Ermənistan hökuməti ABŞ ilə münasibətlərdə yeni strateji mərhələnin əsasını qoyacaq sənədin ratifikasiyası istiqamətində mühüm qərar verməyə hazırlaşır. Sabah keçiriləcək hökumət iclasının gündəliyinə 2026-cı il iyunun 1-də Vaşinqtonda və iyunun 4-də İrəvanda imzalanmış “Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Trampın Marşrutu” (TRIPP) layihəsi çərçivəsində Ermənistan ilə ABŞ arasında Strateji Əməkdaşlıq haqqında Çərçivə Sazişinin ratifikasiyası haqqında qanun layihəsi daxil edilib. Bu sənəd yalnız ikitərəfli əlaqələrin hüquqi bazasının möhkəmləndirilməsi deyil, həm də Ermənistanın xarici siyasət kursunda ABŞ-la əməkdaşlığın daha institusional xarakter almasına yönəlmiş addım kimi qiymətləndirilir. Hökumətin qərar layihəsinə əsasən, ilk mərhələdə sazişdə nəzərdə tutulan öhdəliklərin Ermənistan Konstitusiyasına uyğunluğu müəyyən edilməsi üçün məsələ Konstitusiya Məhkəməsinə göndəriləcək. Əgər məhkəmə sənədin Konstitusiyaya uyğun olduğu barədə qərar qəbul edərsə, hökumət ratifikasiya haqqında qanun layihəsini təsdiq olunması üçün Ermənistan Milli Məclisinə təqdim edəcək. Qərara əsasən, Konstitusiya Məhkəməsində hökuməti xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan təmsil edəcək. Layihənin əsaslandırılmasında vurğulanır ki, saziş TRIPP layihəsi çərçivəsində Ermənistan və ABŞ arasında strateji əməkdaşlığın hüquqi çərçivəsini müəyyən edir və iki ölkə arasında siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik və digər istiqamətlərdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün baza rolunu oynayacaq. Bu səbəbdən sənədin ratifikasiyası həm Ermənistanın xarici siyasət prioritetləri, həm də regionda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar baxımından diqqətlə izlənilən proses hesab olunur.
Mətbuat Şurası İH üzvü Yeganə Haciyeva, Sherg.az-a bildirib ki, Ermənistanın TRIPP sazişini ratifikasiya etməsi Cənubi Qafqazın geosiyasi arxitekturasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirməliyik:
"Bu sənəd təkcə Ermənistan–ABŞ ikitərəfli münasibətlərinin genişlənməsi deyil, həm də Vaşinqtonun regionda siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik baxımından daha institusional iştirak niyyətini nümayiş etdirir. Bununla Cənubi Qafqaz ənənəvi regional güclərin rəqabət məkanından qlobal güclərin strateji maraqlarının daha açıq şəkildə toqquşduğu geosiyasi platformaya çevrilə bilər. Siyasi aspektdən, saziş Ermənistanın xarici siyasət kursunda çoxşaxəli balans siyasətindən Qərb yönümlü inteqrasiyaya doğru daha aydın istiqamət götürdüyünü göstərir. ABŞ-la strateji əməkdaşlığın dərinləşməsi İrəvanın beynəlxalq legitimliyini və diplomatik manevr imkanlarını artırmağa xidmət etsə də, eyni zamanda regionda yeni siyasi rəqabət elementləri yarada bilər. Bu vəziyyət Azərbaycan üçün də yeni diplomatik reallıq formalaşdırır və Bakıdan balanslaşdırılmış, praqmatik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətin daha da gücləndirilməsini tələb edir. İqtisadi baxımdan, TRIPP sazişi Ermənistanın beynəlxalq investisiyalar, infrastruktur, logistika və nəqliyyat layihələrinə daha geniş çıxış əldə etməsinə şərait yarada bilər. Əgər ABŞ maliyyə institutları və özəl kapital bu prosesə aktiv qoşularsa, Ermənistan regional tranzit qovşağı kimi mövqeyini gücləndirməyə çalışacaq.
Bununla belə, Cənubi Qafqazda uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılıq yalnız regional əməkdaşlıq və bütün kommunikasiyaların qarşılıqlı suverenlik və beynəlxalq hüquq prinsipləri əsasında açılması ilə mümkündür:
"Regionun iqtisadi potensialı rəqabətdən deyil, inteqrasiyadan qazanır. Təhlükəsizlik müstəvisində isə saziş ABŞ-Ermənistan müdafiə dialoqunun, hərbi təlimlərin, sərhəd təhlükəsizliyi və kəşfiyyat əməkdaşlığının genişlənməsinə zəmin yarada bilər. Bu isə regionun təhlükəsizlik arxitekturasında yeni elementlərin meydana çıxmasına səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, belə dəyişikliklər yalnız bir tərəfin təhlükəsizlik imkanlarının artırılması formasında həyata keçirilərsə, qarşılıqlı etimadın zəifləməsi və yeni silahlanma tendensiyalarının yaranması riski də mövcuddur. Məhz buna görə regional təhlükəsizlik inklüziv mexanizmlər, şəffaflıq və qarşılıqlı öhdəliklər üzərində qurulmalıdır. Azərbaycan–Ermənistan sülh prosesi baxımından sazişin təsiri onun praktiki icra mexanizmlərindən asılı olacaq. Əgər ABŞ bu platformadan sülh müqaviləsinin imzalanmasını, sərhədlərin delimitasiyasını, kommunikasiyaların açılmasını və qarşılıqlı etimad tədbirlərini təşviq etmək üçün istifadə edərsə, bu, regionda sabitliyə müsbət töhfə verə bilər. Əksinə, geosiyasi rəqabətin dərinləşməsi və tərəflərdən birinə siyasi üstünlük qazandıracaq yanaşmalar sülh prosesini mürəkkəbləşdirə və danışıqların balansına mənfi təsir göstərə bilər. Regional kommunikasiya layihələri kontekstində isə əsas prinsip dəyişməz qalır: Cənubi Qafqazın nəqliyyat və logistika potensialı yalnız dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüquq normalarına tam hörmət əsasında reallaşa bilər. Hər hansı marşrutun geosiyasi rəqabət alətinə çevrilməsi iqtisadi səmərəliliyi azaldır, halbuki qarşılıqlı faydaya əsaslanan əməkdaşlıq regionun bütün ölkələri üçün daha dayanıqlı inkişaf modeli yaradır. Nəticə etibarilə, TRIPP sazişi Ermənistan–ABŞ münasibətlərini yeni strateji mərhələyə keçirən mühüm siyasi sənəd olmaqla yanaşı, Cənubi Qafqazda qüvvələr balansına, iqtisadi marşrutlara və təhlükəsizlik mühitinə təsir edə biləcək uzunmüddətli geosiyasi prosesin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Bunun region üçün sabitlik, yoxsa yeni rəqabət mərhələsi yaradacağını isə tərəflərin bu əməkdaşlığı geosiyasi qarşıdurma vasitəsi kimi deyil, regional sülh, iqtisadi inteqrasiya və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi istiqamətində necə istifadə etmələri müəyyən edəcək".
