıvanda darısqal bir otaqda oturmuşduq və o mənə keçmiş həyatından, Qarbaçovla qarşılıqlı münasibətlərindən, SSRİ-nin dağılmağa məhkumluğundan, respublikamızın isə tezliklə müstəqil olacağından qeyri-adi şeylər danışırdı. Mən Heydər Əliyevə baxırdım və ona düzünü desəm acıyırdım – qocalmış, sınıxmış o, sanki Sovet İttifaqı ilə birlikdə gedən dövrün bir parçası idi. Və heç kəs dünyada, çox güman, o vaxt ehtimal edə bilməzdi ki, Azərbaycanın keçmiş kommunist lideri, qüdrətli Sovet imperiyasının rəhbərlərindən biri az keçmiş, küldən canlanan Simurq quşutək, bütün respublikanı, sonra isə bütün dünyanı təəccübləndirəcək. SSRİ-də ilk dəfə məhz Heydər Əliyev Naxçıvan Muxtar Respublikasında sovet hakimiyyətini ləğv edəcək, ona Azərbaycan Demokratik Respublikasının bayrağını və himnini qaytaracaqdır. Üç ildən sonra o, xalqın istəyi ilə Azərbaycanın Prezidenti olacaq. O, hakimiyyətə qayıdacaq ki, vətəndaş müharibəsinin, ölkənin dağılmasının qarşısını alsın. O, qısa müddət ərzində döyüşqabiliyyətli ordu yaradacaq, tarixi neft kontraktlarını imzalayacaq, SSRİ-də ilk dəfə olaraq sözdə deyil, işdə torpağı xüsusi mülkiyyət elan edəcək və onu Azərbaycan kəndlisinə paylayacaqdır.
-Heydər Əliyevin sirri nədə idi? Niyə bütün ağlagələn və gəlməyən vəziyyətlərin əksinə olaraq o, eyni çaya iki dəfə girib, oradan qalib çıxa bilmişdi?
- Mənə elə gəlir ki, bunun açması böyük ingilis siyasətçisi Uinston Çörçilin sözlərindən ibarətdir. Çörçil bir dəfə demişdi: "Dəyişən vəziyyətə müqabil olmağın yeganə üsulu onunla birlikdə dəyişməkdir”. Heydər Əliyev zamana və vəziyyətə müqabil dəyişə bilir və bunu kifayət qədər orqanik edirdi. Zira onun üçün əsas doğma vətəninin – sevimli Azərbaycanın milli maraqları idi.
Ayyət Əhməd
