Alimlərin tədqiqatına əsasən, son yetmiş ildə insanların ömrü 22 il uzanıb."Lancet” jurnalı bu barədə səhiyyə sahəsində təşəbbüslərin insan həyatının uzadılmasına təsirini tədqiq edən "Global Burden of Disease” (GBD) monitorinq layihəsi çərçivəsində əldə olunan göstəricilərə istinadla məlumat yayıb.
Layihəyə dünyanın 195 ölkəsini, onların tibbi xidmətlərini və aparıcı elmi mərkəzlərini təmsil edən mütəxəssislər cəlb olunub. Onlar son illərin statistikasından əlavə, səhiyyə sisteminin vəziyyətində və planetin demoqrafiyasında dəyişiklikləri əks etdirən daha uzunmüddətli trendləri də tədqiq edirlər. Bu qəbildən olan son tədqiqatlar seriyasında 1950-ci ildən 2017-ci ilə qədər insanların həyatlarının necə dəyişməsi qiymətləndirilib.
Analizin nəticələri müasir dövrümüz üçün xarakterik olan müharibələr, iqtisadi sarsıntılar və başqa problemlərə baxmayaraq, nikbin görünür. Belə ki, kişilərin orta həyat uzunluğu 48 ildən 70,5 ilədək, qadınların orta həyat uzunluğu isə 53 ildən 76 ilə qədər uzanıb. 1950-ci ildə hər beş uşaqdan biri həyatlarının ilk beş ilində ölürdü. Hazırda isə bu göstərici 3,9 faiz səviyyəsində qərarlaşıb.
Bununla belə, yeni problemlər də ortaya çıxıb. Məsələn, silahlı münaqişələr, müharibələr və terror hadisələri nəticəsində həlak olanların sayı demək olar ki, iki dəfə artıb. Piylənmənin səbəb olduğu xəstəliklərdə də oxşar vəziyyət yaranıb. Dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrində artıq çəkili insanların sayı artır və bu da il ərzində bir milyondan çox insanın diabet xəstəliyi səbəbindən həyatını itirməsi ilə nəticələnir.
Tədqiqatın nəticələri o qədər də inandırıcı deyil. Xüsusilə son illərdə ekoloji və süni qida faktorları, bir çox xəstəliklər əksinə, insan ömrünün qısaldığını göstərir.
Mövzunu dəyərləndirən həkim-allerqoloq Şahvələd Məmmədov "Şərq”ə açıqlamasında son 20 ildə insan ömrünün uzandığının inandırıcı olmadığını bildirib:
"Əksinə, bir çox region ölkələrini və MDB məkanını götürsək, görərik ki, insan ömrünün uzanması müşahidə olunmur. Ən azından ölkəmizdə uzunömürlülük yoxdur. Bugünkü gündə dünyada gedən proseslər, ekoloji amillər, ərzaq məhsullarının keyfiyyəti, müharibələr və s. sözügedən tədqiqatın real olmadığını təsdiqləyir. Bir həkim olaraq deyə bilərəm ki, xəstəliklərin cavanlaşması baxımından ölkəmizdə insanların uzunömürlülüyü hiss olunmur”.
Yeganə Bayramova
