...Hətta bu, onların əsas məşğuliyyəti olmasa belə
"Əgər bir məqsədimiz varsa və müvafiq addımlar atsaq, bu istiqamətdə uğur qazanacağıq"
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə bu sahədəki mövcud vəziyyəti açıq şəkildə bildirdi. Cənab Prezident son illərdə aparılan aqrar siyasətin kənd təsərrfatının inkişafına təkan verdiyini xatırlatsa da, yerli istehsalın gücləndirilməsinin, idxaldan asılılığın minimuma endirilməsini vacibliyini vurğuladı və balansın dəyişdirilməsi istiqamətində hansı addımların atılmalı olduğunu açıqladı.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sosial-iqtisadi məsələlər üzrə köməkçisi Xalid Əhədov "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində İsmayıllıda keçirilən Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu üzrə regional müşavirədə çıxışı zamanı bir sıra mühüm məsələlərə toxunub. X.Əhədov bildirib ki, ölkə başçısının Prezident Administrasiyasına və Nazirlər Kabinetinə verdiyi tapşırıqlar əsasında kənd təsərrüfatının inkişafına dair yeni hərtərəfli və əhatəli bir Dövlət Proqramı hazırlanıb. Bu proqram qarşıdakı dövr üçün aqrar sektorun yeni inkişaf modelini müəyyən edən strateji sənəddir və aqrar sahədə məhsul istehsalının artırılması, resurslardan səmərəli istifadə, emal və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, dəyər zəncirlərinin, həmçinin balıqçılıq və akvakultura sahələrinin inkişafının yeni mərhələyə keçirilməsi baxımından mühüm yol xəritəsi kimi çıxış edir: “Əsas hədəf, sadəcə istehsal həcmini artırmaq deyil, hər hektardan daha yüksək və keyfiyyətli məhsul əldə etmək, yəni aqrar sahədə ekstensiv yanaşmadan intensiv inkişafa keçidin təmin olunmasıdır.
Dövlət Proqramı 2026-2030-cu illərdə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı sahəsində dayanıqlı inkişafın təmin edilməsini, ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsini, daxili istehsal potensialının, məhsuldarlığın, əlavə dəyərin və ixracyönümlülüyün artırılmasını, intensiv və rəqabətqabiliyyətli istehsal modelinə keçidin sürətləndirilməsini, aqrar sahədə dəyər zəncirlərinin inkişaf etdirilməsini, fermerlərin müasir aqrar xidmətlərə çıxış imkanlarının genişləndirilməsini, eləcə də balıqçılıq və akvakultura sahələrinin inkişafını nəzərdə tutur”.
İqtisadçı Rauf Qarayev “Sherg.az”a açıqlamasında bildirdi ki, istər heyvandarlıq, istərsə taxıl istehsalı, istərsə də meyvə-tərəvəz yetişdirilmısində yerli istehsalı artımına nail olmaq əsas hədəfdir: 
- Böyük kənd təsərrüfatı müəssisələrindən tutmuş orta və kiçik fermerlərə qədər bütün bazar iştirakçılarının ehtiyaclarını ahəngdar şəkildə qarşılayan çevik, çoxpilləli bir sistemin yaradılması vacibdir. Söhbət təkcə iri aqrar müəssisələrdən getməməlidir, kiçik sahinkarlığın inkişafı da böyük önəm daşıyır. Bu seqmentlərin hər biri bazarda öz yerini tutur, ona görə də bir seqmentə üstünlük verə bilmərik, digərlərinin maraqlarını nəzərə almasaq. Yalnız böyük torpaq sahiblərinə diqqət yetirsək, müəyyən bir yer itirəcəyik. Kiçik təsərrüfatlar tarixən mühüm sosial yük daşıyıb. Kiçik torpaq sahibləri əsasən özlərini və ailələrini, bəzən isə qonşularını və yaxınlarını təmin edirlər. Hətta sovet dövründə də bir çoxları torpaq sahələrinə gəlirlərini təvazökar rəsmi maaşla artırmaq üçün bir yol kimi baxırdılar. Belə torpaq sahiblərinin genişlənmə üçün də yeri olmalıdır. Hazırda onlar bir sıra çətinliklər, o cümlədən logistika və maliyyə çətinlikləri üzündən genişlənə bilmirlər. Onların minimum faiz dərəcələri ilə uzunmüddətli kreditlərə, eləcə də suvarma suyu ilə bağlı subsidiyalara və yardıma çıxışını təmin etmək üçün səylər göstərilməlidir və bu istiqamətdə işlər aparılmalıdır.
R.Qarayevin sözlərinə görə, rəqabət qabiliyyətini artırmaq və çətinlikləri daha asanlıqla aradan qaldırmaq üçün kooperativlərin təşkili nəzərdən keçirilməlidir:
- Lakin, aydın bir plan və prosesin tənzimlənməsi lazımdır, çünki sadəcə birləşmə problemi həll etmir və hərəkətsizliyə və ya münaqişəyə səbəb ola bilər. Ən pis halda, kiçik sahibkarlar öz sahələrini iri torpaq sahiblərinə icarəyə verə bilərlər, lakin nəticədə onlar sadəcə bazarı tərk edib özlərini başqa sahələrə yönəldəcəklər və bununla da kənd təsərrüfatı sahəsindəki təcrübə və biliklərini itirəcəklər. Hesab edirəm ki, onları fəaliyyət sahələrini dəyişdirməyə deyil, mövcud bacarıqlarını artırmağa təşviq etmək lazımdır. Hətta 20 il əvvəl kimsə aqronom kimi təhsil alsa belə, bu, onların biliklərinin bu gün aktual olduğu anlamına gəlmir, çünki sistem o dövrdə tamamilə dəyişib. Müasir texnologiya və yeni əkinçilik metodları ortaya çıxıb və uğur qazanmaq üçün biliklərinizi təkmilləşdirərək zamanla ayaqlaşmaq lazımdır. Lazımi şərait yaradılarsa, torpaqda işləyən insanların sayı artacaq, hətta bu, onların əsas məşğuliyyəti olmasa belə.
İstehsalın artmasının kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb-çıxarmayacağına gəldikdə isə, ekspert hesab edir ki, inflyasiya səbəbindən kəskin azalma gözlənilmir. Bununla belə, o qeyd edir ki, idxaldan asılılığı azaltmaq üçün kənd təsərrüfatı istehsalının artırılması zəruridir:
- Bundan əlavə, bu, işsizliyin azaldılması, yeni peşələrin yaradılması və kənd təsərrüfatı sektorunda təlim səviyyəsinin yüksəldilməsi, eləcə də əhalinin həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılması üçün təsirli bir vasitədir.
Əgər bir məqsədimiz varsa və müvafiq addımlar atsaq, bu istiqamətdə uğur qazanacağıq. Torpaqların konsolidasiyası Azərbaycanın bütün kənd təsərrüfatı çərçivəsinin strateji cəhətdən yenidən qurulması deməkdir. İslahatların uğuru bütün mülkiyyətçi qruplarının, xüsusən də kiçik mülkiyyətçilərin ən həssas qruplar kimi maraqlarının nə dərəcədə qorunmasından asılı olacaq.
